---

::   FAALİYET RAPORLARI:

2006 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU
2005 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU
2004 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU

2006 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU

SUNUŞ

Ülkemizin insan hakları alanında gerçekleştirdiği reform sürecinin kurumsal altyapısında önemli sorumluluklar üstlenen İnsan Hakları Başkanlığı, Başbakanlık bünyesinde bir birim olmasının kurumsal kapasite ve yetki bakımından sağladığı avantajlar yanında insan hakları gibi ayrı bir ilgi ve önem atfedilen bir alanda faaliyet göstermesi nedeniyle, çeşitli ulusal ve uluslar arası kuruluşlar ile oluşan işbirliği imkanlarını da etkin biçimde değerlendirerek görevlerini layıkıyla yerine getirmeye gayret göstermektedir.

Temel amacı, insan hakları bilincinin tüm toplum kesimleri ve idari birimlerde kökleşmesi olan Başkanlığımız, bu anlamda eğitim çalışmalarına ayrı bir önem vermektedir. 931 il ve ilçe merkezinde oluşturulmuş bulunan İnsan Hakları Kurulları ile sürekli ve etkin bir işbirliği içerisinde çalışan Başkanlığımız, özellikle bu Kurullara yönelik gerçekleştirilen eğitim program ve projeleri ile insan hakları bilgi ve bilincini tüm ülke sathında yaygınlaştırmaya çalışmaktadır.

Kamu işleyişinin koordinasyon makamı olan Başbakanlığın bünyesinde yer alması dolayısıyla Başkanlığımızın bir diğer temel görevi de, kamu kesiminde insan haklarının geliştirilmesi amacıyla yürütülen çalışmaların yeknesak bir yapıya kavuşturularak daha verimli hale getirilmesi ve kamu kuruluşlarının birbirlerinin imkan ve çalışmalarından yararlanabileceği bir işbirliği zemininin oluşturulmasıdır. Bu kapsamda Başkanlığımız tarafından düzenlenen çeşitli koordinasyon toplantıları, ortak eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri ile önemli mesafe kaydedilmiş, özellikle sıkıntısı duyulan insan haklarıyla ilgili materyal temini hususunda kamu kuruluşlarının dayanışmasının sağlanmasına yönelik somut sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca insan haklarıyla ilgili çalışmalara ilişkin bilgilerin tüm kurum ve kuruluşlar ile paylaşılması, hem bu çalışmaların daha da zenginleşmesini sağlamış, hem de özellikle uluslar arası kamuoyuna yönelik tanıtım faaliyetlerinin içeriğinin oluşturulmasında ciddi yararlar getirmiştir.

Başkanlığımız, insan hakları alanında eksikliği duyulan kamu kesimiyle sivil toplum diyalogunun tesis edilmesi yolunda da önemli çalışmalar yapmıştır. Özellikle gerçekleştirilen eğitim faaliyetlerinde sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği yapılmış, karşılıklı ziyaretlerde bulunulmuş, bilgi ve materyal desteği sağlanmıştır. İnsan Hakları Başkanlığı, sivil toplum kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili konularda doğrudan iletişim kurabilecekleri bir birim olarak bu diyalog zemininin daha da işlevsel hale getirilmesine yaptığı katkıyı arttırarak sürdürecektir.

Başkanlığımız, insan hakları ihlâli iddialarının incelenmesi, sonuca bağlanması, başvurularla ilgili istatistiklerin oluşturulması ve bu sayede insan hakları sorunlarının boyutlarının ve yapılan çalışmaların etkisinin görülebilmesi için de önemli çalışmalar yapmaktadır. Yurt çapında bulunan 931 İl ve İlçe Kurulu ile Başkanlığa gelen başvurular, formlar aracılığıyla istatistiki verilere dönüştürülmektedir. Başkanlığımızın gerek ihlâl başvurularıyla ilgili verileri, gerekse İl ve İlçe Kurulları ile ilgili hazırladığı faaliyet raporları basında ve uluslararası kamuoyunda da ilgiyle karşılanmakta ve izlenmektedir.

58 ve 59. Hükümetler tarafından kararlılıkla benimsenen ve uygulanan “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikasının uygulanma biçimi ve sonuçları da Başkanlığımız tarafından dikkat ve özenle izlenmekte ve kaydedilmektedir. Başkanlığımızın çağrısı ile tüm İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları bünyesinde nezarethanelerle ilgili sürekli incelemeler yapmak ve raporlamakla görevli komisyonlar oluşturulmuş ve çalışmaya başlamıştır.

