KARS VALİLİĞİ İL İNSAN HAKLARI KURULU’NDAN AÇIKLAMA
"25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü"Kadına yönelik şiddet insanlığın gündemindeki yerini korumaktadır Dünyanın her yerinde olduğu gibi ne yazık ki ülkemizde de kadına yönelik şiddet yaşanan bir olgudur. Birleşmiş Milletler, 17 Aralık 1999’da, 25 Kasım’ın "Kadına Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılması İçin Uluslararası Mücadele Günü" olarak benimsenmesine karar vermiştir. >>
"Kadın ve Katılım:Sorunlar ve Çözümler" Toplantı Davetiyesi (word belgesi)
“Kadın Ve Katılım: Sorunlar ve Çözümler” Konulu Toplantımızın Amacı
Detaylı Program
   
Kadının Statüsünün Yükseltilmesi Konusunda Çalışan Sivil Toplum Kuruluşları
Ankara İstanbul İzmir Diğer İller
Töre ve Namus Cinayetleri
Kadınnın Statüsü ile İlgili Gerçekleştirilen Bazı Yasal Düzenlemeler
8 Mart Dünya Kadınlar Günü ve Türkiye'de Kadınlar
Kadın Hakları Konulu Linkler

KSGM :Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü
KSGM Tarafından gerçekleştirilen ve gerçekleştirilmesi öngörülen çalışmalar
KSGM Tarafından yürütülmekte olan projeler
 
 
   
   
 
 

YASAL DÜZENLEMELER
 

4320 Sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun

 

Doğum İzni
 

Diğer Yasal Düzenlemeler
 

Çocuk ve Kadınlara Yönelik Şiddet Hareketleriyle Töre ve Namus Cinayetlerinin Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirler Konulu 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi

 

“Kadın Ve Katılım: Sorunlar Ve Çözümler” Konulu Toplantımızın Amacı
 

12.04.2001 Tarih ve 4643 sayılı Yasa uyarınca, “İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak” Başkanlığımızın görevleri içerisinde sayılmaktadır. Bu bağlamda, geldiğimizin noktanın tespiti ile geleceğe yönelik bir perspektifin sunulması için; kadının insan hakları alanında çalışma yapan kurum ve kuruluşlarla “Kadın ve Katılım: Sorunlar ve Çözümler” konulu bir toplantı düzenlenmesi Başkanlığımızca uygun mütalaa edilmektedir.

Başkanlığımız bütün insanların insan haklarını korumaya yönelik faaliyetlerde bulunurken, toplumda en çok mağduriyete uğrayan kesimlerden öncelikle kadın ve çocukların özel takip gerektirdiği bilinciyle hareket etmektedir.

Amacımız, insan hakları kavram ve uygulamasının genele yayılması; bunun için de gerek kamu kurum ve kuruluşları gerekse ilgili sivil toplum kuruluşlarıyla birlikte sorunları istişare ve işbirliğini arttırmaktır.

Başkanlığımız (BİHB) ve tüm Türkiye’ye yaygın bulunan İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarımız (İHK) ve sayısı 14 000’i aşan Kurul Üyelerimiz, kadının insan hakları bilincini yaygınlaştırmaya ve kadının insan hakları konusunda eğitilmesine yönelik etkinliklerini artırarak sürdürmektedirler.

Bu çalışmalar içerisinde kadın-erkek ayrımcılığı, kadına işkence, kız çocuklarının okula gönderilmemesi, töre cinayetleri, vb. gibi kadına yönelik birçok ihlalin önlenmesi bulunmaktadır. Bu toplantı vesilesiyle töre/namus cinayetleri konusunda yaptığımız araştırmanın sonuçlarını da kamuoyuna sunmak istiyoruz.

Kuşkusuz ki, insanımız, mağduriyeti halinde, Başkanlığımız ve il ve ilçe Kurullarımıza başvurabilmekte, bu şikâyetler değerlendirilmekte ve konusuna göre Cumhuriyet savcılıklarına ya da ilgili idari makamlara iletilmek ve sonucu takip edilmek suretiyle çözüme yardımcı olunmaktadır.

Başkanlığımızca, insan hakları ihlallerinin etkin soruşturulmasını sağlamak, öte yandan ihlallerin niteliği ve değişimi konusunda sağlıklı veri elde etmek amacıyla istatistik çalışmalar da yapılmaktadır.

Başkanlığımız, kadın haklarının korunmasını eğitim yoluyla ve mağdur olduğu hallerde de başvuru imkânı sağlayarak yakınmaları takip etmektedir.

Bu itibarla, belirttiğimiz toplantı için temsilci veya temsilcilerinizin belirlenmesi, isimlerinin mümkünse tarafımıza önceden bildirilmesi, konu hakkındaki görüşlerinizin de mümkün olabilirse telefonla veya ihb@ihb.gov.tr internet adresimize elektronik postayla veya 0312 430 43 97 nolu faksımıza bildirilmesi ve toplantıya katılımın sağlanması önem arzetmektedir.

Toplantı katılımınızla zenginleşecektir.

Saygılarımla.

Prof. Dr. Hasan Tahsin FENDOĞLU
Başkan

Tarih:19 Haziran 2008 (Saat: 13.00–17.30)
Yer: Swiss Otel, İstanbul Salonu-ÇANKAYA-ANKARA

Metnin word belgesi için tıklayınız. >>
 
  TÖRE VE NAMUS CİNAYETLERİ ARAŞTIRMASI
 


T.C.
BAŞBAKANLIK
İnsan Hakları Başkanlığı


Sayı : B.02.0.İHB.563.02-479 ..............................................................................................04/04/2008
Konu: Töre/namus cinayetleri


VALİLİKLERE
(İl İnsan Hakları Kurulu Başkanlığı)


4/7/2006 tarih ve 26218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesinde de belirtildiği üzere, kadınlara karşı şiddet gündemdeki yerini korumaktadır. Bunun da en acımasız biçimi, kamuoyunda “töre/namus cinayetleri” olarak tanımlanan kadına yönelik öldürme olaylarıdır.

Konuyla ilgili Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nden alınan istatistikler ve diğer dökümanlar, Başkanlığımızın internet sitesinde (www.ihb.gov.tr) mevcuttur. Bu istatistiklere göre töre/namus cinayetlerinde 2001-2002 yılındaki rakamlarla 2007 rakamları benzerlik göstermektedir.Yani 2003-2004-2005 yıllarındaki nisbi düşüş devam etmemiştir.

İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Görev ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik’in 10., 11., 12. maddeleri ile özellikle 12 nci maddenin (b) bendi nazara alınarak, konu hakkında aşağıdaki çalışmaların yapılması gerekmektedir;

a) İlçe İnsan Hakları Kurullarından da gereken bilgilerin alınmasına;
b) İlinizde son beş yıllık töre/namus cinayetlerinin sayısının tespitine;
c) İnsanımızı buna iten psiko-sosyolojik sebeplerin belirlenmesine;
d) Alınması gereken tedbirlerin neler olabileceğinin kurulunuzca tartışılmasına;
e) Bu tür cinayetlerin önlenmesi konusunda kamuoyu oluşturulmasına
ihtiyaç bulunmaktadır.

