:: İSTATİSTİKLER

 

ÖZET


Kamu hizmetlerinin yürütülmesinde saydamlık ilkesi gereği, İnsan Hakları Başkanlığına, 81 İl İnsan Hakları Kurulu’na ve 850 İlçe İnsan Hakları Kurulu’na yapılan insan hakları ihlâl iddialarına ilişkin sayısal veriler, 2004 yılı başından itibaren kamuoyuna açıklamaya başlanmıştır. Bu veriler sadece iddialarla ilgili rakamlardır.

Açıklanan rakamlar, sayısal veri elde etmek için geliştirilen “İnsan Hakları İhlâl İddiası Bireysel Başvuru Formu” marifetiyle elde edilmektedir. Ülke çapında oluşturulan 931 İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masası’ndan edinilebilecek olan başvuru formunun Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı internet sayfasından http://www.ihb.gov.tr den temin edilmesi de mümkündür.

İnsan Hakları İhlal İddiası Bireysel Başvuru Formu http://www.ihb.gov.tr/basvuru.htm adresinde yeralmaktadır. (Human Rights Complaints Form http://www.humanrights.gov.tr)

İnsan hakları ihlâl iddiasında bulunan kişiler tarafından doldurulan bu formlar, her ayın sonunda İnsan Hakları Başkanlığı’na gönderilmekte, (TÜİK) Türkiye İstatistik Kurumu’nun teknik desteğiyle analiz edilen formlarda yer alan bilgiler, sayısal veri halinde kamuoyunun bilgisine sunulmaktadır.

Sayısal verilerin temel fonksiyonu, insan hakları alanında yapılan reformların uygulamaya ne ölçüde yansıdığını, uygulamada aksayan konuların neler olduğunu, hangi alanlarda ne gibi gelişmeler kaydedildiğini ortaya koymaktır. İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının vatandaşlarımızca tanınırlığı ve güvenirliği arttıkça, Kurullara yapılan başvuruların da arttığı görülmektedir. Başvuru yapılmayan iller hiçbir ihlalin olmadığı yerler anlamına gelmemektedir. İller bazında alınan başvurulara ilişkin sayılar, o illerin başvuru alabilme kapasitesini bir başka deyişle başvuru kanalları konusunda vatandaşların yeterince bilgilendirilip bilgilendirilmediğini göstermektedir.
“İnsan Haklarını Koruma Sisteminin Kılcal Damarları” olarak isimlendirilebileceğimiz, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları 2003 yılı Kasım ayında yeniden yapılandırılarak kamu görevlilerinin katılımıyla oluşmuş bulunan yapıya son verilip toplumun tüm kesimlerinin temsiline imkan sağlayacak şekilde sivil toplum temsilcilerinin ağırlıkta olduğu yeni bir yapıya kavuşturulmuştur. Ortalama 15 üyeden oluşan mevcut yapıda sadece iki kamu görevlisi bulunmaktadır. Kurullarda görev yapan sivil toplum temsilcileri şunlardır;

-İnsan hakları alanında faaliyet gösteren en az üç STK,
-Belediye Başkanı veya temsilcisi,
-Üniversitesi temsilcisi,
-İl Genel Meclisi temsilcisi,
-Tabip odası temsilcisi,
-Baro temsilcisi,
-Muhtar temsilcisi,
-TBMM’de grubu bulunan siyasî parti temsilcileri,
-Yerel basın temsilcisi,
-Okul-aile birliği temsilcisi,
-Sendika temsilcileri,
-Ticaret ve sanayi odası temsilcisi,

Ülkenin her tarafında yaygın bir örgütlenme gerçekleştirilmiş olmasından ve toplumun tüm kesimlerine temsil imkanı tanınmasından dolayı, kurullara yoğun bir bilgi akışı gerçekleşmektedir. Kurullarda toplumun önde gelen hatırı sayılır 14.000 den fazla kişi gönüllü olarak görev almaktadır. Bu üyelerin büyük bir çoğunluğu seçimle görevlendirilen muhtar, belediye başkanı, il genel meclis üyesi, muhtar, okul aile birliğ temsilcisi, oda temsilcileri gibi atanmamış sivil üyelerden oluşmaktadır.

