:: İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI  
   

 

::   MİSYON VE VİZYON:

:: Misyonumuz, öncelikle ülkemizde insan haklarının ve özgürlüklerinin önündeki her türlü engelleri kaldırmak ve evrensel insan hakları değerlerinin tüm insanlık lehine geliştirilmesi ve uygulanması için her türlü desteği vermektir.

:: Vizyonumuz, Türkiye’nin insan hakları ile ilgili sorunlarının niteliği ve gerçek boyutu hakkındaki somut tespitleri ve bu sorunların çözümüne yönelik geliştirdiği proje ve önerileriyle güvenilir, saygın bir kaynak otorite konumuna gelmektir.

::   İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞININ GÖREVLERİ: 

3056 SAYILI KANUN’UN 17/A MADDESİ
10.10.1984 tarihli ve 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilâtı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 7 nci maddesine aşağıdaki (m) bendi eklenmiştir.

m) İnsan Hakları Başkanlığı.

MADDE 2. – 3056 sayılı Kanunun mülga 17/A maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
İnsan Hakları Başkanlığı

Madde 17/A – İnsan Hakları Başkanlığının görevleri şunlardır :

a) İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak.

b) İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesi ve Türkiye’nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak.

c) Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek.

d) İnsan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek.

e) Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekretarya hizmeti yapmak.

f) Makamca verilen benzeri görevleri yapmak.


:: İnsan Hakları Başkanı

Prof. Dr. Hasan Tahsin FENDOĞLU

İnternet adresi: http://www.hasantahsinfendoglu.com/ozgecmis.asp


:: Daha Önce Görev Yapmış Başkan Vekilleri

YILLAR (Süre) ADI-SOYADI GÖREV ÖNCEKİ GÖREV ATANDIĞI KURUM
2005-2007 (1,5 yıl) Mustafa TAŞKESEN Başkan V. Mülkiye Başmüfettişi Giresun Valisi
2003-2005 (2 yıl) Doç.Dr.Vahit BIÇAK Başkan V. Polis Akademisi Polis Akademisi
2000-2003 (3 yıl) Sami GÜNER Başkan V. Dışişleri Bakanlığı Dışişleri Bakanlığı

BAŞBAKANLIK TEŞKİLÂTI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN DEĞİŞTİRİLEREK KABULÜ HAKKINDA KANUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN DEĞİŞTİRİLEREK KABULÜ İLE GENEL KADRO VE USULÜ HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMENİN EKİ CETVELLERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN KANUN

Resmi Gazete 21 Nisan 2001 Sayı: 24380
Kanun No. 4643 Kabul Tarihi : 12.4.2001

MADDE 1. – 10.10.1984 tarihli ve 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilâtı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 7 nci maddesine aşağıdaki (m) bendi eklenmiştir.
m) İnsan Hakları Başkanlığı.

MADDE 2. – 3056 sayılı Kanunun mülga 17/A maddesi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.

İnsan Hakları Başkanlığı
Madde 17/A – İnsan Hakları Başkanlığının görevleri şunlardır :

a) İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak.

b) İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesi ve Türkiye’nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak.

c) Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek.

d) İnsan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek.

e) Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekretarya hizmeti yapmak.

f) Makamca verilen benzeri görevleri yapmak.

MADDE 3. – 3056 sayılı Kanunun eki "Başbakanlık Merkez Teşkilâtı" cetvelinin "Anahizmetler Birimleri" bölümüne "13. İnsan Hakları Başkanlığı" ibaresi eklenmiştir.

MADDE 4. – 3056 sayılı Kanuna aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

EK MADDE 4. – İnsan haklarının korunması ve geliştirilmesine yönelik idarî ve kanunî düzenlemelere ilişkin çalışmalar yapmak ve Başbakanlık ve bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları için insan hakları konusunda tavsiye kararları vermek üzere; Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanının başkanlığında, Başbakanlık, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müsteşarlarının katılımıyla İnsan Hakları Üst Kurulu oluşturulmuştur. Üst Kurul, gerekli gördüğü takdirde ilgili kamu kuruluşları ile özel kuruluşların temsilcilerini toplantılarına katılmaya davet edebilir ve belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir. Üst Kurulun sekretarya hizmetleri İnsan Hakları Başkanlığınca yerine getirilir.

EK MADDE 5. – İnsan haklarına ilişkin olarak ilgili Devlet kuruluşları ile sivil toplum kuruluşları arasında iletişim sağlamak ve insan haklarını kapsayan ulusal ve uluslararası konularda danışma organı olarak görev yapmak üzere, Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanına bağlı olarak İnsan Hakları Danışma Kurulu oluşturulmuştur. Danışma Kurulu, insan hakları ile ilgili bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları ile meslek kuruluşları temsilcileri, insan hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları temsilcileri ve bu alanda yayınları ve çalışmaları bulunan kişilerden oluşur. Danışma Kuruluna, kendi üyeleri arasından seçeceği bir başkan başkanlık eder. Danışma Kurulunun sekretarya hizmetleri İnsan Hakları Başkanlığınca yerine getirilir. Danışma Kurulunun giderleri Başbakanlık bütçesinden karşılanır.

EK MADDE 6. – İnsan hakları ihlâli iddialarını yerinde incelemek ve araştırmak üzere, Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanına bağlı olarak heyetler oluşturulur. Heyetler; Başbakanlık, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı temsilcileri ile insan hakları alanında çalışmalar yapan kişi ve meslek kuruluşları arasından inceleme ve araştırma yeri ve konusuna göre Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanınca beş kişiden az olmamak üzere belirlenir. Heyetlere Başbakanlık temsilcisi başkanlık eder ve sekretarya hizmetleri İnsan Hakları Başkanlığınca yerine getirilir. Heyetlerde görev alacak bakanlık temsilcileri kurumlarınca, kişi ve meslek kuruluşları ise Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanınca belirlenir. Heyetler, Başbakanın görevlendireceği bir Devlet bakanının onayı ile inceleme ve araştırma yaparlar ve inceleme ve araştırma sonuçlarını bir rapor halinde görevlendiren makama sunarlar. Heyetlerin giderleri Başbakanlık bütçesinden karşılanır.

EK MADDE 7. – Ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilmiş ve Başbakanlık merkez teşkilâtında kullanılmak üzere ekli (2) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Başbakanlık bölümüne eklenmiştir.

GEÇİCİ MADDE 1. – İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Sekretaryasında Üst Kurul üyesi bakanlıklardan geçici görevli olarak gelen ve halen çalışmakta olan personel, müracaat etmek ve atanmaya ilişkin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesindeki nitelikleri taşımaları kaydıyla, ilgili kurumların muvafakatı ile mükteseplerine ve öğrenim durumlarına uygun kadrolara bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren iki ay içerisinde atanırlar.

GEÇİCİ MADDE 2. – İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu ve insan hakları ihlâli iddialarını araştırmak üzere oluşturulacak heyetlerin kuruluş, görev ve işleyişleri ile ilgili usul ve esaslar, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren dört ay içerisinde Başbakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

MADDE 5. – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6. – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

 


::   TARİHÇE:

:: Kuruluşun amacı: İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak; insan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesi ve Türkiye’nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak; kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek; insan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek amacıyla Başbakanlık teşkilatı hakkındaki 3056 sayılı Kanunda değişiklik yapan 12.04.2001 tarihli ve 4643 Sayılı Kanunla İnsan Hakları Başkanlığı kurulmuştur.

:: İnsan hakları alanında kurumsallaşma çalışmaları, dünyadaki gelişmelere paralel bir şekilde, ülkemizde de ivmesi giderek artan bir seyir izlemiştir. Bu konuda ilk adım 1990 yılında, 05.12.1990 tarihli ve 3686 sayılı Kanunla atılmış ve Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde bir İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu kurulmuştur. 1991 yılından itibaren de bir Devlet Bakanı insan haklarının takip ve koordinasyonu ile görevlendirilmeye başlanmıştır. İnsan Hakları Bakanlığı kurulmasına ilişkin Kanun tasarısı kadük olmuş ve 1993'te KHK ile kurulan İnsan Hakları Teşkilatı (Müsteşarlık) yetki kanununun Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi nedeniyle geçerliliğini yitirmiştir. Bu tarihten sonra, insan hakları alanında Devlet Bakanı'na bağlı olarak görev yapmak üzere Başbakanlık genelgesi ile; 1994'te İnsan Hakları Başmüşavirliği ve İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu ve bu Kurulun 1996'da kaldırılmasını takiben, Nisan 1997'de, 09.04.1997 tarihli ve 1997/17 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile, insan hakları ile ilgili konularda görevli Devlet Bakanının başkanlığında Başbakanlık, Adalet, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlarının katılımıyla İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu teşkil edilmiştir. Bu Kurul, Devlet Bakanının başkanlığında Başbakanlık Müsteşarı ve ilgili Bakanlıkların müsteşarlarından oluşturulmuştur. 04.06.1998 tarihli ve 23362 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikle İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesi kurulmuştur. İnsan Haklarının korunmasını sağlamak ve ihlallerin önlenmesini sağlamak amacıyla 2 Kasım 2000 tarihli ve 24218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelikle de İnsan Hakları İl ve İlçe Kurulları oluşturulmuştur. Ayrıca çeşitli kurum ve kuruluşlar bünyesinde de insan hakları birimleri kurulmuştur.

:: Devlet teşkilatı içerisinde insan hakları alanında kurumsallaşma konusundaki en kapsamlı düzenleme ile 5 Ekim 2000 tarihinde KHK ile Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı kurulmuş ve yetki kanununun Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi üzerine, aynı hükümleri taşıyan Başbakanlık teşkilatı hakkındaki 3056 sayılı Kanunda değişiklik yapan 12.04.2001 tarihli ve 4643 sayılı Kanunla, Başbakanlık merkez teşkilatı içerisinde ana hizmet birimi olarak 12 kadro ile “İnsan Hakları Başkanlığı” kurulmuştur. Aynı kanunun ek maddeleriyle “İnsan Hakları Üst Kurulu” ve “İnsan Hakları Danışma Kurulu”nun oluşumu düzenlenmiş, ihlal iddialarını incelemek üzere de “İnsan Hakları İhlal İddialarını İnceleme Heyetleri” oluşturulabilmesine olanak tanınmıştır. İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu ve İnsan Hakları İhlal İddialarını İnceleme Heyetlerinin sekreterya hizmetlerini yapmak görevi İnsan Hakları Başkanlığına verilmiş, böylece insan hakları konularının yürütülmesi ve koordinasyonu, gerekli mekanizmaların da desteğiyle Başbakanlık bünyesinde kalıcı bir Başkanlık tarafından sağlanması amaçlanmıştır.