Bu konuda polis, jandarma, Cumhuriyet Savcılığı kayıtları önem taşımaktadır.Ayrıca bazı intihar olaylarının da cinayet olabileceği kuşkusu belirtilebilir

İl ve İlçe Kurullarımızca, diğer ilgili kamu kurumu ve özel kuruluşlarla koordineli olarak belirtilen konuda yapılacak çalışma sonucundan Başkanlığımıza bilgi verilmesini rica ederim.

Prof.Dr.Hasan T.FENDOĞLU
Başbakan a
Başkan
(İmzalı)

EKLER:

1) 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi. (Pdf Belgesi)
2) 3) EGM Asayiş Daire Başkanlığının Töre ve namus Cinayetleri Raporu.(PDF Belgesi)
3 )KSGM "Kadına Yönelik Şiddet, Töre/Namus Cinayetleri Çözüm Önerilerinin Hayata Geçirilmesi" Toplantı Sonuç Raporu (Rapor Word Belgesi)
4) KAMER’in Raporu ve Töre ve Namus İstatistikleri

8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ VE TÜRKİYE’DE KADIN HAKLARI
 

8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ
VE TÜRKİYE’DE KADIN HAKLARI

Nurtaç ARSLAN*
2006 Sivas İl İnsan Hakları Kurulu Eski Başkanı ve Vali Yardımcısı/Kaymakam

Tüm dünyada her yıl 8 Mart günü Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanır. Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olma mücadelesinin temsili başlangıcı, Amerika'nın New York kentinde tekstil sektöründe çalışan yüzlerce kadının düşük ücretlerini, uzun çalışma saatlerini ve insanlık dışı çalışma koşullarını protesto etmek için, 8 Mart 1857 yılında gerçekleştirdiği grevler kabul edilir. 1977 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 8 Mart’ı Kadın Hakları ve Dünya Barışı Günü olarak ilan etmiştir. Bu tarihten sonra her 8 Mart günü tüm dünyada “Dünya Kadın Hakları Günü” olarak kutlanmaya başlanmıştır. Dünya Kadınlar Günü her yıl 8 Martta çeşitli etkinliklerle kutlanmakta, bu gün özellikle kadınların insan hakları konusunda yaşadığı sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri gündeme getirilmektedir.

Kadın haklarını insan hakları kavramından ayrı tutmak mümkün değildir. Kadın hakları ile savunulan kadınların ayrıcalıklı haklara sahip olması değil, sırf insan oldukları için her yerde ve herkes için geçerli olan haklara sahip olmalarıdır. Birçok gelişmiş ülkede kadın hakları çok ilerlemeler göstermiş olsa da, ülkemizde ve gelişmekte olan ülkelerde kadın hakları ne yazık ki istenen seviyelerde değildir. Ülkemizde kadınlar hala eğitim ve diğer toplumsal hizmetlere erişmekte güçlükler yaşamakta, çoğunlukla karar alma süreçlerinin dışında bırakılmakta, baskı, taciz ve şiddete maruz kalmakta, töre ve namus cinayetlerine kurban gitmektedirler. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü verilerinde de bunları görmek mümkündür:

Her üç kadından biri şiddete uğruyor.
Kadınların % 19.4’ü okuma yazma bilmiyor.
Kadınların sadece yüzde 3.9’u üniversite mezunu.
Kadınların işgücüne katılım oranları % 25.4 tür.
Yılda yaklaşık 2500 kadın anne olmak isterken hayatını kaybediyor.
Meclisteki 550 milletvekilinin sadece 24'ü kadındır (%4.4).

Avrupa Birliğine üyelik sürecini yaşayan Türkiye, kadın erkek eşitliği ve kadının insan hakları konularında önemli ilerlemeler kaydetmiştir.Ülkemizin kadına karşı ayrımcılığın ortadan kaldırılması konusunda son yıllarda gösterdiği duyarlılık artmış ve bu çerçevede de çok önemli yapısal ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü kurulmuş ve 2004 yılında kuruluş yasası çıkarılmıştır. Türkiye’de başta Anayasa olmak üzere Medeni Kanun ve Türk Ceza Kanunu gibi temel kanunlarda yapılan yeni düzenlemeler ve diğer ilgili yasalarda gerçekleştirilen değişikler ile kadın-erkek eşitliği alanında önemli kazanımlara imza atılmıştır.

Anayasa’nın “Aile, Türk toplumunun temelidir.”hükmünü taşıyan 41 inci maddesine 2001 yılında yapılan değişiklik ile “ve eşler arasında eşitliğe dayanır” hükmü eklenerek demokratik ailenin temeli güçlendirilmiştir;

2001 yılındaki Anayasa değişikliğinde 66 ıncı maddeye “Türk babanın veya Türk ananın çocuğu Türktür” hükmü konularak, daha önce “Türk anne ve yabancı babadan olan çocukların vatandaşlığı kanunla düzenlenir” şeklindeki eşitsizlik maddeden çıkarılmıştır;

1997 yılında kabul edilen ve temel eğitimi 8 yıla çıkaran yasa özellikle kız çocuklarının okullaşma oranına önemli katkıda bulunmuştur;

Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir sorun alanı olarak karşımızda duran aile içindeki şiddetin önlenmesi amacıyla 1998 yılında Ailenin Korunmasına Dair Kanun çıkarılarak bu konuya ilişkin özel bir yasal düzenlemeye gidilmiştir. Bu düzenleme ile ilk kez Türkiye’de aile içi şiddet kavramı hukuksal metinde tanımlanmış ve aile içi şiddetin gerçekleştiği durumlarda mağdurun şikayeti olmaksızın (üçüncü şahısların bildirimiyle) polis ve adalet mekanizmasının harekete geçmesi sağlanmıştır;

2002 yılında yürürlüğe giren Yeni Türk Medeni Kanununda yapılan düzenlemelerle kadının statüsü iyi bir konuma yükseltilmiştir. Yeni Medeni Kanun ile; aile reisliği kaldırılmış, en fazla eleştiri alan yasal mal rejimi değiştirilerek “edinilmiş mallara katılma rejimi” benimsenmiş, evlilik yaşı kadın ve erkek için eşit hale getirilmiş, eşlerin evlilik birliğini birlikte yöneteceği, evlilik birliğini temsil yetkisinin her iki eşe birlikte tanındığı ve eşlerin oturacakları evi birlikte seçecekleri hükme bağlanmıştır. Kadına, kendi soyadını kocasının soyadından önce gelmek üzere kullanabilme hakkını veren ve daha önce yapılan değişiklik aynen benimsenmiştir. Eşlerin velayeti birlikte kullanacağı, anlaşmazlık halinde ise hakimin karar vereceği ve eşlerden birinin meslek ve iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda olmadığı hüküm altına alınan diğer bazı konulardır;

2003 yılında yürürlüğe giren İş Kanununun getirdiği en önemli ilerleme işveren işçi ilişkisinde cinsiyet dahil hiçbir nedenle temel insan hakları bakımından ayrım yapılmayacağıdır. Yeni İş Kanunu’nda kadınlar için eşit işe eşit ücret, hamilelik ya da doğum nedeniyle iş akdinin feshedilemeyeceği, işyerinde cinsel taciz halinde işverene yaptırım uygulanacağı gibi önemli düzenlemeler de getirilmiştir;

2005 yılında yürürlüğe giren Yeni Türk Ceza Yasası da kadınlarla ilgili çağdaş düzenlemeler içermektedir. Yasa ile kadın ve kız ayrımı kaldırılmış, evlilik içi tecavüz, işyerinde cinsel taciz, kadın ticareti, ayrımcılık suçu v.b. konulara yer verilmiştir. Yeni TCK’da “töre” cinayetlerifaillerinin yasada öngörülen en ağır ceza olan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılması hükmü getirilmiştir;

Yeni Belediye Kanunu ile şiddete uğrayan kadınlara hizmet vermek üzere Belediyeler de yetkili kılınmıştır. Bu Kanunla Büyükşehir Belediyeleri ile nüfusu 50.000’ni geçen belediyelere kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açmak yükümlülüğü getirilmiştir.