Başkanlığımız faaliyetleri ile ilgili olarak başta AB olmak üzere uluslar arası kuruluşlar ile etkin bir diyalog kurmuş ve ülkemizin insan hakları ile ilgili politika ve uygulamalarının bu kuruluşlar nezdinde doğru biçimde tanıtılması için özel çaba göstermiştir. Bunun yanında AB fonlarından yararlanarak kurumsal kapasite ve etkinliğin geliştirilmesi de Başkanlığımızın özellikle üzerinde durduğu ve somut sonuçlar aldığı bir konu olmuştur.

Müsteşar Yrd.

I- GENEL BİLGİLER

A- Misyon ve Vizyon

İnsan Hakları Başkanlığının misyonu, insan haklarının ve özgürlüklerinin önündeki engellerin kaldırılması, insan haklarının korunması ve geliştirilmesidir.

İnsan Hakları Başkanlığının vizyonu ise; ülkemizin insan hakları konusunda yaşadığı sorunların niteliği ve gerçek boyutu hakkında yaptığı inceleme ve araştırmaları yanında bu sorunların çözümüne yönelik geliştirdiği öneri ve projeleriyle birlikte insan hakları alanında güvenilir, saygın bir kaynak otorite konumuna gelmektir.

B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar

İnsan Hakları Başkanlığı'nın görevleri, 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun 17-a maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre görevlerimiz;
a) İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak,

b) İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesini ve Türkiye'nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak,

c) Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek,

d) İnsan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek,

e) Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekretarya hizmeti yapmak,
f) Makamca verilen benzeri görevleri yapmaktır.
İnsan Hakları Başkanlığı, görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurulların sekretarya hizmetinin yapılmasını öngören hüküm çerçevesinde; 15 Ağustos 2001 tarih ve 24494 sayılı yönetmelikle oluşturulan İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu, İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi ve İnsan Hakları İhlâli İddialarını İnceleme Heyetleri'nin sekretarya hizmetlerini yapmak ile görevlendirilmiştir.
Ayrıca Başkanlık, 23 Kasım 2003 tarih ve 25298 sayılı yönetmelikle oluşturulan İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının çalışmalarını, yönetmelik çerçevesinde aylık olarak gönderilen faaliyet raporları aracılığı ile izlemekte, değerlendirmekte ve çeşitli eğitim ve bilinçlendirme programları ile Kurulları yönlendirmekte ve desteklemektedir.

C- Başkanlığa İlişkin Bilgiler

Türkiye'de 1990'lı yıllarda hızlanan insan hakları alanında kurumsallaşma çalışmaları çerçevesinde, ilk olarak 1993 yılında çıkartılan bir kanun hükmünde kararname ile İnsan Hakları Müsteşarlığı kurulmuş ise de, Anayasa Mahkemesi tarafından yetki kanununun iptal edilmesi nedeniyle söz konusu girişim sonuç vermemiştir. 2001 yılına kadar geçen süreç içerisinde oluşturulan İnsan Hakları Başmüşavirliği, İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu gibi birimler ise çeşitli nedenler ile süreklilik gösterememiştir.

2001 yılında Başbakanlık bünyesinde oluşturulan İnsan Hakları Başkanlığı ise, geçen kısa süre içerisinde kamu görevlileri ve vatandaşlara yönelik gerçekleştirdiği eğitim faaliyetleri, ulusal ve uluslar arası kuruluşlar ile birlikte yürüttüğü projeler, hazırlayıp kamuoyuna duyurduğu istatistiksel veriler, insan hakları konusunda kamu kuruluşlarıyla sağladığı etkin işbirliği, sivil toplum kuruluşlarıyla geliştirdiği ilişkileri ve görev alanında yer alan İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu ve İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi'nin çalışmalarına verdiği destek ile ülkemizde çağdaş ve kalıcı bir insan hakları kurumsallaşmasının temellerinin atılmasında önemli bir pay sahibi olmuştur.