:: PROTOKOLLER:
::PROTOKOL-4
İNSAN HAKLARI İHLAL İDDİASI BAŞVURULARIYLA İLGİLİ İSTATİSTİKİ VERİLERİN DERLENMESİ VE YAYIMLANMASI ÇALIŞMALARININ T.C. BAŞBAKANLIK İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI VE T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI TARAFINDAN ORTAK YÜRÜTÜLMESİNE İLİŞKİN PROTOKOL

TARAFLAR
MADDE 1. Bu protokolün tarafları T.C. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı ve T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı’dır.

MADDE 2. Bu protokol metninde T.C. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı “Başkanlık”, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı “DİE” , T.C. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanı “Başkan” ve T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanı “DİE Başkanı” olarak anılacaktır.
PROTOKOLÜN AMACI
MADDE 3. Bu protokolün amacı, Başkanlık ile DİE arasında T.C. Hükümeti’nin insan haklarına ve insan hakları ihlallerinin önlenmesine verdiği önem ve izlediği politika dikkate alınarak, aralarındaki işbirliğine resmi bir nitelik kazandırılması ve bu işbirliğinin gerçekleştirilmesidir.
PROTOKOLÜN KONUSU
MADDE 4.
4.1. İnsan Hakları İstatistikleri ile ilgili hizmetlerin planlı ve programlı olarak yürütülmesi, tanım, sınıflandırma ve yöntem konusunda standardın sağlanması, emek ve zamandan tasarruf sağlanarak, ulusal ve uluslararası standartlar ve sınıflamalar doğrultusunda bilgi taleplerini karşılayacak nitelikte güncel bilgilerin derlenmesi ve yayımlanması,
4.2. İnsan Hakları İstatistikleri ile ilgili ortak proje ve araştırmaların yapılması,

4.3. Başkanlık ile 81 il ve ilçelerinde bulunan İnsan Hakları Kurullarına yapılan ihlal iddiası başvurularının derlenmesi, değerlendirilmesi ve raporlanması,
4.4 Ayrımcılık yasağı ihlalleriyle ilgili istatistiki verilerin derlenmesi ve değerlendirilmesi,
4.5. Başkanlık ve DİE tarafından belirlenecek diğer konularda istatistiki veri elde etme çalışmalarının yapılması, değerlendirilmesi ve sunulması,
4.6. Tarafların, insan hakları alanında birbirlerine birikim ve deneyimlerinin aktarılması ve bunların değerlendirilmesi,
4.7. İnsan Hakları İstatistikleri alanında müşterek yayınlar yapılmasıdır.
BAŞKANLIK’IN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
MADDE 5.
5.1. Başkanlık, aylık olarak İnsan Hakları Kurullarından aldığı formların kontrol ve kodlamasını yaparak DİE’ye teslim eder.
5.2. Çalışma sonuçları Başkanlık tarafından haber bülteni haline getirilir ve kamuoyuna açıklaması Başkanlık tarafından yapılır.

5.3. Başkanlık, kendisinde varolan ve ileriye dönük DİE tarafından talep edilecek istatistikler için gerekli veriyi hazırlayarak DİE’ye gönderir.
DİE’NİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
MADDE 6.
6.1. DİE, aldığı formları değerlendirerek Başkanlığa teslim eder ve haber bülteninin hazırlanmasında Başkanlığa teknik destek verir.
6.2. DİE, Başkanlık tarafından ihtiyaç duyulan konulardaki istatistikleri geliştirmek için azami çabayı harcar.
ORTAK HÜKÜMLER
MADDE 7.
7.1. Taraflar, biri Başkanlıktan, diğeri de DİE’den olmak üzere iki sorumlu (temas noktası) tayin edecektir. Sorumlular bu işbirliği kapsamında taraflarca gerçekleştirilmesi kararlaştırılan faaliyetlerin koordinasyonunu sağlayacak ve yürütülen faaliyetler hakkında Başkanı ve DİE Başkanını bilgilendirecektir.
7.2. İlk üç ay deneme süresi olacaktır. Deneme süresi sonucunda taraflarca tespit edilecek değişiklik önerilerine göre yeni düzenlemeler yapılabilecektir.
PROTOKOLDE BELİRTİLMEYEN HUSUSLAR
MADDE 8. Konuyla ilgili Protokolde belirtilmeyen hususlar iki kurum arasında iyi niyet ve karşılıklı yardımlaşma kuralları çerçevesinde çözümlenecektir.
PROTOKOLÜN SÜRESİ
MADDE 9. Taraflarca imzalandığı tarihten itibaren yürürlüğe girecek olan bu Protokol bir yıl süre ile geçerli olacaktır. Protokol süresinin bitimine bir ay kala, taraflarca Protokol süresi ile ilgili olarak aksi bir durum belirtilmedikçe, süre otomatik olarak bir yıl daha uzamış sayılacaktır.
PROTOKOLÜN FESHİ
MADDE 10. Tarafların bu protokol ile kendilerine yüklenen yükümlülük ve sorumlulukları yerine getirmemeleri, bunun süreklilik arz etmesi ve hizmetlerin yürütülemez hale gelmesi durumunda, bu koşulları diğer tarafa yazılı olarak bildirmek ve fesih sebeplerini belirtmek suretiyle tek taraflı olarak, en az 3 ay sonra, Protokol feshedilebilecektir.
KANUNİ İKAMETGAH
MADDE 11. Protokol gereği yapılacak tüm bildirimler aşağıda belirtilen adreslere yapılacaktır.
YÜRÜRLÜLÜK
MADDE 9. Tarafların imzalamasını müteakiben yürürlüğe girecek olan bu Protokol, 12 maddeden oluşup, 14/04/2004 tarihinde iki nüsha olarak taraflarca tanzim ve imza edilmiştir.
           Prof. Dr. Beşir ATALAY                                     Abdullah GÜL
                 Devlet Bakanı             İnsan Haklarından Sorumlu Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı
:: PROTOKOL-3
:: T.C. BAŞBAKANLIK İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI VE PENDİK BELEDİYE BAŞKANLIĞI TARAFINDAN BELEDİYE HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİNDE İNSAN HAKLARI BİLİNCİNİN GELİŞTİRİLMESİNEYÖNELİK ORTAK PROJE PROTOKOLÜ
TARAFLAR
MADDE 1. Bu protokolün tarafları T.C. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı ve Pendik Belediye Başkanlığı’dır.
KISALTMALAR
MADDE 2. Bu protokol metninde T.C. Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı “Başkanlık” ve Pendik Belediye Başkanlığı “Pendik Belediyesi” Pendik İlçe İnsan Hakları Kurulu “Kurul” olarak anılacaktır.

AMAÇ
MADDE 3. Başkanlık ile Pendik Belediyesi arasında, T.C. Hükümeti’nin insan hakları bilincinin artırılmasına ve insan hakları ihlallerinin önlenmesine verdiği önem ve izlediği politika dikkate alınarak, belediye hizmetlerinin yürütülmesinde başta Pendik Belediyesi olmak üzere tüm belediye çalışanlarının insan hakları bilincinin geliştirilmesine yönelik ortak çalışmalar yapılması ve bu konudaki işbirliğine resmi bir nitelik kazandırılmasıdır.
FAALİYETLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER
MADDE 4. Taraflarca bu işbirliği kapsamında gerçekleştirilmesi hedeflenen faaliyetler ve yükümlülükler aşağıdaki şekilde belirlenmiştir;
a) Belediye hizmet binasında kolayca ulaşabilecek bir insan hakları danışma masası oluşturulacak ve masaya gelen başvurularla ilgilenmek üzere tercihen halkla ilişkiler konusunda uzman sürekli bir memur görevlendirilecektir.
b) Belediye’ye vatandaşlarca ve belediye çalışanlarınca yapılacak başvurulardan insan hakları ihlal iddiaları ile ilgili olanları belirlenerek birer örneği Kurula iletilecek ve takibi yapılacaktır.
c) Taraflarca yürütülecek ortak projenin yürütülmesi amacıyla yapılacak çalışmaları teminen, personel, altyapı ve teknik donanım (bilgisayar), imkanları ölçüsünde Belediye tarafından karşılanacaktır.
d) Başkanlık, Pendik Belediyesi’nin insan hakları konusunda yapacağı panel, seminer, konferans gibi eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarına teknik, bilimsel ve uzman desteği sağlayacaktır.
e) Taraflarca insan hakları alanında müşterek yayınlar yapılacak, bu çerçevede; “Pendik Dergisi İnsan Hakları Özel Sayısı” hazırlanacak ve diğer sayılarında da insan hakları bölümü ayrılacaktır.
f) Belediye ve Başkanlık tarafından afiş, broşür, bülten ve kitapçık gibi dokümanlar hazırlanacak ve dağıtılacaktır.
g) Belediyeye ait web sayfası ve salonlar, ortak proje çalışmaları ve tanıtımı amacıyla kullanılabilecektir.
h) Taraflar, biri Başkanlıktan, diğeri de Belediye’den olmak üzere iki sorumlu (temas noktası) tayin edecektir.
i) Sorumlular, bu işbirliği kapsamında taraflarca gerçekleştirilmesi kararlaştırılan faaliyetlerin koordinasyonunu sağlayacak ve yürütülen faaliyetler hakkında Başkanı ve Pendik Belediye Başkanını bilgilendirecektir.

SÜRE
MADDE 5. Taraflarca imzalandığı tarihten itibaren yürürlüğe girecek olan bu Protokol bir yıl süre ile geçerli olacaktır. Protokol süresinin bitimine bir ay kala, taraflarca Protokol süresi ile ilgili olarak aksi bir durum belirtilmedikçe, süre otomatik olarak bir yıl daha uzamış sayılacaktır.

MADDE 6. Bu Protokol hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütler Başbakanlık Müsteşarlığı tarafından çözümlenir.