Ülkemizde kadın hakları konusunda son yıllarda yapılan yapısal ve yasal düzenlemelerle önemli gelişmeler sağlanmasına rağmen, kadınlarımızın günlük hayatlarında henüz bu ilerlemeden tam anlamıyla faydalanamadığı önemli bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun en önemli nedeni de geleneksel değer yargılarının hala varlığını sürdürmesidir. Bu değer yargılarını ortadan kaldırmanın yolu zihniyet değişiminden geçmektedir; bu ise ancak eğitimle sağlanabilir.
Kadınların şiddete,baskıya,cinsel istismara,ayrımcılığa maruz kalmadığı, siyasal yaşama ve iş yaşamına daha fazla katıldığı bir Türkiye dileğiyle tüm kadınlarımızın Dünya Kadınlar Gününü kutluyorum. 8 Mart 2007Yazının devamı için aşağıdaki linki tıklayın.

Kaynak: www.sivas.gov.tr/insanhaklari/mart2007.doc

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
    • Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nün Töre ve namus Cinayetleri İstatistikleri:Belge1 Belge2 Belge3 Belge4
 
 
    • KSGM "Kadına Yönelik Şiddet, Töre/Namus Cinayetleri Çözüm Önerilerinin Hayata Geçirilmesi" Toplantı Sonuç Raporu (Rapor Word Belgesi)
 
 
 
 
 


1998 yılında yürürlüğe giren 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanunun aile içi şiddeti önleme işlevinin aksamadan ve acil olarak yerine getirilmesi, uygulanmasında karşılaşılan aksaklıkların giderilmesini teminen Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nün koordinatörlüğünde ilgili kamu kurum ve kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin hukukçu temsilcileri ile yapılan bir dizi toplantı sonucunda bir Değişiklik Tasarısı Taslağı hazırlanmıştır. Değişiklik Tasarısı Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilerek, 4 Mayıs 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Yapılan değişiklik ile; şiddet olgusu geniş yorumlanarak aile içi şiddet yalnızca eşler arası şiddet olarak algılanmaktan çıkarılarak aynı çatı altında yaşamayan; boşanma veya ayrılık nedeniyle ayrı konutlarda bulunan bireyler ile evli olmalarına rağmen fiilen ayrı yaşayan aile bireyleri ve çocuklar da aile içi şiddet mağduru kapsamında değerlendirilmişlerdir.

Yine bu değişiklik ile, Anayasanın “Ailenin korunması” başlıklı 41 inci maddesinin Devleti, özellikle ananın ve çocukların korunmasını sağlamakla yükümlü kılmasına dayanılarak, şiddet uygulayan bireyin herhangi bir rahatsızlığının bulunup bulunmadığı hususunun tespiti ve tedavisi ile uyguladığı veya uygulayacağı şiddetin ortadan kaldırılması amacıyla; “Bir sağlık kuruluşunda muayene veya tedavi için başvurma” tedbiri düzenlenmiştir.

Kanun özellikle kadın ve çocukları koruma altına alma ve bu sebeple şiddete maruz kalmış kişilere yargı işlemlerinde mali külfet getirmeme amacını taşımaktadır. Söz konusu amaç doğrultusunda başvurunun harca tabi olmaması uygulamasına uyacak şekilde, hükmedilen kararların infazı için yapılan icrai işlemlerin harca tabi olmayacağı hususu hükme bağlanmıştır.

Ailenin Korunmasına Dair Kanunun Uygulanması Hakkında Yönetmeliğin hazırlanması çalışmaları yine Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nün koordinatörlüğünde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının ve sivil toplum örgütlerinin hukukçu temsilcilerinin katılımlarıyla sürdürülmektedir. Söz konusu çalışmalarda 4320 sayılı Kanunda yer alan tedbirler ve tanımlar ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

 
 

Doğum izinleri konusunda farklı sosyal güvenlik kuruluşlarına bağlı olarak çalışanlar için ebeveyn izni ve evlat edinme halinde de bu iznin kullanılabilmesi amacıyla “Devlet Memurları Kanunu ve İş Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” hazırlanmıştır.

Tasarıda; doğum sonrası ücretsiz ebeveyn izni süresi işçi ve memurlar açısından on iki ay olarak öngörülmüştür. Birbirini izleyen iki dönem halinde kullanılan bu izinde memurlar ve işçiler için farklı bir düzenleme öngörülmüştür. Buna göre memurlar kadın ve erkek için toplam on iki ay olan izin sürelerin birbirlerine devredebilirken işçiler, kadın ve erkek için en fazla altışar ay olarak tespit edilen izin sürelerini birbirlerine devredememektedirler. Eşlerin birlikte izin talebi olması halinde öncelik kadın işçiye verilmektedir.
Ülkemizin toplumsal gerçekleri ve taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler doğrultusundaki taahhütler dikkate alınarak hazırlanan Tasarı, TBMM Genel Kurul’unun gündeminde iken 22 Temmuz 2007 tarihinde yapılan Genel Seçimler nedeniyle kadük olmuştur. Tasarı yeni yasama döneminde görüşülecektir.

 
 
 
 

Bir diğer önemli gelişme Töre ve Namus Cinayetleri ile Kadınlara ve Çocuklara Yönelik Şiddetin Sebeplerinin Araştırılarak Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi amacıyla 2005 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisinde Meclis Araştırma Komisyonu’nun oluşturulmasıdır. Meclis Araştırma Komisyonu’nun çalışmaları sonucunda, konuya ilişkin alınabilecek önlemlerin belirlendiği kapsamlı bir rapor hazırlanmış ve söz konusu Rapor, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda görüşülmüştür.

Meclis Araştırma Komisyonu’nun Raporunu takiben, kadın-erkek eşitliği, kadının insan haklarının korunması ve geliştirilmesi, toplumsal yaşamın her alanında kadının konumunun güçlendirilmesi ile kadına yönelik şiddetin önlenmesinin devlet politikası haline getirilmesinin açık göstergesi olan 2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi 4 Temmuz 2006 tarihinde yayımlanmıştır.

 
 

2006/17 SAYILI BAŞBAKANLIK GENELGESİ KAPSAMINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile, kadına yönelik şiddet ve töre/namus cinayetleri konusunda koordinatör kurum olarak Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü (KSGM) belirlenmiştir. Söz konusu koordinasyon görevi çerçevesinde çalışmalarını sürdüren KSGM, Genelge’de belirlenen sorumlu ve işbirliği kuruluşlarının gerçekleştirdikleri faaliyetlere ilişkin bilgileri üçer aylık periyotlar halinde izlemekte, raporlaştırarak Başbakanlığa sunmakta ve Genel Müdürlüğün web adresinde yayınlamaktadır. Bu güne dek beş dönemsel rapor yayınlanmıştır.
2006/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi’nde yer alan;

“Kadından Sorumlu Devlet Bakanlığı koordinasyonunda bütün kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, özel sektör ve yerel yönetimleri de kapsayacak 2006-2010 Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi Eylem Planı hazırlanmalı ve uygulamaları takip edilmelidir.” tedbiri gereğince; ilgili kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler ve kadın alanında çalışmalar yürüten sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılımı ve işbirliği ile Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nün koordinasyonunda hazırlanmış ve yürürlüğe girmiştir.