1- Fiziksel Yapı

Başkanlığımız, Yüksel Caddesi'ndeki Başbakanlık ek hizmet binasının 2 ve 3. katlarında bulunan 10 adet odada faaliyet göstermektedir. Fiziksel yapı bakımından birimimizin şu an itibariyle herhangi bir ihtiyacı söz konusu değildir.

2- Örgütsel Yapı

Başkanlık, görevlerini bünyesinde oluşturduğu departmanlar aracılığıyla yerine getirmektedir.

a) Koordinasyon Departmanı : İnsan Hakları Başkanlığının insan hakları alanında ilgili kurum ve kuruluşlar ile olan ilişkilerini yürütmekte, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetlerini izlemekte, değerlendirmekte ve raporlamakta, Başkanlığın sorumluluğunda yürütülen projelere ilişkin çalışmaları yapmakta ve Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurulların sekretarya görevini yerine getirmektedir.

b) İhlâl İddialarını İnceleme Departmanı : Başkanlığa iletilen insan hakları ihlâl iddialarına ilişkin başvuruları incelemekte, değerlendirmekte ve ilgili kurumlar ile temasa geçerek konunun aydınlatılması ve çözümü için gerekli girişimlerde bulunmaktadır.

c) Hukuk Departmanı : Başkanlığın görev alanına giren konulara ilişkin mevzuat taslaklarını hazırlamakta, talep edilmesi durumunda insan haklarıyla ilgili mevzuat ve uygulamalar konusunda görüş bildirmekte, insan haklarına ilişkin olarak ülkemiz hakkında hazırlanan raporlara katkı sağlamakta ve bu raporları incelemekte ve değerlendirmekte, insan hakları alanındaki ulusal ve uluslar arası mevzuattaki gelişmeleri izlemektedir.

d) İletişim Departmanı : Başkanlığın halkla ilişkiler ve tanıtım faaliyetlerini yürütmekte, talep eden kişi ve kurumlara materyal desteği vermekte, insan hakları alanındaki sivil toplum kuruluşları ile olan ilişkileri düzenlemektedir.

e) Evrak ve İdari İşler Departmanı : Başkanlığın genel evrak akışını takip etmekte, arşivi yönetmekte, personelin ve Başkanlığın idari işlerini yürütmektedir.

3- Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar:

Başkanlığımızda 29 adet bilgisayar, 1 adet dizüstü bilgisayar, 14 adet yazıcı, 1 tarayıcı, 1 projeksiyon makinesi, 1 DVD player, 1 dijital kamera, 1 ses kayıt cihazı, 1 fotokopi makinesi bulunmaktadır.
Söz konusu malzemeler içinde yer alan 15 bilgisayar, 1 dizüstü bilgisayar, 3 yazıcı, 1 tarayıcı, 1 projeksiyon makinesi çeşitli kuruluşlar ile gerçekleştirilen projeler ve diğer işbirliği faaliyetleri kapsamında temin edilmiştir.
Başkanlığın envanterinde bulunan bilgisayarlardan asgari 10 adedinin miadı dolmak üzere olduğundan acil olarak yeni modeller ile değiştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla 2007 bütçesine ödenek konulmuştur.

4- Beşeri Kaynaklar:
Birimimizde 2006 yılında görev yapan personel sayısı şu şekilde gerçekleşmiştir:

2006
• 1 Başkan (geçici),
• 8 Başbakanlık Uzmanı ve Uzman Yardımcısı,
• 2 Adalet Müfettişi (geçici),
• 1 Hukuk Müşaviri,
• 3 Basın Halkla İlişkiler Müşaviri,
• 2 Araştırmacı,
• 1 Öğretim Elemanı (geçici),
• 1 Uzman (geçici),
• 3 Şube Müdürü,
• 4 Memur (2 adet geçici, 2 asıl),
• 1 Evrak Görevlisi,
TOPLAM: 27 personel

Başkanlığımızda görev yapan 27 personelin 20 adedi üniversite, 3 adedi yüksekokul, 4 adedi de lise mezunudur.
Personelin 9'u kadro karşılığı sözleşmeli olmak üzere 20 adedi kadrolu, 7 adedi ise geçici görevlidir.
Başkanlıkta 18 adet erkek, 9 adet bayan personel bulunmaktadır.
Bunun yanında Başkanlığımızın yürüttüğü veya destek verdiği projelerle ilgili çalışmalarda, insan hakları alanında uzmanlaşmış akademisyenler, kamu görevlileri ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin bilgi ve birikimlerinden de azami derecede faydalanılmaktadır.