MADDE 7. Yedi maddeden ibaret işbu Protokol iki nüsha olarak taraflarca ...../..../2004 tarihinde imzalanmıştır.
              Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı adına     Pendik Belediyesi adına
                          Doç. Dr. Vahit BIÇAK                                      Erol KAYA
                                  Başkan                                               Belediye Başkanı
:: PROTOKOL-2
:: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İNSAN HAKLARI MERKEZİ İLE YAPILAN PROTOKOL
İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanlığı ile Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü arasında T.C. Hükümetinin insan haklarına ve insan hakları eğitimine verdiği önem ve izlediği politika dikkate alınarak, aralarındaki işbirliğine resmi bir nitelik kazandırılması ve bu işbirliğinin aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülmesi hususunda işbu Protokol imzalanmıştır.
Bu Protokolde İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanlığı (Bakanlık), Hacettepe Üniversitesi (Üniversite), Hacettepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi (Merkez) olarak adlandırılmıştır.
AMAÇ
Madde 1. Bu Protokolün amacı Bakanlık ile Üniversite (Merkez) arasındaki mevcut işbirliğini güçlendirmek, Merkezi Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Eylem Planında öngörülen nitelikte bir merkez haline getirmek, bu suretle Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Eylem Planı gereğince Bakanlığa bağlı olarak kurulmuş olan ve Türkiye düzeyinde insan hakları eğitimini planlayıp yürüten İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesinin çalışmaları için ihtiyaç duyulan akademik ve bilimsel desteği sağlamaktır.
İŞBİRLİĞİNİN KONUSU
Madde 2. Taraflarca bu işbirliği kapsamında gerçekleştirilmesi hedeflenen faaliyetler;
a) İnsan hakları alanında ortak proje ve araştırmaların gerçekleştirilmesi, bu çalışmaların gelişiminin takibi ve sonuçlarının değerlendirilmesi,
b) Bakanlığın ihtiyaç duyduğu eğitim, öğretim ve staj çalışmalarının, konferans, kongre vb. bilimsel toplantıların planlanması ve yürütülmesi,
c) Tarafların, insan hakları ve eğitimi alanında birbirlerine birikim ve deneyimlerinin aktarılması ve bunların değerlendirilmesi,
d) İnsan hakları ve eğitimi alanında müşterek yayınlar yapılmasıdır.
TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Madde 3. Taraflar biri İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesinden, diğeri de Merkez Yönetim Kurulundan olmak üzere iki sorumlu koordinatör tayin eder. Koordinatörlerin görev süresi 1 yıldır. Bu süre sonunda yeniden seçilmeleri mümkündür.
Koordinatörler, bu işbirliği kapsamında taraflarca gerçekleştirilmesi kararlaştırılan faaliyetlerin koordinasyonunu sağlar ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı ile birlikte bu faaliyetlerin yönetiminden sorumludurlar. Yürütülen faaliyetler hakkında Devlet Bakanı’nı ve Hacettepe Üniversitesi Rektörü’nü bilgilendirmek üzere yıllık faaliyet raporunu hazırlarlar.
Madde 4. Bu Protokolün 2’nci maddesinde belirtilen faaliyetlerin gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan akademik personel desteği, fiziki mekan, altyapı ve donanım, imkanları ölçüsünde Üniversite tarafından karşılanır. Taraflarca yürütülmesine karar verilen faaliyetlerin gerektirdiği harcamalar Başbakanlık tarafından karşılanır.
SÜRE
Madde 5. Taraflarca imzalandığı tarihten itibaren yürürlüğe girecek olan bu Protokol 3 yıl süre ile geçerli olacaktır. Bu sürenin sonunda her iki taraf temsilcileri protokol süresinin yenilenmesine karar verebilirler.
Madde 6. Bu Protokol hükümlerinin uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütler Devlet Bakanı ve Hacettepe Üniversitesi Rektörü tarafından birlikte çözümlenir.
Madde 7. Yedi maddeden ibaret işbu Protokol üç nüsha olarak taraflarca 2002 tarihinde imzalanmıştır.
Ali DOĞAN                              Prof.Dr. Tunçalp ÖZGEN
       Devlet Bakanı                 Hacettepe Üniversitesi Rektörü
::PROTOKOL-1
:: TRT (Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu) İLE YAPILAN PROTOKOL
Anayasamıza göre Türkiye Cumhuriyeti, insan haklarına saygı temeli üzerinde kurulmuş demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk devletidir. Başta Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ve Avrupa İnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerin Korunmasına İlişkin Sözleşme olmak üzere, insan hakları ile ilgili çeşitli uluslararası bildirge ve antlaşmaların altında Türkiye’nin de imzası vardır.
İnsan haklarının çağdaş evrensel standartlara uygun olarak korunması ve geliştirilmesi, Türkiye’nin gündemindeki öncelikli hedeflerdendir. Ancak bu yoldaki çalışmaların başarılı olması, bütün vatandaşların insan hakları konusunda yeterince bilinçlenmesine bağlıdır.

Öte yandan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1995-2004 yıllarını “İnsan Hakları Eğitimi On Yılı” olarak ilân etmiştir. Bu dönemin insan hakları bilincinin toplumumuzun bütün kesimlerinde yerleşmesi için gerekli eğitim faaliyetleri bakımından en iyi biçimde değerlendirilmesi gerekir.

Bu çerçeve içinde insan haklarının yaygınlaştırılmasına katkıda bulunmak ve insan hakları konusunda toplumumuzun aydınlanmasına yardımcı olmak üzere, insan haklarından sorumlu Devlet Bakanlığı ile Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) arasında aşağıdaki protokol imzalanmıştır.

1. TRT programlarında insan hakları alanındaki yasama ve yürütme faaliyetlerine, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu çalışmalarına ve insan hakları ile ilgili diğer gelişmelere daha geniş yer verilecektir.

2. TRT programlarında İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 50. yıldönümü kutlamaları ile “Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Eğitimi On Yılı” çerçevesinde gerçekleştirilecek diğer etkinliklere yer verilecektir.

3. TRT’de bir veya iki haftalık periyodik aralarla bir “İnsan Hakları” programı yayınlanacak, bu programlarda bilim adamlarının da konuşturulması sağlanacaktır.

4. İnsan hakları konusu, TRT’de başta genç kuşaklar olmak üzere değişik dinleyici çevrelerine yönelik çeşitli programlarda işlenecek, “Yansıma” gibi açık oturum ve panel programlarında tartışılacak; “İnanç Dünyası” programında bilim adamlarıyla konuyu açıklayıcı sohbetler yapılacaktır.

5. Anayasa’nın temel hak ve hürriyetlerle ilgili hükümleri ve başta İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Hürriyetlerinin Korunmasına İlişkin Sözleşme olmak üzere, insan hakları ile ilgili çeşitli uluslararası bildirge ve antlaşmaların yalın ve özlü maddelerinin uygun vesilelerle TRT’de program aralarında yayınlanması sağlanacaktır.

6. Özellikle eğitim ve kültür programlarında insan hak ve ödevleri, sosyal hak ve ödevler, kadın ve çocuk hakları ile ilgili konuşma ve sohbetler yayınlanacaktır.

7. TRT, —Millî Eğitim Bakanlığı Film, Radyo ve Televizyonla Eğitim Merkezi ile de işbirliği yaparak— insan hakları konusunda belgesel veya eğitici film, spot türü çarpıcı görüntülerin yer alacağı paket programlar hazırlayıp yayınlayacaktır.

8. Başta vatandaşlarımızın yoğun olarak yaşadığı ülkeler olmak üzere yabancı ülkelerdeki insan hakları ile ilgili gelişmelere TRT yayınlarında yer verilecektir.

9. Terorizmin doğrudan doğruya insanların yaşama haklarına yönelik ağır bir insan hakları ihlâli olduğu gerçeğini belirten, uluslararası kuruluşlarca bu konuda alınan kararlara yer veren ve terorizmle mücadelede uluslararası işbirliğinin önemini vurgulayan programlar hazırlanıp yayınlanacaktır.

10. TRT, yukarıdaki programların hazırlanması ve yayınlanması için insan haklarından sorumlu Devlet Bakanlığı, ilgili diğer bakanlıklar, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu Sekreteryası, üniversitelerdeki ve TODAİE’deki insan hakları merkezleri ile tanınmış bilim adamları ile işbirliği yapacak; ayrıca TRT’de program yapımcılarına ve sunucularına yardımcı olabilecek eğitim ve insan hakları uzmanlarından yararlanacaktır.

11. İnsan haklarından sorumlu Devlet Bakanlığı ve İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu, yukarıdaki çalışmalarda TRT’ye yardımcı olacaktır.

12. İşbu protokol kapsamında insan haklarından sorumlu Devlet Bakanlığı’nca hazırlanacak programlar, TRT tarafından ilgili mevzuat yönünden değerlendirildikten sonra yayınlanacaktır.

13. İşbu protokol, 30.12.1997 tarihinde iki nüsha olarak insan haklarından sorumlu Devlet Bakanı Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK ve TRT adına Genel Müdür Yücel YENER tarafından imzalanmış olup; 1.1.1998’de yürürlüğe girecektir.
                          (İMZA)                                                                            (İMZA)
        Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK                                                         Yücel YENER
                Devlet Bakanı                                           Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Genel Müdürü
::   FAALİYET RAPORLARI:




2006 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU
SUNUŞ
Ülkemizin insan hakları alanında gerçekleştirdiği reform sürecinin kurumsal altyapısında önemli sorumluluklar üstlenen İnsan Hakları Başkanlığı, Başbakanlık bünyesinde bir birim olmasının kurumsal kapasite ve yetki bakımından sağladığı avantajlar yanında insan hakları gibi ayrı bir ilgi ve önem atfedilen bir alanda faaliyet göstermesi nedeniyle, çeşitli ulusal ve uluslar arası kuruluşlar ile oluşan işbirliği imkanlarını da etkin biçimde değerlendirerek görevlerini layıkıyla yerine getirmeye gayret göstermektedir.
Temel amacı, insan hakları bilincinin tüm toplum kesimleri ve idari birimlerde kökleşmesi olan Başkanlığımız, bu anlamda eğitim çalışmalarına ayrı bir önem vermektedir. 931 il ve ilçe merkezinde oluşturulmuş bulunan İnsan Hakları Kurulları ile sürekli ve etkin bir işbirliği içerisinde çalışan Başkanlığımız, özellikle bu Kurullara yönelik gerçekleştirilen eğitim program ve projeleri ile insan hakları bilgi ve bilincini tüm ülke sathında yaygınlaştırmaya çalışmaktadır.
Kamu işleyişinin koordinasyon makamı olan Başbakanlığın bünyesinde yer alması dolayısıyla Başkanlığımızın bir diğer temel görevi de, kamu kesiminde insan haklarının geliştirilmesi amacıyla yürütülen çalışmaların yeknesak bir yapıya kavuşturularak daha verimli hale getirilmesi ve kamu kuruluşlarının birbirlerinin imkan ve çalışmalarından yararlanabileceği bir işbirliği zemininin oluşturulmasıdır. Bu kapsamda Başkanlığımız tarafından düzenlenen çeşitli koordinasyon toplantıları, ortak eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri ile önemli mesafe kaydedilmiş, özellikle sıkıntısı duyulan insan haklarıyla ilgili materyal temini hususunda kamu kuruluşlarının dayanışmasının sağlanmasına yönelik somut sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca insan haklarıyla ilgili çalışmalara ilişkin bilgilerin tüm kurum ve kuruluşlar ile paylaşılması, hem bu çalışmaların daha da zenginleşmesini sağlamış, hem de özellikle uluslar arası kamuoyuna yönelik tanıtım faaliyetlerinin içeriğinin oluşturulmasında ciddi yararlar getirmiştir.
Başkanlığımız, insan hakları alanında eksikliği duyulan kamu kesimiyle sivil toplum diyalogunun tesis edilmesi yolunda da önemli çalışmalar yapmıştır. Özellikle gerçekleştirilen eğitim faaliyetlerinde sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılmış, karşılıklı ziyaretlerde bulunulmuş, bilgi ve materyal desteği sağlanmıştır. İnsan Hakları Başkanlığı, sivil toplum kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili konularda doğrudan iletişim kurabilecekleri bir birim olarak bu diyalog zemininin daha da işlevsel hale getirilmesine yaptığı katkıyı arttırarak sürdürecektir.
Başkanlığımız, insan hakları ihlâli iddialarının incelenmesi, sonuca bağlanması, başvurularla ilgili istatistiklerin oluşturulması ve bu sayede insan hakları sorunlarının boyutlarının ve yapılan çalışmaların etkisinin görülebilmesi için de önemli çalışmalar yapmaktadır. Yurt çapında bulunan 931 İl ve İlçe Kurulu ile Başkanlığa gelen başvurular, formlar aracılığıyla istatistiki verilere dönüştürülmektedir. Başkanlığımızın gerek ihlâl başvurularıyla ilgili verileri, gerekse İl ve İlçe Kurulları ile ilgili hazırladığı faaliyet raporları basında ve uluslararası kamuoyunda da ilgiyle karşılanmakta ve izlenmektedir.
58 ve 59. Hükümetler tarafından kararlılıkla benimsenen ve uygulanan “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikasının uygulanma biçimi ve sonuçları da Başkanlığımız tarafından dikkat ve özenle izlenmekte ve kaydedilmektedir. Başkanlığımızın çağrısı ile tüm İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları bünyesinde nezarethanelerle ilgili sürekli incelemeler yapmak ve raporlamakla görevli komisyonlar oluşturulmuş ve çalışmaya başlamıştır.
Başkanlığımız faaliyetleri ile ilgili olarak başta AB olmak üzere uluslar arası kuruluşlar ile etkin bir diyalog kurmuş ve ülkemizin insan hakları ile ilgili politika ve uygulamalarının bu kuruluşlar nezdinde doğru biçimde tanıtılması için özel çaba göstermiştir. Bunun yanında AB fonlarından yararlanarak kurumsal kapasite ve etkinliğin geliştirilmesi de Başkanlığımızın özellikle üzerinde durduğu ve somut sonuçlar aldığı bir konu olmuştur.

Müsteşar Yrd.
I- GENEL BİLGİLER
A- Misyon ve Vizyon
İnsan Hakları Başkanlığının misyonu, insan haklarının ve özgürlüklerinin önündeki engellerin kaldırılması, insan haklarının korunması ve geliştirilmesidir.
İnsan Hakları Başkanlığının vizyonu ise; ülkemizin insan hakları konusunda yaşadığı sorunların niteliği ve gerçek boyutu hakkında yaptığı inceleme ve araştırmaları yanında bu sorunların çözümüne yönelik geliştirdiği öneri ve projeleriyle birlikte insan hakları alanında güvenilir, saygın bir kaynak otorite konumuna gelmektir.
B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar

İnsan Hakları Başkanlığı’nın görevleri, 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 17-a maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre görevlerimiz;
a) İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak,
b) İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesini ve Türkiye’nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak,
c) Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek,
d) İnsan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek,
e) Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekretarya hizmeti yapmak,
f) Makamca verilen benzeri görevleri yapmaktır.
İnsan Hakları Başkanlığı, görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurulların sekretarya hizmetinin yapılmasını öngören hüküm çerçevesinde; 15 Ağustos 2001 tarih ve 24494 sayılı yönetmelikle oluşturulan İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu, İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi ve İnsan Hakları İhlâli İddialarını İnceleme Heyetleri’nin sekretarya hizmetlerini yapmak ile görevlendirilmiştir.
Ayrıca Başkanlık, 23 Kasım 2003 tarih ve 25298 sayılı yönetmelikle oluşturulan İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının çalışmalarını, yönetmelik çerçevesinde aylık olarak gönderilen faaliyet raporları aracılığı ile izlemekte, değerlendirmekte ve çeşitli eğitim ve bilinçlendirme programları ile Kurulları yönlendirmekte ve desteklemektedir.
C- Başkanlığa İlişkin Bilgiler

Türkiye’de 1990’lı yıllarda hızlanan insan hakları alanında kurumsallaşma çalışmaları çerçevesinde, ilk olarak 1993 yılında çıkartılan bir kanun hükmünde kararname ile İnsan Hakları Müsteşarlığı kurulmuş ise de, Anayasa Mahkemesi tarafından yetki kanununun iptal edilmesi nedeniyle söz konusu girişim sonuç vermemiştir. 2001 yılına kadar geçen süreç içerisinde oluşturulan İnsan Hakları Başmüşavirliği, İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu gibi birimler ise çeşitli nedenler ile süreklilik gösterememiştir.
2001 yılında Başbakanlık bünyesinde oluşturulan İnsan Hakları Başkanlığı ise, geçen kısa süre içerisinde kamu görevlileri ve vatandaşlara yönelik gerçekleştirdiği eğitim faaliyetleri, ulusal ve uluslar arası kuruluşlar ile birlikte yürüttüğü projeler, hazırlayıp kamuoyuna duyurduğu istatistiksel veriler, insan hakları konusunda kamu kuruluşlarıyla sağladığı etkin işbirliği, sivil toplum kuruluşlarıyla geliştirdiği ilişkileri ve görev alanında yer alan İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu ve İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi’nin çalışmalarına verdiği destek ile ülkemizde çağdaş ve kalıcı bir insan hakları kurumsallaşmasının temellerinin atılmasında önemli bir pay sahibi olmuştur.
1- Fiziksel Yapı
Başkanlığımız, Yüksel Caddesi’ndeki Başbakanlık ek hizmet binasının 2 ve 3. katlarında bulunan 10 adet odada faaliyet göstermektedir. Fiziksel yapı bakımından birimimizin şu an itibariyle herhangi bir ihtiyacı söz konusu değildir.
2- Örgütsel Yapı
Başkanlık, görevlerini bünyesinde oluşturduğu departmanlar aracılığıyla yerine getirmektedir.
a) Koordinasyon Departmanı : İnsan Hakları Başkanlığının insan hakları alanında ilgili kurum ve kuruluşlar ile olan ilişkilerini yürütmekte, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetlerini izlemekte, değerlendirmekte ve raporlamakta, Başkanlığın sorumluluğunda yürütülen projelere ilişkin çalışmaları yapmakta ve Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurulların sekretarya görevini yerine getirmektedir.
b) İhlâl İddialarını İnceleme Departmanı : Başkanlığa iletilen insan hakları ihlâl iddialarına ilişkin başvuruları incelemekte, değerlendirmekte ve ilgili kurumlar ile temasa geçerek konunun aydınlatılması ve çözümü için gerekli girişimlerde bulunmaktadır.
c) Hukuk Departmanı : Başkanlığın görev alanına giren konulara ilişkin mevzuat taslaklarını hazırlamakta, talep edilmesi durumunda insan haklarıyla ilgili mevzuat ve uygulamalar konusunda görüş bildirmekte, insan haklarına ilişkin olarak ülkemiz hakkında hazırlanan raporlara katkı sağlamakta ve bu raporları incelemekte ve değerlendirmekte, insan hakları alanındaki ulusal ve uluslar arası mevzuattaki gelişmeleri izlemektedir.
d) İletişim Departmanı : Başkanlığın halkla ilişkiler ve tanıtım faaliyetlerini yürütmekte, talep eden kişi ve kurumlara materyal desteği vermekte, insan hakları alanındaki sivil toplum kuruluşları ile olan ilişkileri düzenlemektedir.
e) Evrak ve İdari İşler Departmanı : Başkanlığın genel evrak akışını takip etmekte, arşivi yönetmekte, personelin ve Başkanlığın idari işlerini yürütmektedir.

3- Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar:
Başkanlığımızda 29 adet bilgisayar, 1 adet dizüstü bilgisayar, 14 adet yazıcı, 1 tarayıcı, 1 projeksiyon makinesi, 1 DVD player, 1 dijital kamera, 1 ses kayıt cihazı, 1 fotokopi makinesi bulunmaktadır.
Söz konusu malzemeler içinde yer alan 15 bilgisayar, 1 dizüstü bilgisayar, 3 yazıcı, 1 tarayıcı, 1 projeksiyon makinesi çeşitli kuruluşlar ile gerçekleştirilen projeler ve diğer işbirliği faaliyetleri kapsamında temin edilmiştir.
Başkanlığın envanterinde bulunan bilgisayarlardan asgari 10 adedinin miadı dolmak üzere olduğundan acil olarak yeni modeller ile değiştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla 2007 bütçesine ödenek konulmuştur.
4- Beşeri Kaynaklar:
Birimimizde 2006 yılında görev yapan personel sayısı şu şekilde gerçekleşmiştir:

2006
• 1 Başkan (geçici),
• 8 Başbakanlık Uzmanı ve Uzman Yardımcısı,
• 2 Adalet Müfettişi (geçici),
• 1 Hukuk Müşaviri,
• 3 Basın Halkla İlişkiler Müşaviri,
• 2 Araştırmacı,
• 1 Öğretim Elemanı (geçici),
• 1 Uzman (geçici),
• 3 Şube Müdürü,
• 4 Memur (2 adet geçici, 2 asıl),
• 1 Evrak Görevlisi,
TOPLAM: 27 personel