“Sağlık görevlileri, yargı mensupları, öğretmenler, sosyal hizmet uzmanları, psikologlar, çocuk gelişimi uzmanları, kolluk kuvvetleri ve diğer meslek gruplarının eğitim programlarında kadın ve çocuklara karşı şiddete yaklaşım konusu yer almalıdır.”

“Emniyet ve Jandarma birimlerinde daha fazla kadın memurun görevlendirilmesi ve bu memurların kadına ve çocuğa yönelik şiddet konusunda özel eğitim almış olması sağlanmalıdır.”tedbirleri kapsamında;

Şiddet mağduru kadınlar için ilk adım başvuru yerleri olan 921 polis merkezi ve 276 karakolda çalışan Emniyet Teşkilatı personeline yönelik kadına karşı şiddet, aile içi şiddet, toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi, şiddet mağdurlarına yaklaşım tarzı, 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanun ve diğer ilgili kanunların uygulanması konularında farkındalık ve duyarlılığı artırmak için hizmet içi eğitim projesi yapılması amacıyla Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü arasında eğitimin esaslarını belirleyen "Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesinde Polisin Rolü ve Uygulanacak Prosedürler Eğitimi Projesi Protokolü" imzalanmıştır. Söz konusu protokol kapsamında eğitim programlarının birinci aşamasında bölge merkezi olarak tespit edilen İstanbul, Ankara, İzmir, Diyarbakır, Erzurum, Samsun, Bursa, Kayseri, Adana, Antalya ve Nevşehir illerinde gerçekleştirilen eğitim programlarıyla yaklaşık 270 emniyet amiri eğitici eğitimine tabi tutulmuştur. Eğitimin ikinci aşamasında, eğitici olarak eğitilen emniyet amirleri vasıtasıyla yaklaşık 40.400 personele eğitim verilecektir.

Şiddet mağduru kadınlarımız için yardım alabilecekleri hizmet alanlarının en önemlilerinden biri de sağlık hizmetleridir. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı işbirliğinde yürütülecek “Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadelede Sağlık Personelinin Rolü ve Uygulanacak Prosedürler Eğitimi Protokolü” 3 Ocak 2008 tarihi itibariyle imzalanarak yürürlüğe girmiştir. Protokol kapsamında, şiddet mağduru ve risk altındaki kadınlara sunulan sağlık hizmetleri prosedürlerinin oluşturulması ve buna uygun olarak sağlık sektörü çalışanlarına yönelik hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

“Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde bir Kadına Yönelik Şiddet İzleme Komitesi kurulmalıdır.” tedbiri gereğince;

Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katılımı ile “Kadına Yönelik Şiddet İzleme Komitesi” oluşturulmuş, Komitenin birinci toplantısı Devlet Bakanı Nimet ÇUBUKÇU Başkanlığında 14 Mart 2007 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

 
  • KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN YÜRÜTÜLMEKTE OLAN PROJELER
 

I) Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, Türkiye 4. Ülke Programı

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ve Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) arasında 2006-2010 yılları arasında sürdürülmek üzere geliştirilen IV. Ülke Programının başlıca amacı, yoksulluğun azaltılması, anne sağlığının iyileştirilmesi, cinsel yoldan bulaşan hastalıklar/HIV/AIDS'le mücadele, cinsiyet eşitliğinin teşvik edilmesi, kadınlara eşit haklar ve kadınların yetkilerinin arttırılması başta olmak üzere, Binyıl Kalkınma Hedeflerine ve UNFPA'in görevi çerçevesindeki hedeflere ulaşmada ülkeye yardımcı olmaktır. “Üreme Sağlığı”, “Toplumsal Cinsiyet” ve “Nüfus ve Kalkınma Stratejileri” olmak üzere üç bileşenden oluşan Programın Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün yürütücü kuruluş olduğu Toplumsal Cinsiyet Eşitliği bileşeni kapsamında; Türkiye'de cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesine yönelik uluslararası desteğin büyük bir kısmının koordine edilip programlanması öngörülmüştür. Uygun siyasi ortamın oluşturulmasına yönelik faaliyetlerle kadınların insan haklarının ele alınmasına öncelik veren bu bileşenin önemli bir sonucu da toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin azaltılması, kadınların korunması ve güçlendirilmesi olacaktır. Toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin varlığı ve sonuçları hakkındaki bilinçlenme seviyesinin düşük olmasından hareketle, kadınların statülerinin algılanmasında iyileştirme ve şiddet kurbanlarına doğrudan yardımın sağlanabilmesi için gerek merkezi, gerekse yerel seviyelerde savunuculuk ve kapasite geliştirme faaliyetlerine devam edilmektedir.

II) Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Projesi

a) Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi Eşleştirme Projesi

“Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Projesi”nin birinci bileşeni olan “Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi Eşleştirme Projesi”, 2005 yılı Türkiye–Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali İşbirliği Programı çerçevesinde, Hollanda Sosyal İşler ve İstihdam Bakanlığı ile Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ortaklığında yürütülmektedir.
Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi Eşleştirme Projesinin hedefi; Toplumsal cinsiyet eşitliği ilkesinin tüm kamu politikalarında yer almasının sağlanması amacıyla Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nün kurumsal kapasitesini güçlendirmek, merkezi ve yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşlarının da katılımlarıyla Toplumsal Cinsiyet Eşitliği’ne (TCE) ilişkin kanunların uygulanmasını desteklemek, AB uygulamaları ve müktesebatına uygun olarak toplumsal cinsiyet eşitliği kurumu taslak modeli oluşturulmasına katkıda bulunmaktır.
Mart 2007 tarihinde başlayan ve Kasım 2008 tarihinde tamamlanması planlanan proje; altı bileşen altında faaliyetlerini sürdürmektedir.

Söz konusu bileşenlerin insan hakları ile ilişkilendirilebilecek faaliyetlerinden bazıları şunlardır;

:: Eşitlik Kurumu Taslak Modelinin Oluşturulması çalışmaları kapsamında çalışma ziyaretleri ve staj programları tamamlanmış; STK, üniversite, barolar ve kamu kuruluşlarının temsilcilerinin katılımı ile bir ulusal seminer düzenlenmiştir. 2008 yılında yapılması planlanan bölgesel seminerler ile ülke genelinde konuyla ilgili paydaşların görüşleri alınarak şekillendirilmesi düşünülen “Eşitlik Kurumu Modelinin” 2008 yılı sonunda yapılacak Kapanış Konferansı ile kamuoyuna duyurulması planlanmaktadır.

:: IV. Dünya Kadın Konferansında belirlenen 12 kritik alandan yola çıkarak Hükümet politikalarının temelini oluşturacak bir ulusal eylem planı oluşturma çalışmaları sürdürülmektedir. Bu çerçevede, yukarıda belirtilen 12 kritik alan kapsamında seçilen on konuda (eğitim ve öğretim, sağlık, ekonomi, yetki ve karar alma süreci, medya, kurumsal mekanizmalar, yoksulluk, çevre, insan hakları, kız çocukları) politika dokümanları hazırlanmış ve oluşturulan çalışma gruplarında tartışmaya açılmıştır. Çalışmaların tamamlanmasını takiben Taslak Eylem Planı Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı’nın onayına sunularak kamuoyuna duyurulacaktır.