5- Sunulan Hizmetler:

• İnceleme ve araştırma:
o Bireysel insan hakları ihlâl iddiası başvuruları, incelenerek ulaşılan sonuçlar çerçevesinde ilgili kuruluşlar nezdinde girişimde bulunulmaktadır. Ayrıca yapılan inceleme sonucunda insan haklarına ilişkin mevzuatta hak ve özgürlükler açısından yeni bir düzenleme gerektiği görüşüne varıldığı takdirde, bu husus da değerlendirilmek üzere ilgili makamlara iletilmektedir.
• Bilgilendirme, Bilinçlendirme ve Eğitim:
o Basın bültenleri aracılığıyla İnsan Hakları Başkanlığı ve İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetleri hakkında kamuoyu bilgilendirilmektedir.
o İnsan haklarını ilgilendiren çeşitli konularda Başkanlığa başvuran kişi ve kuruluşlara gerekli bilgi ve rehberlik desteği verilmektedir.: İnsan haklarıyla ilgili kitap, broşür, afiş, CD, DVD, spot filmler gibi yazılı ve görsel materyaller hazırlanmakta ve çeşitli kurumlardan temin edilen benzer materyallerle birlikte ilgili kişi ve kuruluşlara dağıtılmaktadır.
o İnsan haklarıyla ilgili konularda vatandaşlara, sivil toplum kuruluşlarına ve kamu kurumlarına yönelik konferans, panel, seminer, hizmet içi eğitim gibi programlara destek sağlanmaktadır.
• Uluslar arası kuruluşlar ile yürütülen ilişkiler:
o İnsan haklarına ilişkin çeşitli eğitim ve bilinçlendirme projeleri bağlamında uluslar arası kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yapılmakta, uluslar arası kuruluşların ülkemizdeki insan hakları uygulamaları hakkında hazırladıkları raporlar izlenmekte, gerek duyulduğu ve/veya talep edildiği takdirde bu raporlara katkı sağlanmakta, ülkemizi ziyaret eden uluslar arası heyetlere insan haklarına ilişkin mevzuat ve uygulamalar konusunda bilgi verilmektedir.
• Koordinasyon ve İzleme
o İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanmakta, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetleri takip edilmekte ve değerlendirilmektedir. Kamuoyu Kurulların ve Başkanlığın faaliyetleri hakkında bilgilendirilmektedir.
• Sekretarya
o Hizmetleri Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara (İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu, İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi) sekretarya hizmeti verilmektedir..

6- Yönetim ve İç Kontrol Sistemi:

Başkanlığımız bünyesinde herhangi bir daire başkanlığı, şube müdürlüğü veya başka herhangi bir idari yapılanma bulunmamaktadır. İşbölümü, doğrudan Başkana bağlı olarak çalışan departmanlar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

II- AMAÇ VE HEDEFLER

A- Başkanlığın Amaç ve Hedefleri

Amaçlar :

• Yürüttüğü ve/veya desteklediği proje ve faaliyetler ile ülkemizde birey ve kamu görevlilerinin insan hakları bilincinin gelişmesine katkı sağlamak,
• Ülkemizdeki insan hakkı ihlâllerinin gerçek boyutlarını, hak ihlâllerine yol açan nedenleri ve çözüm yollarını ortaya koymak,
• Kamu kurum ve kuruluşlarının insan hakları ile ilgili birimleri arasında daha sağlıklı ve verimli bir işbirliği yapılmasını sağlamak,
• İhlâl iddialarının etkin bir biçimde incelenmesini sağlamak,
• Türkiye'de etkin bir insan hakları kurumsallaşmasının temellerini atmak,
• İnsan hakları alanında kamu kesimi ile sivil toplum arasında etkin ve kalıcı bir işbirliği sağlamak,
• Türkiye'nin insan hakları konusunda ulaştığı noktanın uluslar arası kuruluşlar ve yabancı kamuoyu nezdinde doğru biçimde değerlendirilmesini sağlamak,
• İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının insan hakları alanındaki etkinliğini ve sivil toplum kuruluşlarının Kurul çalışmalarına katılımını arttırmak.