Başkanlığımızda görev yapan 27 personelin 20 adedi üniversite, 3 adedi yüksekokul, 4 adedi de lise mezunudur.
Personelin 9’u kadro karşılığı sözleşmeli olmak üzere 20 adedi kadrolu, 7 adedi ise geçici görevlidir.
Başkanlıkta 18 adet erkek, 9 adet bayan personel bulunmaktadır.
Bunun yanında Başkanlığımızın yürüttüğü veya destek verdiği projelerle ilgili çalışmalarda, insan hakları alanında uzmanlaşmış akademisyenler, kamu görevlileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin bilgi ve birikimlerinden de azami derecede faydalanılmaktadır.
5- Sunulan Hizmetler:
• İnceleme ve araştırma:
o Bireysel insan hakları ihlâl iddiası başvuruları, incelenerek ulaşılan sonuçlar çerçevesinde ilgili kuruluşlar nezdinde girişimde bulunulmaktadır. Ayrıca yapılan inceleme sonucunda insan haklarına ilişkin mevzuatta hak ve özgürlükler açısından yeni bir düzenleme gerektiği görüşüne varıldığı takdirde, bu husus da değerlendirilmek üzere ilgili makamlara iletilmektedir.
• Bilgilendirme, Bilinçlendirme ve Eğitim:
o Basın bültenleri aracılığıyla İnsan Hakları Başkanlığı ve İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetleri hakkında kamuoyu bilgilendirilmektedir.
o İnsan haklarını ilgilendiren çeşitli konularda Başkanlığa başvuran kişi ve kuruluşlara gerekli bilgi ve rehberlik desteği verilmektedir.: İnsan haklarıyla ilgili kitap, broşür, afiş, CD, DVD, spot filmler gibi yazılı ve görsel materyaller hazırlanmakta ve çeşitli kurumlardan temin edilen benzer materyallerle birlikte ilgili kişi ve kuruluşlara dağıtılmaktadır.
o İnsan haklarıyla ilgili konularda vatandaşlara, sivil toplum kuruluşlarına ve kamu kurumlarına yönelik konferans, panel, seminer, hizmet içi eğitim gibi programlara destek sağlanmaktadır.
• Uluslar arası kuruluşlar ile yürütülen ilişkiler:
o İnsan haklarına ilişkin çeşitli eğitim ve bilinçlendirme projeleri bağlamında uluslar arası kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yapılmakta, uluslar arası kuruluşların ülkemizdeki insan hakları uygulamaları hakkında hazırladıkları raporlar izlenmekte, gerek duyulduğu ve/veya talep edildiği takdirde bu raporlara katkı sağlanmakta, ülkemizi ziyaret eden uluslar arası heyetlere insan haklarına ilişkin mevzuat ve uygulamalar konusunda bilgi verilmektedir.
• Koordinasyon ve İzleme
o İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanmakta, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetleri takip edilmekte ve değerlendirilmektedir. Kamuoyu Kurulların ve Başkanlığın faaliyetleri hakkında bilgilendirilmektedir.
• Sekretarya
o Hizmetleri Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara (İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu, İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi) sekretarya hizmeti verilmektedir..
6- Yönetim ve İç Kontrol Sistemi:
Başkanlığımız bünyesinde herhangi bir daire başkanlığı, şube müdürlüğü veya başka herhangi bir idari yapılanma bulunmamaktadır. İşbölümü, doğrudan Başkana bağlı olarak çalışan departmanlar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

II- AMAÇ VE HEDEFLER
A- Başkanlığın Amaç ve Hedefleri
Amaçlar :
• Yürüttüğü ve/veya desteklediği proje ve faaliyetler ile ülkemizde birey ve kamu görevlilerinin insan hakları bilincinin gelişmesine katkı sağlamak,
• Ülkemizdeki insan hakkı ihlâllerinin gerçek boyutlarını, hak ihlâllerine yol açan nedenleri ve çözüm yollarını ortaya koymak,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının insan hakları ile ilgili birimleri arasında daha sağlıklı ve verimli bir işbirliği yapılmasını sağlamak,
• İhlâl iddialarının etkin bir biçimde incelenmesini sağlamak,
• Türkiye’de etkin bir insan hakları kurumsallaşmasının temellerini atmak,
• İnsan hakları alanında kamu kesimi ile sivil toplum arasında etkin ve kalıcı bir işbirliği sağlamak,
• Türkiye’nin insan hakları konusunda ulaştığı noktanın uluslar arası kuruluşlar ve yabancı kamuoyu nezdinde doğru biçimde değerlendirilmesini sağlamak,
• İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının insan hakları alanındaki etkinliğini ve sivil toplum kuruluşlarının Kurul çalışmalarına katılımını arttırmak.
Hedefler :
• Hazırlanan faaliyet raporları aracılığıyla ülkemizin insan hakları uygulamaları ve politikalarını ulusal ve uluslar arası kamuoyu nezdinde tanıtmak,
• Kamu kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili çalışmalarını koordine etmek amacıyla ilgili kuruluşlar bünyesinde “insan hakları temas noktaları” oluşturmak ve böylece kurum ve kuruluşlar arasında sürekli bir işbirliği ve paylaşım mekanizması kurmak,
• “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikası doğrultusunda bilinçlendirme, eğitim ve izleme faaliyetleri gerçekleştirerek, elde edilen sonuçları iç ve dış kamuoyuna duyurmak,
• Ortak faaliyetler, karşılıklı ziyaretler aracılığıyla Başkanlığımız ve sivil toplum kuruluşları arasında etkin bir diyalog ve işbirliği zemini oluşturmak,
• Ülkemizde yaygın olarak kurulmuş olan İl ve İlçe insan Hakları Kurullarının işlevsel hale getirilmesini sağlamak amacıyla Kurul üyeleri ve görevlilerine yönelik “eğiticilerin eğitimi” programı uygulamak,
• AB fonlarından da yararlanmak suretiyle insan hakları bilincini geliştirecek çeşitli program ve faaliyetler hazırlamak ve uygulamak,
• Başkanlık personelinin insan hakları alanında uzmanlaşmalarını sağlamak.

B- Temel Politikalar ve Öncelikler
Kamu kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili çalışmaları birbirini tamamlayan bir niteliğe kavuşturulacaktır. “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikası doğrultusunda bilinçlendirme, eğitim ve izleme faaliyetleri gerçekleştirilerek, elde edilen sonuçlar iç ve dış kamuoyuna duyurulacaktır. Ortak faaliyetler ve karşılıklı ziyaretler aracılığıyla sivil toplum kuruluşları ile etkin bir diyalog ve işbirliği zemini oluşturulacaktır. Ülkemizde yaygın olarak kurulmuş olan il ve ilçe insan hakları kurulları daha işlevsel hale getirilecektir. İnsan hakları alanında gerçekleştirilen reformların uygulamaya tam olarak yansıması ve uygulayıcılar tarafından da özümsenmesi konusunda gerekli çalışmalar yapılacaktır.
III- FAALİYETLERE İLİŞKİN BİLGİ VE DEĞERLENDİRMELER
A- MALİ BİLGİLER
Bütçe Uygulama Sonuçları
B- PERFORMANS BİLGİLERİ
Projeler
1- İnsan Hakları Alanındaki Reformların Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi
Avrupa Birliği’nin mali işbirliği ile yürütülen ve 4 milyon avro tutarında bir bütçeye sahip olan Proje, 1 Aralık 2006- 30 Kasım 2007 tarihleri arasında gerçekleştirilecektir. İnsan Hakları Başkanlığı’nın koordinatörlüğünde yürütülecek olan ve İçişleri ve Adalet Bakanlıklarının da faydalanıcı kurum olarak yer aldığı Proje ile, insan hakları alanında gerçekleştirilen reformların uygulamaya daha etkin ve kalıcı biçimde yansıtılmasına katkı yapmak amaçlanmaktadır.
Projenin İnsan Hakları Başkanlığı ile ilgili faaliyetleri kapsamında; 450 İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulu üyesine yönelik “eğiticilerin eğitimi” programı düzenlenmesi, Kurul üyeleri ve Başkanlık personelinin katılımıyla insan haklarıyla ilgili çeşitli uluslar arası kuruluşlara çalışma ziyaretleri yapılması, uluslararası bir enstitüde uzman personele insan hakları eğitimi verilmesi, insan haklarıyla ilgili uluslar arası bir sempozyum düzenlenmesi, sivil toplum temsilcileri ile yuvarlak masa toplantıları düzenlenmesi, İnsan Hakları Başkanlığı ve Kurullar için web siteleri dizayn edilmesi, Başkanlık ve Kurulların yapı ve görevleri ile genel anlamda bir halkla ilişkiler stratejisinin geliştirilmesi ve uygulanması planlanmaktadır.
Projenin Adalet Bakanlığı ile ilgili bölümünde; toplam 720 hakim, savcı ve adalet müfettişine yönelik eğitim programları ve çalışma ziyaretleri yapılacaktır. Bu çerçevede;
- 250 hakim ve savcıya yönelik olarak yeni ceza mevzuatının AİHS ile uyumlu biçimde uygulanması konusunda kapsamlı eğitim verilmesi,
- 200 hakim ve savcıya AİHS ile ilgili prosedürel uygulamalar hakkında kapsamlı eğitim verilmesi,
- 180 adalet müfettişine yönelik adil yargılanma hakkı ve yargısal etik eğitimi verilmesi,
- AİHS’nin adil yargılanma hakkı, barışçıl toplanma ve dernek kurma hakkı ve din ve vicdan özgürlüğü ile ilgili ilke ve kurallarını açıklayan materyallerin hazırlanması, basım ve dağıtımı,
- toplam 90 hakim, savcı ve adalet müfettişinin katılacağı çeşitli yurtdışı çalışma ziyaretleri yapılması öngörülmektedir.
Projenin İçişleri Bakanlığı ile ilgili bölümünde; vali, vali yardımcısı, kaymakam, emniyet ve jandarma yetkililerinden oluşan toplam 2471 İçişleri Bakanlığı personeline yönelik olarak eğitim seminerleri ve çalışma ziyaretleri düzenlenmesi öngörülmektedir. Bu çerçevede;
- vali, vali yardımcısı, kaymakam, emniyet ve jandarma yetkililerinden oluşan toplam 2000 personele yönelik olarak kolluk güçlerinin denetimi, terörle mücadelenin insan haklarıyla uyumlu biçimde yürütülmesi, toplanma ve dernek kurma özgürlüğünün korunması konularının işleneceği 30 adet eğitim semineri düzenlenmesi,
- toplam 250 vali yardımcısı ve kaymakama yönelik olarak nezarethanelerin AB’nin benimsediği insan hakları standartlarına uygun denetimi konusunda “eğiticilerin eğitimi” seminerleri verilmesi,
- toplam 141 vali yardımcısı, kaymakam ve üst düzey emniyet ve jandarma personelinin katılacağı, barışçıl toplanma özgürlüğü ve işkence ya da kötü muameleye karşı gözaltı birimlerinin standartları ve denetlenme usulleri konularında özellikle İngiliz polisinin deneyim ve uygulamalarının yerinde gözlemlenmesi amaçlı 5 adet çalışma ziyareti düzenlenmesi,
- toplam 80 vali, vali yardımcısı, üst düzey emniyet ve jandarma yetkilisinin katılacağı, terörle mücadelenin insan hakları standartlarına uygun biçimde yürütülmesine ilişkin olarak yasal sorgulama teknikleri, gözaltı süreleri ve koşulları ve adli yardım konularında Fransız kolluk güçlerinin deneyim ve uygulamalarının yerinde gözlemlenmesi amaçlı 4 adet çalışma ziyareti düzenlenmesi öngörülmektedir.

2- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Kapasitelerinin Güçlendirilmesi : Başvuru ve Danışma Masası Görevlilerinin Eğitimi Projesi
Avrupa Komisyonu’nun mali desteği ile gerçekleştirilen proje kapsamında 2005- 2006 yılları içinde 17 ilde düzenlenen bölgesel toplantılar ile; İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları’nda görev yapan toplam 632 görevli, insan haklarıyla ilgili temel konular ve başvuran ihlâl mağdurlarıyla iletişim hususlarında uzmanlar ve akademisyenler tarafından eğitilmiştir.
3- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Etkinlik ve Verimliliğinin Arttırılması Projesi
Kurulların etkinliğinin arttırılması amacına yönelik olarak, Kurul üyelerinin yararlanabilecekleri rehber niteliğinde insan hakları kitabı hazırlanmasını amaçlayan Proje, British Council’in işbirliğiyle gerçekleştirilmiş ve söz konusu kitap toplam 18.500 adet basılarak ilgili kişi, kurum ve kuruluşlara dağıtılmıştır.
4- Çalışma Ziyaretleri Projesi
AB fonlarından idari işbirliği çerçevesinde finanse edilen Proje, Avrupa’daki çeşitli insan hakları kurumlarıyla temasa geçip, bilgi alışverişinde bulunulmasını öngörmektedir. Bu kapsamda Fransa ve İspanya’da bulunan insan hakları kuruluşlarına yönelik çalışma ziyaretleri gerçekleştirilmiştir.
5- GAP TV’de yayınlanan “Terazinin Kefesi” Programı

İnsan Hakları Başkanlığı ile TRT Genel Müdürlüğü arasında imzalanan bir protokol ile ortaklaşa hazırlanan, çeşitli insan hakları konularının ele alındığı ve alanında uzman isimlerin konuşmacı olarak katıldığı “Terazinin Kefesi” adlı program, 2006’nın Şubat-Haziran döneminde 13 bölüm halinde GAP TV’de yayınlanmıştır.
6- GAP TV’de yayınlanacak “Dışarıdakiler” adlı program
Başkanlık ve TRT’nin işbirliği ile gerçekleştirilecek olan ve hazırlık çalışmaları sürdürülen belgesel programda özellikle ayrımcılık konusunun çeşitli boyutlarıyla ele alınması öngörülmektedir. Programın 2007 yılı içinde GAP TV’de yayınlanması planlanmaktadır.
Faaliyetler :
• İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesinin 7 adet toplantısına sekretarya hizmeti verilmiştir.
• İnsan hakları ihlal iddialarına ilişkin Başkanlığımıza yapılan bireysel başvurular aylık olarak incelenerek istatistik veriler haline getirilmektedir.
BAŞVURULAN YER DAĞILIMI TABLOSU
Başvurulan Yer Başvuru Sayısı
2004
İHB 354 (%41)
İl Kurulları 466 (%55)
İlçe Kurulları 27 (%3)
TOPLAM 847
2005
İHB 547 (%40)
İl Kurulları 801 (%58)
İlçe Kurulları 29 (%2 )
TOPLAM 1377
2006
İHB 662 (%42)
İl Kurulları 880 (%55 )
İlçe Kurulları 48 (%3 )
TOPLAM 1590
GENEL TOPLAM
İHB 1563 (%41)
İl Kurulları 2147 (%56 )
İlçe Kurulları 104 (%3)
TOPLAM 3814
• Taslak çalışmaları Başkanlık tarafından yürütülen İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi Yönetmeliği, 11.11.2006 tarih ve 26343 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ayrıca insan haklarının korunması ve geliştirilmesi amacıyla hazırlanan bir Başbakanlık Genelgesi taslağı onaya sunulmuştur.
• AB tarama süreci çerçevesinde Adalet, Özgürlük ve Güvenlik ile Yargı ve Temel Haklar fasıllarıyla ilgili çalışmalara katkı sağlanmıştır.
• AB İlerleme Raporu, ABD Dışişleri Bakanlığı Yıllık İnsan Hakları Dünya Raporu gibi uluslar arası kurum ve kuruluşlar tarafından ülkemize ilişkin raporların hazırlanması, değerlendirilmesi ve cevaplanması çalışmalarına katkı sağlanmıştır.
• Çeşitli kamu kuruluşları ve okulların talebi üzerine Başkanlık tarafından eğitim programları düzenlenmiştir.
• Ülkemizi insan haklarıyla ilgili konularda temaslarda bulunmak üzere ziyaret eden BM, AB, Avrupa Konseyi ve çeşitli devlet temsilcilerinden oluşan uluslar arası heyetler konuk edilerek ülkemizdeki insan hakları uygulamaları ve Başkanlığımız hakkında bilgilendirilmişlerdir.
• Başkanlığa çeşitli yollarla başvuran vatandaşlar ve sivil toplum kuruluşlarına insan haklarıyla ilgili konularda bilgi, materyal ve rehberlik desteği sağlanmıştır.
• İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyet raporları alınarak incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
• İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetlerinin etkinlik düzeyinin geliştirilmesi açısından sürekli olarak yönlendirilmiş, bilgi ve materyal desteği sağlanmıştır.

IV- KURUMSAL KABİLİYET ve KAPASİTENİN DEĞERLENDİRİLMESİ
A- Üstünlükler
Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı, Başbakanlığın bir ana hizmet birimi olarak görev yapması ve kamu kurumlarının insan hakları alanındaki çalışmalarının koordinasyonu yetkisine sahip olması nedeniyle avantajlı bir konuma sahiptir.
Başkanlığımızın öncelikli hedefi, kamu kesiminde insan haklarıyla ilgili yürütülen çalışmaların birbirinden kopuk, amaç ve sonuç bütünlüğü içermeyen, birbirini tekrar eden ve dolayısıyla da verimsiz kalan bir niteliğe bürünmesinin önüne geçmektir. Bu koordinasyonun sağlanması açısından, Başkanlığımızın Başbakanlık bünyesinde bulunması önemli bir imkan sunmaktadır. Nitekim Başkanlığımız ilgili kuruluşlarla gerçekleştirdiği temaslar ve oluşturduğu işbirliği zeminiyle bu anlamda önemli mesafe katetmiştir.
Ülkemizde sivil toplum örgütlenmesi açısından henüz yeterli düzeyde olmayan ve çeşitli algılama ve değerlendirme farklılıkları nedeniyle toplumun tam anlamıyla özümsemekte zorlandığı insan hakları konusunda kamuya düşen öncülük görevi açısından İnsan Hakları Başkanlığının varlığı ve faaliyetleri büyük önem arz etmektedir. İnsan hakları bilincinin geliştirilmesi konusunda Başkanlığımızın İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları ile işbirliği içinde yürüttüğü çalışmalar, bu alanda STK’ların yetersizliği nedeniyle oluşan ciddi bir boşluğu doldurmaktadır.
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının gelişim sürecini süratle tamamlayıp kurumsal yapılarını güçlendirebilmeleri için gerekli olan bilgi ve rehberlik desteği ile materyal ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ve bu Kurulların merkezi yönetim ile ilişkilerinin etkin biçimde sürdürülebilmesi açısından İnsan Hakları Başkanlığı bir başka önemli görevi üstlenmektedir.
İnsan haklarıyla ilgili STK’lar ve uluslar arası kuruluşların doğrudan iletişim kurabileceği, bilgi ve verilerinden faydalanabileceği bir kamu kuruluşunun varlığına duyulan ihtiyaç da yine İnsan Hakları Başkanlığı tarafından karşılanabilmektedir.
İnsan hakları konusunun ülkemizde ve başta AB olmak üzere uluslar arası kamuoyunda taşıdığı önem, Başkanlığın faaliyetlerinin ayrı bir ilgi görmesini sağlamakta ve sürdürülen çalışmalarla ilgili ek katkı ve destek bulmasını kolaylaştırmaktadır. Nitekim Başkanlığımız bazı projeleri için başta AB olmak üzere çeşitli kuruluşlardan mali destek sağlamış ve belli bir işbirliği anlayışını oluşturabilmiştir.
B- Zayıflıklar
Başkanlık, konumu ve mevzuatta yer alan yetki ve görevleri açısından insan hakları alanında ciddi bir boşluğu doldurabilme potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte bu avantajların realize edilme düzeyi kurumsal yeterlilikle doğru orantılıdır. Başkanlığımız sahip olduğu imkanları en iyi biçimde değerlendirerek ve özellikle AB tarafından ülkemize sağlanan proje desteklerinden de yararlanarak, kuruluşundan bu yana geçen kısa sürede ciddi bir etkinlik düzeyine ulaşmıştır.
Başkanlığımızın özellikle uzman personel imkanları ve bilgi ve teknolojik kaynaklarında sağlanacak gelişme oranında kurumsal başarı düzeyi de gelişecektir. Bununla birlikte Başkanlığımız, öncelikli olan hususun mevcut imkanların en olumlu biçimde değerlendirilmesi olduğunun bilinciyle çalışmalarını sürdürmektedir.
Başkanlığın kamu kurumu olması, avantajları yanında bazı handikaplara da neden olabilmektedir. Bunların başında, yapılan çalışmalar, hazırlanan raporlar ve geliştirilen önerilerin resmi sıfatla değerlendirilmesinden dolayı konuyla ilgili bazı ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından ihtiyatla karşılanması ve gereken güvenin gösterilmemesi gelmektedir. Bununla birlikte Başkanlığımız, yürüttüğü proje ve faaliyetlerin neticesinde, bu olumsuz algılamaların değişebileceği inancını taşımaktadır.
C- Değerlendirme
Başkanlığımızın kuruluşundan bu yana geçen kısa sürede gerçekleştirdiği çalışmalar ve ulaştığı konum, insan hakları alanında bilgi ve veri üreten, inceleme ve araştırmalar yapan uzman bir kamu kuruluşunun bulunmasının ne kadar gerekli olduğunu ortaya koymuştur. İnsan Hakları Başkanlığı, özellikle Başbakanlık içinde yer alan bir birim olmasının getirdiği imkanlardan yararlanarak faaliyet çıtasını sürekli yükseltmektedir. Özellikle uzman personel kaynağının arttırılması yoluyla kurumsal kapasitenin geliştirilmesi halinde Başkanlığın başarı seviyesi daha da yükselecektir. Nitekim 2005 ve 2006 yıllarında birim bünyesine katılan 5 uzman ve uzman yardımcısı ile Başkanlığın çalışmaları daha da zenginleşmiş ve yoğunlaşmıştır.
V- ÖNERİ VE TEDBİRLER
Başkanlığın daha verimli çalışmasında temel etken özellikle eğitim ve bilinçlendirme projeleri ve İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının kapasitelerinin arttırılması olacaktır. Bu faaliyetler için AB ile üyelik müzakereleri sürecindeki ülkemize özellikle “Adalet ve İçişleri” kapsamında sağlanan fonlardan yararlanabilmek kurumumuza önemli katkılar sağlayacaktır. Başkanlığın bu tür projelerin hazırlık ve yürütülmesiyle ilgili kapasitesini geliştirici eğitim programlarının uygulanması ve tecrübeli ve uzman personel desteği verilmesi, ülkemizin bu proje imkanlarından daha fazla yararlanmasını sağlayacaktır.
Uygulamaya geçen Alo-150 BİMER hattının özellikle vatandaşlarımızın insan haklarıyla ilgili ihlâl iddiası başvurularının sağlıklı biçimde alınıp kaydedilmesi ve incelenmesi açısından daha etkin kullanılabilmesi için Başkanlığın bu kapsamdaki çalışmalara aktif katılımı önem arz etmektedir. Başkanlığımızın daha önce geliştirmiş bulunduğu Bireysel Başvuru Formlarının değerlendirilerek ülkedeki tüm kamu kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili şikayet ve başvuruları tek bir standart form üzerinden kaydetmesinin sağlanması çok yerinde olacaktır. Bu sayede halkımızın insan hakları alanında yaşadığı sorunları çok daha somut biçimde tespit edebilme ve bu konularda yapılan kimi kasıtlı yargıların da önüne geçebilme imkanı doğacaktır.