:: Toplumsal cinsiyet eşitliğinin ana plan ve programlara yerleştirilmesine ilişkin eğitimlerde kullanılmak üzere, toplumsal cinsiyet eşitliği el kitabı hazırlanmış, kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerden yaklaşık 100 kişinin katıldığı “Eğiticiler Eğitimi” programı gerçekleştirilmiştir. Toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının etkili bir şekilde uygulanması hedefi doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşlarının üst düzey yöneticileri ile belediye başkanları, belediye başkan yardımcıları ve diğer üst düzey yöneticilere yönelik olarak Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Semineri düzenlenmiştir. Ayrıca, politika uzmanlarının toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bilgilendirilmesi ve bu konuda farkındalıklarının arttırılması hedeflenerek gerçekleştirilen “Uzmanlara Yönelik Eğitimler” tamamlanmıştır. Mart 2008 tarihi itibariyle Proje kapsamında belirlenmiş bulunan beş ilde, toplam 500 politika uygulayıcısının katılacağı toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi düzenlenecektir.

b) Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

“Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Geliştirilmesi Projesi”nin ikinci bileşeni olan “Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi”, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun (UNFPA) teknik, Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu’nun mali desteği ile yürütülmektedir. Söz konusu Projenin amacı, kadınları aile içi şiddetten korumak suretiyle insan haklarının geliştirilmesi için paydaşların kapasitelerinin ve Ulusal Mekanizma/Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nün kurumsal kapasitesinin, güçlendirilmesidir.

Aralık 2006’da başlayan ve Ankara, İstanbul, İzmir, Gaziantep, Şanlıurfa ve Trabzon illerinde uygulamaların yürütüleceği Proje, Aralık 2008’de tamamlanacaktır.
Proje kapsamında yürütülen insan hakları kapsamında değerlendirilebilecek çalışmalardan bazıları şunlardır;

:: “Ulusal Bilgi Sistemi oluşturulması” kapsamında; ülke genelinde şiddetin neden ve sonuçlarını gösteren nicel ve nitel veri sağlamak amacıyla Kadına Yönelik Şiddet Alan Araştırması başlatılmıştır.

:: Kadın sığınmaevi/konukevlerine yönelik hizmet sunum ve yönetim modelleri geliştirilmesi çalışmaları sürdürülmektedir. Bu kapsamda, gelecekte yürütülecek projelere de girdi sağlayacak olan sığınmaevi standartları ve alternatif işletim modellerine ilişkin Sığınmaevi Kılavuzunun hazırlıkları kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının katılım ve katkılarıyla devam etmektedir.

:: “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadelede Kamu Yetkililerinin Duyarlılığının Artırılması”na yönelik olarak şiddet mağduru ya da risk altındaki kadınlara sunulan hizmet deneyimlerinin paylaşımı amacıyla, ilgili kamu kurum ve kuruluşların temsilcilerinin katılımlarıyla Danimarka’ya ve Avusturya’ya çalışma ziyaretleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma ziyaretlerine ilişkin olarak katılımcılar tarafından hazırlanmış olan raporların eğitimlerde kullanılmak üzere derlenmesi çalışmaları tamamlanmıştır. Raporların sunumları daha sonra gerçekleştirilecek il ziyaretlerinde yapılacaktır.

:: “Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Kurumsal Mekanizmaları ile Hizmet Sunum Modeli ve Eğitim Programları” hazırlanması ile şiddet gören ya da risk altındaki kadınlara yönelik hizmet sunum modeli geliştirilmesi, bu modele göre hizmet sunacak sosyal hizmet uzmanları, sağlık personeli, güvenlik/kolluk kuvvetleri, yasa uygulayıcılar, medya profesyonelleri ve STK’ların ilgili kişileri için eğitim programları hazırlanması ve eğitici eğitimleri yapılması planlanmaktadır. Bu çerçevede; Eğitici Eğitimi için hazırlanan “Yetişkin Eğitimi Kılavuzu” nihai hale getirilmiştir. Kadın-Erkek Eşitliği, Aile İçi Şiddet, Sağlık Personeli, Sığınmaevi Çalışanları ve Medya ile İletişim “Eğitim Paketleri”nin hazırlanmasına yönelik Görev Tanımları tamamlanmıştır. Kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, belediyeler, üniversitelerden temsilcilerin katılımı ile Kadına Yönelik Şiddet Eğitimi düzenlenmiştir.

:: “Ulusal Veri Tabanı ve Bilgi Sistemi Modeli” oluşturulması hedefi kapsamında, ulusal göstergelerin hazırlanmasına esas oluşturacak çalışmalar paydaşların görüşleri ve önerileri doğrultusunda tamamlanacaktır.

:: “Medyada Aile İçi Şiddet Araştırması”nın ilk aşaması olan Gazete Haberlerinde Aile İçi Şiddet çalışması tamamlanmış; Hürriyet Gazetesi’nin CNN Türk, Çağdaş Eğitim Vakfı ve İstanbul Valiliği ile birlikte sürdürdüğü Aile İçi Şiddete Son Kampanyası kapsamında 7-8 Aralık 2007 tarihinde düzenlenen “Aile İçi Şiddete Önlemekte Medya’nın Rolü Konferansı”nda sunulmuştur.

:: “Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi”nin internet sitesi www.aileicişiddet.net adresinde yayına başlamıştır.

YÜRÜTÜLEN KAMPANYALAR

25 Kasım 2004 tarihinden bu yana Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ile Birleşmiş Milletler Nüfus fonu işbirliğinde "Kadına Karşı Şiddete Son Kampanyası" yürütülmektedir. Kampanya çerçevesinde;
• Erkeklerin bilinçlendirilmesine yönelik olarak, farkındalık yaratmak ve duyarlılık arttırmak amacıyla, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ile Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği işbirliğinde, erkek giyim ürünleri firma/marka-fiyat etiketlerinin yarısına "Kadına Karşı Şiddete Son" ifadesinin yer aldığı etiketler ile satışa sunulmuş ve "25 Kasım-Kadına Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılması Uluslararası Mücadele Günü" haftasında yine “Kadına Karşı Şiddete Son” konulu vitrin afişlerinin mağaza vitrinlerinde yer alması sağlanmıştır.
• 25 Kasım “Kadına Karşı Şiddete Son Uluslararası Günü” nedeniyle toplumsal duyarlılığı ve farkındalığı artırmak amacıyla konuya ilişkin bilgilendirici basılı ve görsel materyaller hazırlanmış, ülke çapında dağıtımı yapılmıştır.
• Kadına yönelik aile içi şiddetin suç olduğu mesajının toplumun tüm kesimlerine ulaştırılması amacıyla hazırlanan iki adet spot film ulusal ve yerel kanallarda yayınlanmaya başlamıştır.
• Avrupa Konseyi Bakanlar Toplantısında kabul edilen “Aile İçi Şiddet Dahil Kadınlara Yönelik Şiddetle Mücadele Kampanyası” çerçevesinde gerçekleştirilen çalışmalara katılım sağlanmaktadır.