Hedefler :

• Hazırlanan faaliyet raporları aracılığıyla ülkemizin insan hakları uygulamaları ve politikalarını ulusal ve uluslar arası kamuoyu nezdinde tanıtmak,
• Kamu kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili çalışmalarını koordine etmek amacıyla ilgili kuruluşlar bünyesinde “insan hakları temas noktaları” oluşturmak ve böylece kurum ve kuruluşlar arasında sürekli bir işbirliği ve paylaşım mekanizması kurmak,
• “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikası doğrultusunda bilinçlendirme, eğitim ve izleme faaliyetleri gerçekleştirerek, elde edilen sonuçları iç ve dış kamuoyuna duyurmak,
• Ortak faaliyetler, karşılıklı ziyaretler aracılığıyla Başkanlığımız ve sivil toplum kuruluşları arasında etkin bir diyalog ve işbirliği zemini oluşturmak,
• Ülkemizde yaygın olarak kurulmuş olan İl ve İlçe insan Hakları Kurullarının işlevsel hale getirilmesini sağlamak amacıyla Kurul üyeleri ve görevlilerine yönelik “eğiticilerin eğitimi” programı uygulamak,
• AB fonlarından da yararlanmak suretiyle insan hakları bilincini geliştirecek çeşitli program ve faaliyetler hazırlamak ve uygulamak,
• Başkanlık personelinin insan hakları alanında uzmanlaşmalarını sağlamak.

B- Temel Politikalar ve Öncelikler

Kamu kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili çalışmaları birbirini tamamlayan bir niteliğe kavuşturulacaktır. “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikası doğrultusunda bilinçlendirme, eğitim ve izleme faaliyetleri gerçekleştirilerek, elde edilen sonuçlar iç ve dış kamuoyuna duyurulacaktır. Ortak faaliyetler ve karşılıklı ziyaretler aracılığıyla sivil toplum kuruluşları ile etkin bir diyalog ve işbirliği zemini oluşturulacaktır. Ülkemizde yaygın olarak kurulmuş olan il ve ilçe insan hakları kurulları daha işlevsel hale getirilecektir. İnsan hakları alanında gerçekleştirilen reformların uygulamaya tam olarak yansıması ve uygulayıcılar tarafından da özümsenmesi konusunda gerekli çalışmalar yapılacaktır.

III- FAALİYETLERE İLİŞKİN BİLGİ VE DEĞERLENDİRMELER

A- MALİ BİLGİLER

Bütçe Uygulama Sonuçları

B- PERFORMANS BİLGİLERİ

Projeler

1- İnsan Hakları Alanındaki Reformların Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi

Avrupa Birliği'nin mali işbirliği ile yürütülen ve 4 milyon avro tutarında bir bütçeye sahip olan Proje, 1 Aralık 2006- 30 Kasım 2007 tarihleri arasında gerçekleştirilecektir. İnsan Hakları Başkanlığı'nın koordinatörlüğünde yürütülecek olan ve İçişleri ve Adalet Bakanlıklarının da faydalanıcı kurum olarak yer aldığı Proje ile, insan hakları alanında gerçekleştirilen reformların uygulamaya daha etkin ve kalıcı biçimde yansıtılmasına katkı yapmak amaçlanmaktadır.

Projenin İnsan Hakları Başkanlığı ile ilgili faaliyetleri kapsamında; 450 İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulu üyesine yönelik “eğiticilerin eğitimi” programı düzenlenmesi, Kurul üyeleri ve Başkanlık personelinin katılımıyla insan haklarıyla ilgili çeşitli uluslar arası kuruluşlara çalışma ziyaretleri yapılması, uluslararası bir enstitüde uzman personele insan hakları eğitimi verilmesi, insan haklarıyla ilgili uluslar arası bir sempozyum düzenlenmesi, sivil toplum temsilcileri ile yuvarlak masa toplantıları düzenlenmesi, İnsan Hakları Başkanlığı ve Kurullar için web siteleri dizayn edilmesi, Başkanlık ve Kurulların yapı ve görevleri ile genel anlamda bir halkla ilişkiler stratejisinin geliştirilmesi ve uygulanması planlanmaktadır.