2005 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU
SUNUŞ

Acil Eylem Planı ve Hükümet Programı doğrultusunda yürütülen kamu yönetiminde yeniden yapılanma çalışmalarının desteklenmesi ve idarenin geliştirilmesi amacıyla Başkanlığımız tarafından kamu yönetiminde bürokrasi ve kırtasiyeciliğin azaltılması çalışmaları yürütülmektedir. 2005 yılı içinde vatandaşın yoğun olarak hizmet talep ettiği; poliklinik hizmetleri, tapu hizmetleri, işyerlerinin ruhsatlandırılması, özel öğretim kurumlarının açılması konularında bürokrasi ve kırtasiyeciliği azaltmak amacıyla çalışmalar yapılmıştır.
Diğer yandan kamu kesiminde tasarruf bilincinin yaygınlaştırılması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla 2004/8 sayılı Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda proje çalışması başlatılmış ve kurumlar tarafından hayata geçirilen projeler değerlendirilerek başarılı bulunan projeyi yürüten kurum yöneticileri ödüllendirilmiştir. Ayrıca, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hazırlanarak mevzuat kalitesinin artırılması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, düzenleyici etki analizi uygulanmak suretiyle hazırlanacak mevzuatın bütçeye, sosyal, ekonomik ve ticari hayata, çevreye ve ilgili kesimlere etkilerinin ne olacağının önceden tahmin edilmesi uygulamasının bir yıl içinde başlatılması öngörülmektedir.
İşletmeler üzerindeki idari yüklerin ölçümü ve azaltılması amacıyla OECD’ye üye 13 ülkenin katılımıyla ortaklaşa bir proje başlatılmıştır. Projeyle, idari yüklerin ölçülmesinde Standart Maliyet Modelinin kullanılması ve yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.
Sonuç olarak; 2005 yılı içinde bürokrasi ve kırtasiyeciliğin azaltılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi, mevzuat kalitesinin artırılması, idari yüklerin azaltılması konularında OECD ülkelerinde bulunan iyi uygulama örneklerinin ülkemize kazandırılması, kamu kesiminde maliyetlerin düşürülmesi ve tasarruf bilincinin oluşturulması hususunda önemli başarılar elde edilmiştir.
Mustafa TAŞKESEN
İnsan Hakları Başkanı
SUNUŞ
I- GENEL BİLGİLER
A- VİZYON VE MİSYON
B- KANUNİ YETKİ VE SORUMLULUKLAR
ii) Başkanlığın idari teşkilatlanması:
D- İNSAN KAYNAKLARI VE FİZİKİ KAYNAKLAR
B- PERFORMANS SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

I- GENEL BİLGİLER
A- VİZYON VE MİSYON
Vizyonumuz, Türkiye’nin insan hakları ile ilgili sorunlarının niteliği ve gerçek boyutu hakkındaki somut tespitleri ve bu sorunların çözümüne yönelik geliştirdiği proje ve önerileriyle güvenilir, saygın bir kaynak otorite konumuna gelmektir.

Misyonumuz, öncelikle ülkemizde insan haklarının ve özgürlüklerinin önündeki her türlü engelleri kaldırmak ve evrensel insan hakları değerlerinin tüm insanlık lehine geliştirilmesi ve uygulanması için her türlü desteği vermektir.
B- KANUNİ YETKİ VE SORUMLULUKLAR
İnsan Hakları Başkanlığı’nın, 3056 sayılı kanunun 17 / a maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre görevlerimiz;
1. İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak.
2. İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesini ve Türkiye’nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak.
3. Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek.
4. İnsan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek.
5. Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekretarya hizmeti yapmak.

C- İDAREYE İLİŞKİN BİLGİLER YÖNETİM ŞEMASI VE İŞLEYİŞİ

a) Tarihi geçmişi
Ülkemizde insan hakları alanında teşkilatlanma çalışmaları, 1987 yılında gerçekleştirilen Avrupa Ekonomik Topluluğu’na tam üyelik başvurusu ile eş zamanlı olarak artan bir ivme kazanmıştır. Bu çerçevede TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu kurulmuş; hükümet içerisinde insan haklarından sorumlu bir Devlet Bakanı görevlendirilmiş; Başbakanlık bünyesinde ise İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu kurulmuştur. Ayrıca çeşitli kurum ve kuruluşlar bünyesinde de insan hakları birimleri oluşturulmuştur.
Bu alanda daha kapsamlı çalışmalara duyulan ihtiyaç sonucu; 400’ün üzerinde kadro ile bakanlık, müsteşarlık, genel sekreterlik gibi teşkilatların kurulması girişimlerinin çeşitli nedenlerle gerçekleştirilememesi üzerine, Başbakanlık merkez teşkilatı içerisinde 12.04.2001 tarih ve 4643 sayılı Kanunla ve 12 kadro ile “İnsan Hakları Başkanlığı” kurulmuştur. Aynı kanunun ek maddeleri gereğince çıkartılan Yönetmeliklerle İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu “İnsan Hakları Üst Kurulu”na dönüştürülmüş; sivil toplumun geniş katılımı ile “İnsan Hakları Danışma Kurulu” kurulmuş ve insan hakları ihlali iddialarını incelemek üzere de İnsan Hakları İhlal İddialarını İnceleme Heyetleri oluşturulabilmesine olanak tanınmıştır. Ayrıca, BM İnsan Hakları Eğitimi Onyılı çerçevesinde 04 Haziran 1998 tarihli Yönetmelikle kurulmuş bulunan “İnsan Hakları Eğitimi Onyılı Ulusal Komitesi” ve insan hakları alanında yapılacak çalışmaları mahallinde gerçekleştirmek amacıyla 2 Kasım 2000 tarihli Yönetmelikle kurulmuş bulunan “İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları” yapılan yönetmelik değişiklikleri ile aynı kapsama alınmış ve sekretarya görevleri Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına, yürütme görevi ise İnsan Haklarından Sorumlu Bakana verilmiştir. Mevcut 59 uncu Hükümette “İnsan Hakları ile İlgili Kurullar ve İnsan Hakları ile İlgili Konularda Eşgüdüm” görevi Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Abdullah GÜL’e verilmiştir.
İnsan Hakları Başkanlığı, 2004 yılından itibaren ülkemizde insan haklarının geliştirilmesi konusundaki çalışmalarda zaman zaman aktif rol üstlenerek çeşitli projeler yürütmeye başlamıştır. Bakanlar Kurulunun dışında TBMM tarafından çıkartılan reform paketlerinin hayata geçirilmesi ve uygulamayı izlemek üzere oluşturulan (RİG) Reform İzleme Grubuna da üye olarak toplantılara iştirak etmektedir.
b) Son gelişmeler
Dünyada insan hakları alanında soğuk savaş sonrası dönemde kurumsallaşma çalışmaları hız kazanmıştır. Fransa, Danimarka gibi ülkelerde daha önce kurulmuş olan Ulusal İnsan Hakları Kurumlarının tecrübelerinden de yararlanılarak tespit edilen ve BM İnsan Hakları Komisyonu tarafından 1992 de, BM Genel Kurulu tarafından da 20 Aralık 1993 tarihinde 48/134 sayılı karar olarak kabul edilmiş olan “Paris Prensipleri”, Ulusal İnsan Hakları Kurumları ile ilgili genel çerçeveyi belirlemiştir. Sözkonusu prensipler genel olarak; kurulların yetkilerinin, bağımsızlığının ve çoğulculuğunun garanti altına alınmasını öngörmektedir.
Paris Prensiplerinin BM Genel Kurulunda kabulünden sonra hızlanan kurumsallaşma çalışmaları sonucunda, günümüzde 50’nin üzerinde Ulusal İnsan Hakları Kurumları kurulmuş bulunmaktadır. Örneğin Almanya, Yunanistan, Norveç, İrlanda, Kuzey İrlanda, Litvanya, Kanada, Meksika, Güney Afrika, Gana, Mısır, Fas, Nijerya, Avustralya, Fiji, Filipinler gibi ülkelerde Paris Prensipleri doğrultusunda Ulusal İnsan Hakları Kurumları kurulmuştur. Kurumların etkinliği ve başarısı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, mevcut etkileşim ve iletişimin de olumlu katkısıyla uluslar arası camiada yükselen bir değer olduğu görülmektedir. Bu kurumlar arasında işbirliği ve etkileşimin güçlendirilmesi amacıyla BM İnsan Hakları Komiserliği’ne bağlı bir birim kurulmuştur. Söz konusu kurumlar, dünyada 4 bölgeye (Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika ve Amerika) ayrılmış olup düzenli bölgesel ve uluslararası toplantılarla bilgi ve birikim paylaşımı yapmaktadırlar. Ayrıca, sürekli iletişimin sağlanması amacıyla kurulmuş olan bir web sitesi de (www.nhri.net) aynı amaçla hizmet vermektedir. Benzer kurumların İngiltere, İsviçre, Bangladeş ve Suudi Arabistan gibi çeşitli ülkelerde kuruluş çalışmaları sürmektedir.
Kamu Yönetimi Reformu çalışmaları ve ülkemizin evrensel insan hakları standartlarını karşılaması hedefi çerçevesinde, Başbakanlık Teşkilat Kanunu’nda yapılması düşünülen değişikliklerle de paralel olarak, mevcut kapasitesi yetersiz kalan Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığının yeniden yapılandırılması yönünde çalışmalar başlatılmıştır.
Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı’nın 1’inci maddesinde, amaçlar arasında “...insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir kamu yönetiminin oluşturulması...” hedefi belirlenmiş; aynı çerçevede hazırlanmış olan Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Hakkında Kanun Tasarısı’nın tanımları düzenleyen 3/a maddesinde Kurum; “kanunla kurulan, kuruluş kanunlarıyla belirlenen çerçevede temel hak ve özgürlükler ile ekonomik ve sosyal sektörlerde düzenleme, denetleme, arabuluculuk ve yönlendirme faaliyetinde bulunan, idari ve mali özerkliği haiz, kamu tüzelkişiliğine sahip düzenleyici ve denetleyici kurum” olarak düzenlenmiştir.
Paris Prensiplerine de temel teşkil eden ve İnsan Hakları alanında temel bir ilke olarak kabul gören, insan hakları sorunlarının ve ihlallerinin soruna ve ihlale sebep olan kurumdan bağımsız olarak araştırılması ve raporlanması ilkesi gereğince; Bakanlık (özellikle Adalet ve İçişleri Bakanlıkları) merkez teşkilatları ile idari otoriteye tabi diğer kurum ve kuruluşlar dışında bir örgütlenme gereği ortaya çıkmaktadır.
Ülkemizin Avrupa Birliği tam üyeliği sürecinde müzakerelerin başlatılması için ön-şart olan Kopenhag Kriterleri aday ülkelerde “...insan haklarını... garanti altına alan kurumların istikrarını” gerekli kılmaktadır.
Nitekim Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından 2003 Türkiye İlerleme Raporuna ilişkin hazırladığı ve 07.11.2003 tarih ve 4104 sayı ile ilgili kurumlara gönderilmiş olan yazı ekinde yer alan “Eksiklik ve Beklentiler Listesi”nde 21 ana başlıktan 9 unda Başkanlığımız doğrudan sorumlu kuruluş olarak gösterilmiştir. Söz konusu liste ayrıntılı olarak incelendiğinde, aslında tamamına yakınının insan hakları konuları olduğu görülmektedir.
Herhangi bir ülkede bu tür bağımsız ulusal kurumların mevcut olmaması durumunda, resmi bilgilerden ziyade sivil toplum kuruluşlarının raporları veri olarak kabul edilmektedir.
Bunların yanı sıra Avrupa Birliği Konseyi kabul etmiş olduğu 43 ve 78 numaralı direktifler ile ayrımcılık konusunda bağımsız ve güvenilir başvuru, inceleme ve veri toplama kurumları kurulmasını kararlaştırmıştır. Avrupa Birliği üyesi ülkeler bir eğilim olarak bu iki kurumu (ayrımcılık ve insan hakları) birlikte tek çatı altında kurmaktadırlar.
Ülkemizde de söz konusu direktiflere ve Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Paris Prensiplerine paralel bir kurumsallaşmanın gerçekleştirilmesinin yararlı olacağı değerlendirilmektedir.