YÜRÜTÜLEN DİĞER ÇALIŞMALAR

• Kadına karşı şiddetle mücadelenin önemli bir parçasını teşkil eden erkeklerin konuya duyarlılığını arttırmak amacıyla, vatani görevini yapmakta olan er ve erbaşlara yönelik "Yurttaşlık Sevgisi" dersi kapsamında; kız çocuklarının okullaşması, kadın-erkek eşitliği, kadının insan hakları, kadına yönelik şiddet, töre ve namus cinayetlerinin önlenmesine ilişkin konuların yer aldığı eğitim materyalleri, CD ve afişler Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünce hazırlanmıştır. Bu kapsamda, yaklaşık her yıl 450.000 er ve erbaşın konuya ilişkin bilgilendirilmesi amaçlanmaktadır.
• 5251 sayılı Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü Teşkilat Yasasının 15. ve 16. maddeleri gereğince, kamu kurum ve kuruluşları, üniversite ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katılımıyla oluşturulan “Kadının Statüsü Danışma Kurulu”, kadının statüsüne ilişkin sorunları incelemek, değerlendirmek, görüş oluşturmak ve önerilerde bulunmak üzere toplantılar gerçekleştirmektedir. Bugüne kadar üç toplantı gerçekleştiren Kurul kararları KSGM’nin web sayfasında yer almaktadır.
• Ülkemizde şiddete uğrayan veya bu riski taşıyan kadınlara yönelik Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’ne (SHÇEK) bağlı 22, sivil toplum kuruluşu ve yerel yönetimlere bağlı 16 (bunlardan 2’si insan ticareti mağdurlarına aittir) olmak üzere toplam 38 kadın sığınma evi bulunmaktadır.
• Kadınlar, ekonomik güçlenmenin en önemli koşulu olan işgücüne katılım konusunda karşılaştıkları engeller ve ekonomik güç paylaşımında yaşanan toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle yoksullaşmakta ve özellikle kadın başlı ailelerde kadınların yükleri daha da ağırlaşmaktadır. Bu nedenle; kadın yoksulluğunun önlenmesi kapsamında; İl Özel İdaresi Kanununda yer alan “...sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtları; ...ilişkin hizmetleri il sınırları içerisinde yapmakla görevli ve yetkilidir.” hükmü çerçevesinde uygulamalarda yoksul kadınlara ve kadın başlı ailelere öncelik tanınması hususunda 81 il Valiliği nezdinde girişimde bulunulmuş ve Van ile Mersin illerinde mikro kredi uygulaması başlatılmış, Van ilinde 577 kadına, Mersin ilinde ise 129 kadına mikro kredi verilmiştir.
• GAP Radyo-TV Danışma Üst Kurulu çalışmaları ve alınan kararlar çerçevesinde, Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nün sürdürdüğü çalışmaların kamuoyuna etkin bir şekilde duyurulması, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yapılan kadın çalışmalarının bölgeye kazandırdığı değerlerin anlatılması ve yöre halkının bilgilendirilerek projeye katkılarının sağlanması amacıyla Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ile TRT arasında imzalanan protokol kapsamında, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaşayan kadınları hedef kitle olarak ele alan istihdam, eğitim ve şiddet konularını içeren belgesel programın çekimlerine başlanmıştır. Belgesel, çekimleri tamamlandığında TRT GAP TV’de yayınlanacaktır.
• KSGM’nin yürütücüsü olduğu ve 2001-2005 döneminde tamamlanan Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu Türkiye III. ülke programının 3. bileşeni olan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Savunuculuk Alt Programı kapsamında 13 ilde toplumsal cinsiyet eşitliği, medyada cinsiyetçi yaklaşımlar ve toplumsal cinsiyet bağlamında üreme sağlığı konularında “Yerel Medya Seminerleri” düzenlenmiştir. Ayrıca bazı üniversitelerin iletişim fakültelerinde de benzer içerikte toplantılar düzenlenmiştir.
• Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünce Radyo ve Televizyon Üst Kurulu bünyesinde çalışan izleme ve değerlendirme uzmanlarına yönelik olarak toplumsal cinsiyete duyarlılık ve medyada cinsiyetçilik konularının yanı sıra uzmanların denetleme görevlerini yerine getirirken dayandıkları radyo ve televizyonların yayınlarında uyulması gereken ilkelere ilişkin yönetmeliğin (u) bendinde ifade edilen “ kadına, güçsüzlere ve küçüklere karşı şiddetin ve ayrımcılığın teşvik edilmemesi” ilkesine hassasiyet gösterilmesi yönünde bir bakış açısı oluşturulmasına katkı sağlamak amacıyla bilgilendirme programı gerçekleştirilmiştir.
• Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü personeli tarafından, değişik kurum ve kuruluşlarca düzenlenen sempozyum, panel ve toplantılara katılım sağlanarak kamuoyunun bilgilendirilmesi için çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kültür ve Sosyal İşler Daire Başkanlığı ile yapılan işbirliği çerçevesinde Belediyeye ait lokallerde “Kadının İnsan Hakları, Kadına Yönelik Şiddet ve Yasal Gelişmeler” konularında seminerler düzenlenmiştir.
• Ülkemizde yapılan yeni yasal düzenlemelerle yetki ve görevleri artan ve vatandaşa doğrudan ve hızlı biçimde hizmet verme imkanına sahip olan yerel yönetim birimlerinin kadınlara yönelik olarak doğrudan hizmet verebilmeleri mümkündür. Yerel yönetim birimlerinin kadınlara verecekleri hizmetler, kadınların her alanda ilerlemesine doğrudan katkı sağlayacaktır. Bu çerçevede Yerel yönetimlerin kadına yönelik olarak verebilecekleri hizmet ve yürütebilecekleri projelere ilişkin bir hizmet modeli oluşturulmuş, bu model çerçevesinde hizmetlerin belirli bir standart ve içerikte sunulmasını sağlamak amacıyla hazırlanan proje örnekleri Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünce Valilikler ve Belediyelere gönderilmiştir.
• Kadın konusunda çalışmalar yapan Sivil Toplum Kuruluşlarıyla işbirliği ve iletişim olanaklarını araştırmak ve STK'larla kadın konusundaki gelişmeleri değerlendirmek üzere çeşitli illerde toplantılar düzenlenmektedir.
• Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünün koordinasyonu ile 1996 yılında kurulan ve çalışmaları devam eden eğitim, sağlık, hukuk ve istihdam komisyonlarının yanı sıra, 2006 yılında uluslararası ilişkiler, medya, çevre ve afet komisyonları oluşturulmuş, var olan istihdam komisyonu istihdam ve girişimcilik komisyonu olarak genişletilmiştir.
• Ülkemizde kadın-erkek eşitliği konusunda yeni Medeni Kanun, Ceza Kanunu, İş Kanunu, Ailenin Korunmasına Dair Kanun vb. yasaların uygulama sürecinin başarılı olabilmesi için ilgili kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği içerisinde tanıtım amaçlı panel ve seminerler yapılmaktadır.
• Eğitimde Türkiye’nin hedefi, 2010 yılına kadar kız ve erkek çocuklar için okullaşma oranını %100’e ulaştırmaktır. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğünce, bu çerçevede gerek uluslararası kuruluşlar gerekse sivil toplum kuruluşları ve özel sektörün destekleri ile yürütülen projelere ve kız çocuklarının okullulaşması, kadınlar için yaygın-örgün eğitimin ortalama seviyesini artırılmasına yönelik çalışmalara katkı ve katılım sağlanmaktadır.
• Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın yaşadığı sorunlarla ilgili olarak kurulan “Yurtdışında Yaşayan Vatandaşlar Danışma Kurulu” üyesi ve bu Kurulun “Kadın ve Aile” Alt Komisyonunun koordinatörü olan Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, üstlendiği görev çerçevesinde Hollanda, Fransa ve Almanya'da Türk vatandaşlarının yoğun olduğu yerlerde planlanan çalışmalara temel teşkil etmesi amacıyla inceleme ziyaretinde bulunmuştur.
• Genel Müdürlüğümüz Batı Trakya'da yaşayan soydaşlarımızdan gelen talep üzerine 2006 yılı içerisinde biri Tekirdağ’da, diğerleri Gümülcine ve İskeçe’de olmak üzere soydaş kadınlarımıza yönelik olarak, parçalanmış ailelerin sorunları, ergenlerin sorunları, üreme sağlığı, erken evlilikler-erken gebelikler, aile içi etkileşim, karşılaşılan sorunlar ve çözüm yolları, toplumsal cinsiyet eşitliği konularını içeren eğitim programları gerçekleştirmiştir.
• Kadına yönelik şiddet konusunda yapılan çalışmalar hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi amacıyla radyo ve televizyon programlarına katılım sağlanmaktadır.
• Görsel ve basılı materyaller hazırlanarak dağıtımı yapılmaktadır.