Projenin Adalet Bakanlığı ile ilgili bölümünde; toplam 720 hakim, savcı ve adalet müfettişine yönelik eğitim programları ve çalışma ziyaretleri yapılacaktır. Bu çerçevede;
- 250 hakim ve savcıya yönelik olarak yeni ceza mevzuatının AİHS ile uyumlu biçimde uygulanması konusunda kapsamlı eğitim verilmesi,
- 200 hakim ve savcıya AİHS ile ilgili prosedürel uygulamalar hakkında kapsamlı eğitim verilmesi,
- 180 adalet müfettişine yönelik adil yargılanma hakkı ve yargısal etik eğitimi verilmesi,
- AİHS'nin adil yargılanma hakkı, barışçıl toplanma ve dernek kurma hakkı ve din ve vicdan özgürlüğü ile ilgili ilke ve kurallarını açıklayan materyallerin hazırlanması, basım ve dağıtımı,
- toplam 90 hakim, savcı ve adalet müfettişinin katılacağı çeşitli yurtdışı çalışma ziyaretleri yapılması öngörülmektedir.

Projenin İçişleri Bakanlığı ile ilgili bölümünde; vali, vali yardımcısı, kaymakam, emniyet ve jandarma yetkililerinden oluşan toplam 2471 İçişleri Bakanlığı personeline yönelik olarak eğitim seminerleri ve çalışma ziyaretleri düzenlenmesi öngörülmektedir. Bu çerçevede;
- vali, vali yardımcısı, kaymakam, emniyet ve jandarma yetkililerinden oluşan toplam 2000 personele yönelik olarak kolluk güçlerinin denetimi, terörle mücadelenin insan haklarıyla uyumlu biçimde yürütülmesi, toplanma ve dernek kurma özgürlüğünün korunması konularının işleneceği 30 adet eğitim semineri düzenlenmesi,
- toplam 250 vali yardımcısı ve kaymakama yönelik olarak nezarethanelerin AB'nin benimsediği insan hakları standartlarına uygun denetimi konusunda “eğiticilerin eğitimi” seminerleri verilmesi,
- toplam 141 vali yardımcısı, kaymakam ve üst düzey emniyet ve jandarma personelinin katılacağı, barışçıl toplanma özgürlüğü ve işkence ya da kötü muameleye karşı gözaltı birimlerinin standartları ve denetlenme usulleri konularında özellikle İngiliz polisinin deneyim ve uygulamalarının yerinde gözlemlenmesi amaçlı 5 adet çalışma ziyareti düzenlenmesi,
- toplam 80 vali, vali yardımcısı, üst düzey emniyet ve jandarma yetkilisinin katılacağı, terörle mücadelenin insan hakları standartlarına uygun biçimde yürütülmesine ilişkin olarak yasal sorgulama teknikleri, gözaltı süreleri ve koşulları ve adli yardım konularında Fransız kolluk güçlerinin deneyim ve uygulamalarının yerinde gözlemlenmesi amaçlı 4 adet çalışma ziyareti düzenlenmesi öngörülmektedir.

2- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Kapasitelerinin Güçlendirilmesi : Başvuru ve Danışma Masası Görevlilerinin Eğitimi Projesi

Avrupa Komisyonu'nun mali desteği ile gerçekleştirilen proje kapsamında 2005- 2006 yılları içinde 17 ilde düzenlenen bölgesel toplantılar ile; İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları'nda görev yapan toplam 632 görevli, insan haklarıyla ilgili temel konular ve başvuran ihlâl mağdurlarıyla iletişim hususlarında uzmanlar ve akademisyenler tarafından eğitilmiştir.

3- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Etkinlik ve Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Kurulların etkinliğinin arttırılması amacına yönelik olarak, Kurul üyelerinin yararlanabilecekleri rehber niteliğinde insan hakları kitabı hazırlanmasını amaçlayan Proje, British Council'in işbirliğiyle gerçekleştirilmiş ve söz konusu kitap toplam 18.500 adet basılarak ilgili kişi, kurum ve kuruluşlara dağıtılmıştır.

4- Çalışma Ziyaretleri Projesi

AB fonlarından idari işbirliği çerçevesinde finanse edilen Proje, Avrupa'daki çeşitli insan hakları kurumlarıyla temasa geçip, bilgi alışverişinde bulunulmasını öngörmektedir. Bu kapsamda Fransa ve İspanya'da bulunan insan hakları kuruluşlarına yönelik çalışma ziyaretleri gerçekleştirilmiştir.