2) YILLAR İTİBARİYLE İHLÂL İDDİASI BAŞVURULARINA GENEL BİR BAKIŞ
Türkiye genelinde 2004 yılı içerisinde Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına 354, İl İnsan Hakları Kurullarına 466 ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına 27 olmak üzere toplam 847 kişi başvuruda bulunmuştu. Bir kişi birden fazla hak ihlaline maruz kaldığını iddia edebileceğinden ihlal edildiği iddia edilen hak sayısı 1639 olmuştur. 2004 yılında yapılan başvurularda ihlal iddilaarında hak konularına göre ilk üç sırada;

1. İşkence ve kötü muamele yasağı (158),
2. Adil yargılanma hakkı (131),
3. Kişi hürriyeti ve güvenliği (121) alırken,

2005 yılında, Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına 543, İl İnsan Hakları Kurullarına 801 ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına 29 olmak üzere toplam 1373 kişi 2179 hak konusunda ihlal iddiasıyla başvuruda bulunulmuş olup, 2005 yılında yapılan başvurularda ihlal iddilaarında hak konularına göre ilk üç sırada;
1. Sağlık ve hasta hakkı (211)
2. Mülkiyet hakkı (208)
3. Çalışma ve sözleşme hürriyeti (203) yer almış, İşkence ve Kötü Muamele Yasağına ilişkin başvurular ise 162 adetle dördüncü sırada kalmıştır.

2006 yılında Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına 666, İl İnsan Hakları Kurullarına 874 ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına 50 olmak üzere toplam 1590 kişi 2056 hak konusunda ihlal iddiasıyla başvuruda bulunulmuş olup, 2006 yılında yapılan başvurularda ihlal iddialarında hak konularına göre ilk üç sırada;
1. Sağlık ve Hasta Hakkı (261)
2. Mülkiyet Hakkı (203),
3. Adil yargılanma hakkı (146) yeralmıştır.

2007 yılında Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına BİMER kanalıyla 64 olmak üzere (383+64) toplam 447, İl İnsan Hakları Kurullarına BİMR kanalıyla 252 (735+252) toplam 987 ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına BİMER kanalıyla 8 (53+8) toplam 61, 1171 kişi 1318 hak konusunda ihlal iddiasıyla başvuruda bulunulmuş olup, 2007 yılında yapılan başvurularda ihlal iddilaarında hak konularına göre ilk üç sırada;
1. Sağlık ve Hasta Hakkı (115)
2. Mülkiyet Hakkı (84),
3. Kötü Muamele Yasağı İhlali (79) yeralmıştır.

2005 yılından itibaren işkence iddiaları ile kötü muamele iddiaları ayrı değerlendirilerek sayısal veriler elde edilmeye başlanmıştır. Buna göre işkence ve kötü muamele iddialarına ilişkin rakamlar ayrı ayrı sınıflandığında 2007 yılında, kötü muamele iddialarının 79 adetle 3. sırada, işkence iddialarının ise 17 adetle 13. sırada yeraldığı görülmektedir

2004 Ocak ayından 2007 yılı Aralık ayına kadar geçen 42 aylık dönemde Başkanlık ve Kurullara 7192 hak ihlali iddiasıyla 5305 adet başvuru olmuştur.

YIL BAŞVURU SAYISI HAK KONUSU
2004 847 1639
2005 1373 2179
2006 1590 2056
2007 +BİMER (1171+324) = 1495 1318
Toplam 5305 7192

________________________________________

Genel değerlendirme: 2006 yılında alınan toplam 1590 başvuru ile 2004 yılına göre %53 artış, 2005 yılına göre ise %9 artış gerçekleşmiş, 2007 yılında alınan başvuruların 2006 yılına oranla değişmediği gözlenmiştir.

İnsan hakları ihlal iddiları ve diğer istatistiklerin yeraldığı bültenlerimiz için aşağıdaki linkleri tıklayın.

 
  • 2006 İNSAN HAKLARI İHLAL İDDİALARI-BÜLTEN: 2007-1 (PDF BELGESİ)


...

İlgili Bilgiler:
ulusal.takvim@tuik.gov.tr

0312 4100720/715/731

www.tuik.gov.tr