Toplantılar

• Birleşmiş Milletler öncülüğünde başlatılan ve eş başkanlıklarını Sayın Başbakanımız ile İspanya Başbakanının yürüttükleri Medeniyetler İttifakı Projesi çerçevesinde 28-29 Ocak 2006 tarihleri arasında İstanbul’da “Medeniyetler İttifakında Kadın” konulu uluslararası Kongre gerçekleştirilmiştir.
Söz konusu Kongreye yurtdışından Bakanlar, Milletvekilleri, Avrupa Parlamentosu Üyesi, uluslararası kuruluş temsilcileri ile çeşitli ülkelerin üst düzey kadın temsilcilerinin katılımlarıyla, doğudan batıya, kuzeyden güneye dünya kadınlarının sosyal hayata katılımı için bir dayanışma platformu oluşturulması, Uluslararası Kadın Örgütleri ile Ulusal Kadın STK’ları ve Türk Hükümeti arasında iletişim ve bilgi ağının kurulması, Türkiye’de Kadın Haklarının Yasal ve Uygulama Alanında Gelişimine Katkı Sağlanması, Türkiye’nin AB ile müzakere sürecinde Cinsiyet Eşitliği ve Kadın Hakları Alanında gereken ilerlemeyi sorunsuz tamamlayabilmesi için ön hazırlıklarda bulunulması ve müzakerelerin başlangıcında bulunduğumuz noktadan yeni bir start verilmesi hedeflenmiştir.
• İnsan ticareti ile mücadele çerçevesinde Dışişleri Bakanlığı koordinasyonunda oluşturulan Görev Gücünün üyesi olan Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, hazırlanan Eylem Planı doğrultusunda toplumu bilgilendirme ve bilinçlendirme görevini üstlenmiştir. Bu çerçevede, 2002 ve 2004 yıllarında gerçekleştirdiği 2 panelin yanı sıra 2006 yılında Azerbaycan, Gürcistan, Özbekistan, Moldova, Ukrayna, Rusya, Kırgızistan ve Belarus’dan temsilcilerin katıldığı bölgesel bir toplantı gerçekleştirmiştir.
• Sana’da yapılan 32. İKÖ Dışişleri Bakanlar Konferansı’nda alınan “Toplumsal hayatın her alanında kadınlara daha fazla fırsat yaratılmasına ilişkin bakanlar düzeyinde bir konferans düzenlenmesi”ne ilişkin tavsiye kararı çerçevesinde gerçekleştirilen Kadın Konulu ilk Bakanlar Konferansına ülkemiz ev sahipliği yapmıştır. Kadın konusundaki ulusal mekanizma olması sebebiyle organizasyonu Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen “İslam Konferansı Örgütüne Üye Ülkelerde Kadının Kalkınmadaki Rolü” başlıklı Bakanlar Konferansı 20-21 Kasım 2006 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleştirilmiştir. Konferansta kadınların statülerinin ilerletilmesi için müşterek stratejiler, standartlar, programlar ve hedefler hazırlanması için gerekli olan yol ve vasıtaların görüşülmesi bakımından Üye Ülkeler için bir forum ortamı sağlanmıştır.
• Avrupa Birliği (AB) Komisyonu ve AB Dönem Başkanı Finlandiya ile 14-15 Kasım 2006 tarihinde Avrupa-Akdeniz (Euromed) Süreci çerçevesinde 2007-2013 yıllarını kapsayan Eylem Planı ve Siyasi Deklarasyonu hazırlamak üzere Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler ve çeşitli sivil toplum temsilcilerinin katılımı ile İstanbul’da düzenlenen “Toplumda Kadının Rolünün Güçlendirilmesi” konulu Bakanlar Konferansının organizasyonu Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü’nce gerçekleştirilmiştir. Toplantının sonucunda Bakanlar, toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, her türlü ayrımcılığın önlemesi ve kadınların haklarının korunması için alınması gerekli önemler konusunda mutabakata vardıkları bir metni onaylamışlardır.
• Genel Müdürlüğümüz, kadına yönelik özel günlerde (8 Mart, 25 Kasım, 5 Aralık gibi) kadınların bilinçlenmesine katkı sağlayacak şekilde toplantı, panel veya seminerler düzenlemektedir.
• Toplumsal yaşamda dezavantajlı gruplar arasında yer alan özürlü kadınlara yönelik ayrımcılık; yoksulluk, yaşlılık gibi diğer ayrımcılık alanlarıyla da birleşerek ağırlığını arttırmaktadır. Ayrımcılığı önlemeye yönelik hazırlanan tüm ulusal ve uluslararası mevzuata karşın, özürlü kadınların dezavantajlı konumları hala önemli ölçüde sürmektedir. Bu bağlamda, Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü ve Altınokta Körler Derneği işbirliğiyle, ülkemizde görme engelli kadınların sorunlarının ve ihtiyaçlarının tespiti, çözüm önerilerinin tartışılması ve elde edilen sonuçların ilgili kurum ve kuruluşlara iletilmesi amacıyla “Görme Engelli Kadınlar Kurultayı” düzenlenmiştir. Kurultay sonuçları kitap olarak basılmıştır.

 
 
 

 

8 MART DÜNYA KADINLAR GÜNÜ VE TÜRKİYE’DE KADIN HAKLARI

Nurtaç ARSLAN*

Tüm dünyada her yıl 8 Mart günü Dünya Kadınlar Günü olarak kutlanır. Kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olma mücadelesinin temsili başlangıcı, Amerika'nın New York kentinde tekstil sektöründe çalışan yüzlerce kadının düşük ücretlerini, uzun çalışma saatlerini ve insanlık dışı çalışma koşullarını protesto etmek için, 8 Mart 1857 yılında gerçekleştirdiği grevler kabul edilir. 1977 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 8 Mart’ı Kadın Hakları ve Dünya Barışı Günü olarak ilan etmiştir. Bu tarihten sonra her 8 Mart günü tüm dünyada “Dünya Kadın Hakları Günü” olarak kutlanmaya başlanmıştır. Dünya Kadınlar Günü her yıl 8 Martta çeşitli etkinliklerle kutlanmakta, bu gün özellikle kadınların insan hakları konusunda yaşadığı sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm önerileri gündeme getirilmektedir.