b) Sunulan Hizmetler:
• İnceleme ve araştırma: Bireysel başvuruların ve genel insan hakları sorunlarının dosya üzerinden ve yerinde inceleme işlemleri,
• Bilgilendirme: Basın bültenleri aracılığıyla İnsan Hakları Başkanlığı ve il ve ilçe insan hakları kurulları faaliyetleri hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi,
• Rehberlik ve danışmanlık hizmetleri
• Materyal desteği hizmetleri: İlgili kurum ve kuruluşlara broşür, afiş, kitapçık vs. yazılı ve görsel materyal sağlamak ve dağıtımını gerçekleştirmek koordinasyonunu sağlamak,
• Yayın hizmetleri: İnsan haklarıyla ilgili kitap, kitapçık, hazırlanması CD, DVD spot filmler hazırlanması ve dağıtılması,
• Eğitim hizmetleri verilmesi; Kamu kurumlarına ve hizmetiçi eğitim seminerleri kapsamında talep eden kurumlara konferans, panel, seminer programlarına uzman desteği sağlanması,


c) Yönetim ve İç Kontrol Sistemi
Başkanlık İnsan Haklarından sorumlu Devlet Bakanına görev açısından, Başbakanlık müsteşarına ise hiyerarşik açıdan bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Başkanlık bünyesinde herhangi bir Daire Başkanlığı bulunmamaktadır.
Başkanlıktaki işbölümü: İnsan hakları başkanına doğrudan bağlı olarak çalışan departmanlar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.
d) Yönetim Şeması ve İşleyişi
i) Ülkemizde kamuda insan hakları teşkilatlanması:

ii) Başkanlığın idari teşkilatlanması:
D- İNSAN KAYNAKLARI VE FİZİKİ KAYNAKLAR
a) Personel Durumu
Başkanlığın performansına etki edecek kaynakların genel durum analizi aşağıdaki gibidir;
Başkan : 1
Adalet Müfettişi (Geçici görevli) : 2
Araştırma Görevlisi (Geçici görevli) : 1
Araştırmacı : 2
Basın Halkla İlişkiler Müşaviri : 3
Başbakanlık Müşaviri : 1
Başbakanlık Uzmanı : 4
Başbakanlık Uzman Yardımcısı : 4
Evrak Görevlisi : 1
Hukuk müşaviri : 1
Memur (2 asıl 2 geçici görevli) : 3
SSK Uzmanı, (Geçici görevli) : 1
Şube Müdürü : 3
Toplam : 28
b) Fiziki Kaynaklar
Başkanlığımız Yüksel Caddesi No:23 de bulunan binanın 10 odasında faaliyet göstermektedir. Tüm görevli personelin bilgi işlem imkanları karşılanmıştır. Taşıt ihtiyacı için araç havuzundan yararlanılmaktadır.
c) Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar
Başkanlığımızda 26 adet bilgisayar, 14 adet yazıcı 1 scanner, 1 projeksiyon makinesi ve 2 adet lap-top bilgisayar bulunmaktadır.
II- AMAÇ ve HEDEFLER
A- İdarenin Amaç ve Hedefleri
• Ülkemizde birey ve kamu görevlilerinde insan hakları bilincini geliştirmek,
• Sivil toplumla etkin ve kalıcı işbirliği sağlamak,
• İhlallerin önlenmesi için öneriler ve projeler geliştirmek.
• İhlal iddialarıyla ilgili sağlıklı istatistikler oluşturmak,
• İhlal iddialarının etkin bir biçimde incelenmesini sağlamak,
• “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikası doğrultusunda bilinçlendirme, eğitim ve izleme faaliyetleri gerçekleştirerek elde edilen sonuçları iç ve dış kamuoyuna duyurmak,
• Ülkemizin insan hakları uygulamaları ve politikalarını uluslararası kuruluşlar nezdinde tanıtmak,
B- Temel Politikalar ve Öncelikler
58 ve 59 uncu Cumhuriyet Hükümetleri tarafından uygulamaya konulan 16 Kasım 2002 tarihli Acil Eylem Planında temel hak ve özgürlüklere ilişkin atılacak adımların öncelikli konular arasında yeraldığı görülmektedir. 59 uncu Hükümet Programına göre “Temel hak ve özgürlükler önündeki tüm engellerin kaldırılmasına kadar temel sorun alanlarında çözümler üretilmesi, öncelikli olarak da işkenceyi önleyecek tedbirler almak” hükümetin en önemli öncelikleri arasındadır. Çünkü evrensel düzeyde kabul edilmiş standart ve normlar ile AB kriterleri çerçevesinde atılacak adımlar için temel hak ve özgürlüklerle ilgili yasal düzenlemelerin takibinin yapılması önemli bir araç olarak görülmektedir.
Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı konulan bu hedefler doğrultusunda görevleri çerçevesinde temel politikaları ve öncelikleri olarak şu hususlar tespit edilmiştir.
• Özgür ve müreffeh insanların barış içinde yaşadığı, farklılıkların çatışma kaynağı değil zenginlik olarak algılandığı ve bu anlayışı ile yeni bir dünyanın inşasına katkıda bulunan ve böyle bir dünya içinde itibarlı, demokratik, doğu ve batının bir arada hayat bulduğu bir Türkiye vizyonu oluşturulması,
• Temel hak ve özgürlükler önündeki tüm engellerin kaldırılmasına kadar temel sorun alanlarında çözümler üretilmesi, öncelikli olarak da işkenceyi önleyecek tedbirler almak ve bunun için her türlü yasal düzenlemelerin gerçekleşmesini ve uygulanmasını takip edilmesi,
• İşkence ve kötü muamelenin yok edilmesine yönelik önlemlere ilişkin sağlıklı verilerin elde edilmesi yoluyla iç ve dış kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi,
• Evrensel düzeyde kabul edilmiş standart ve normlar ile AB kriterleri çerçevesinde temel hak ve özgürlüklerle ilgili yasal düzenlemelerin takibinin yapılması,
• Başkanlığımız ve sivil toplum kuruluşları arasında etkin bir diyalog ve işbirliği zeminini oluşturulması,
• Ülkemizde yaygın olarak kurulmuş olan il ve ilçe insan hakları kurullarının işlevsel hale getirilmesi ,
• Toplumda ve kamu kesimindeki insan hakları eğitiminin içeriğinin geliştirilmesi,
• İnsan hakları bilincini geliştirecek program ve faaliyetler hazırlanması ve uygulanması,
• Kamu görevlilerinde insan hakları bilincinin geliştirilmesi için politikalar geliştirmesi,
• Hukukun evrensel ilkelerine saygı, ha