Kadın haklarını insan hakları kavramından ayrı tutmak mümkün değildir. Kadın hakları ile savunulan kadınların ayrıcalıklı haklara sahip olması değil, sırf insan oldukları için her yerde ve herkes için geçerli olan haklara sahip olmalarıdır. Birçok gelişmiş ülkede kadın hakları çok ilerlemeler göstermiş olsa da, ülkemizde ve gelişmekte olan ülkelerde kadın hakları ne yazık ki istenen seviyelerde değildir. Ülkemizde kadınlar hala eğitim ve diğer toplumsal hizmetlere erişmekte güçlükler yaşamakta, çoğunlukla karar alma süreçlerinin dışında bırakılmakta, baskı, taciz ve şiddete maruz kalmakta, töre ve namus cinayetlerine kurban gitmektedirler. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü verilerinde de bunları görmek mümkündür:

• Her üç kadından biri şiddete uğruyor.
• Kadınların % 19.4’ü okuma yazma bilmiyor.
• Kadınların sadece yüzde 3.9’u üniversite mezunu.
• Kadınların işgücüne katılım oranları % 25.4 tür.
• Yılda yaklaşık 2500 kadın anne olmak isterken hayatını kaybediyor.
• Meclisteki 550 milletvekilinin sadece 24'ü kadındır (%4.4).

• Avrupa Birliğine üyelik sürecini yaşayan Türkiye, kadın erkek eşitliği ve kadının insan hakları konularında önemli ilerlemeler kaydetmiştir.Ülkemizin kadına karşı ayrımcılığın ortadan kaldırılması konusunda son yıllarda gösterdiği duyarlılık artmış ve bu çerçevede de çok önemli yapısal ve yasal düzenlemeler yapılmıştır. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü kurulmuş ve 2004 yılında kuruluş yasası çıkarılmıştır. Türkiye’de başta Anayasa olmak üzere Medeni Kanun ve Türk Ceza Kanunu gibi temel kanunlarda yapılan yeni düzenlemeler ve diğer ilgili yasalarda gerçekleştirilen değişikler ile kadın-erkek eşitliği alanında önemli kazanımlara imza atılmıştır:

• Anayasa’nın “Aile, Türk toplumunun temelidir.”hükmünü taşıyan 41 inci maddesine 2001 yılında yapılan değişiklik ile “ve eşler arasında eşitliğe dayanır” hükmü eklenerek demokratik ailenin temeli güçlendirilmiştir;

• 2001 yılındaki Anayasa değişikliğinde 66 ıncı maddeye “Türk babanın veya Türk ananın çocuğu Türktür” hükmü konularak, daha önce “Türk anne ve yabancı babadan olan çocukların vatandaşlığı kanunla düzenlenir” şeklindeki eşitsizlik maddeden çıkarılmıştır;

• 1997 yılında kabul edilen ve temel eğitimi 8 yıla çıkaran yasa özellikle kız çocuklarının okullaşma oranına önemli katkıda bulunmuştur;

• Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir sorun alanı olarak karşımızda duran aile içindeki şiddetin önlenmesi amacıyla 1998 yılında Ailenin Korunmasına Dair Kanun çıkarılarak bu konuya ilişkin özel bir yasal düzenlemeye gidilmiştir. Bu düzenleme ile ilk kez Türkiye’de aile içi şiddet kavramı hukuksal metinde tanımlanmış ve aile içi şiddetin gerçekleştiği durumlarda mağdurun şikayeti olmaksızın (üçüncü şahısların bildirimiyle) polis ve adalet mekanizmasının harekete geçmesi sağlanmıştır;

• 2002 yılında yürürlüğe giren Yeni Türk Medeni Kanununda yapılan düzenlemelerle kadının statüsü iyi bir konuma yükseltilmiştir. Yeni Medeni Kanun ile; aile reisliği kaldırılmış, en fazla eleştiri alan yasal mal rejimi değiştirilerek “edinilmiş mallara katılma rejimi” benimsenmiş, evlilik yaşı kadın ve erkek için eşit hale getirilmiş, eşlerin evlilik birliğini birlikte yöneteceği, evlilik birliğini temsil yetkisinin her iki eşe birlikte tanındığı ve eşlerin oturacakları evi birlikte seçecekleri hükme bağlanmıştır. Kadına, kendi soyadını kocasının soyadından önce gelmek üzere kullanabilme hakkını veren ve daha önce yapılan değişiklik aynen benimsenmiştir. Eşlerin velayeti birlikte kullanacağı, anlaşmazlık halinde ise hakimin karar vereceği ve eşlerden birinin meslek ve iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda olmadığı hüküm altına alınan diğer bazı konulardır;

• 2003 yılında yürürlüğe giren İş Kanununun getirdiği en önemli ilerleme işveren işçi ilişkisinde cinsiyet dahil hiçbir nedenle temel insan hakları bakımından ayrım yapılmayacağıdır. Yeni İş Kanunu’nda kadınlar için eşit işe eşit ücret, hamilelik ya da doğum nedeniyle iş akdinin feshedilemeyeceği, işyerinde cinsel taciz halinde işverene yaptırım uygulanacağı gibi önemli düzenlemeler de getirilmiştir;

• 2005 yılında yürürlüğe giren Yeni Türk Ceza Yasası da kadınlarla ilgili çağdaş düzenlemeler içermektedir. Yasa ile kadın ve kız ayrımı kaldırılmış, evlilik içi tecavüz, işyerinde cinsel taciz, kadın ticareti, ayrımcılık suçu v.b. konulara yer verilmiştir. Yeni TCK’da “töre” cinayetleri faillerinin yasada öngörülen en ağır ceza olan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılması hükmü getirilmiştir;

• Yeni Belediye Kanunu ile şiddete uğrayan kadınlara hizmet vermek üzere Belediyeler de yetkili kılınmıştır. Bu Kanunla Büyükşehir Belediyeleri ile nüfusu 50.000’ni geçen belediyelere kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açmak yükümlülüğü getirilmiştir.

Ülkemizde kadın hakları konusunda son yıllarda yapılan yapısal ve yasal düzenlemelerle önemli gelişmeler sağlanmasına rağmen, kadınlarımızın günlük hayatlarında henüz bu ilerlemeden tam anlamıyla faydalanamadığı önemli bir gerçek olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun en önemli nedeni de geleneksel değer yargılarının hala varlığını sürdürmesidir. Bu değer yargılarını ortadan kaldırmanın yolu zihniyet değişiminden geçmektedir; bu ise ancak eğitimle sağlanabilir.
Kadınların şiddete,baskıya,cinsel istismara,ayrımcılığa maruz kalmadığı, siyasal yaşama ve iş yaşamına daha fazla katıldığı bir Türkiye dileğiyle tüm kadınlarımızın Dünya Kadınlar Gününü kutluyorum. 8 Mart 2007

Kaynak: www.sivas.gov.tr/insanhaklari/mart2007.doc


*2006 Sivas İl İnsan Hakları Kurulu Eski Başkanı ve Vali Yardımcısı/Kaymakam

 
 
  • NOT: İternet sayfamızda kadın haklarıyla ilgili yeralan bazı bilgiler www.ksgm.gov.tr den alınmıştır.