5- GAP TV'de yayınlanan “Terazinin Kefesi” Programı

İnsan Hakları Başkanlığı ile TRT Genel Müdürlüğü arasında imzalanan bir protokol ile ortaklaşa hazırlanan, çeşitli insan hakları konularının ele alındığı ve alanında uzman isimlerin konuşmacı olarak katıldığı “Terazinin Kefesi” adlı program, 2006'nın Şubat-Haziran döneminde 13 bölüm halinde GAP TV'de yayınlanmıştır.

6- GAP TV'de yayınlanacak “Dışarıdakiler” adlı program

Başkanlık ve TRT'nin işbirliği ile gerçekleştirilecek olan ve hazırlık çalışmaları sürdürülen belgesel programda özellikle ayrımcılık konusunun çeşitli boyutlarıyla ele alınması öngörülmektedir. Programın 2007 yılı içinde GAP TV'de yayınlanması planlanmaktadır.

Faaliyetler :
• İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesinin 7 adet toplantısına sekretarya hizmeti verilmiştir.
• İnsan hakları ihlal iddialarına ilişkin Başkanlığımıza yapılan bireysel başvurular aylık olarak incelenerek istatistik veriler haline getirilmektedir.

BAŞVURULAN YER DAĞILIMI TABLOSU
Başvurulan Yer Başvuru Sayısı
2004
İHB 354 (%41)
İl Kurulları 466 (%55)
İlçe Kurulları 27 (%3)
TOPLAM 847
2005
İHB 547 (%40)
İl Kurulları 801 (%58)
İlçe Kurulları 29 (%2 )
TOPLAM 1377
2006
İHB 662 (%42)
İl Kurulları 880 (%55 )
İlçe Kurulları 48 (%3 )
TOPLAM 1590
GENEL TOPLAM
İHB 1563 (%41)
İl Kurulları 2147 (%56 )
İlçe Kurulları 104 (%3)
TOPLAM 3814

• Taslak çalışmaları Başkanlık tarafından yürütülen İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi Yönetmeliği, 11.11.2006 tarih ve 26343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Ayrıca insan haklarının korunması ve geliştirilmesi amacıyla hazırlanan bir Başbakanlık Genelgesi taslağı onaya sunulmuştur.
• AB tarama süreci çerçevesinde Adalet, Özgürlük ve Güvenlik ile Yargı ve Temel Haklar fasıllarıyla ilgili çalışmalara katkı sağlanmıştır.
• AB İlerleme Raporu, ABD Dışişleri Bakanlığı Yıllık İnsan Hakları Dünya Raporu gibi uluslar arası kurum ve kuruluşlar tarafından ülkemize ilişkin raporların hazırlanması, değerlendirilmesi ve cevaplanması çalışmalarına katkı sağlanmıştır.
• Çeşitli kamu kuruluşları ve okulların talebi üzerine Başkanlık tarafından eğitim programları düzenlenmiştir.
• Ülkemizi insan haklarıyla ilgili konularda temaslarda bulunmak üzere ziyaret eden BM, AB, Avrupa Konseyi ve çeşitli devlet temsilcilerinden oluşan uluslar arası heyetler konuk edilerek ülkemizdeki insan hakları uygulamaları ve Başkanlığımız hakkında bilgilendirilmişlerdir.
• Başkanlığa çeşitli yollarla başvuran vatandaşlar ve sivil toplum kuruluşlarına insan haklarıyla ilgili konularda bilgi, materyal ve rehberlik desteği sağlanmıştır.
• İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyet raporları alınarak incelenmiş ve değerlendirilmiştir.
• İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının faaliyetlerinin etkinlik düzeyinin geliştirilmesi açısından sürekli olarak yönlendirilmiş, bilgi ve materyal desteği sağlanmıştır.

IV- KURUMSAL KABİLİYET ve KAPASİTENİN DEĞERLENDİRİLMESİ

A- Üstünlükler

Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı, Başbakanlığın bir ana hizmet birimi olarak görev yapması ve kamu kurumlarının insan hakları alanındaki çalışmalarının koordinasyonu yetkisine sahip olması nedeniyle avantajlı bir konuma sahiptir.
Başkanlığımızın öncelikli hedefi, kamu kesiminde insan haklarıyla ilgili yürütülen çalışmaların birbirinden kopuk, amaç ve sonuç bütünlüğü içermeyen, birbirini tekrar eden ve dolayısıyla da verimsiz kalan bir niteliğe bürünmesinin önüne geçmektir. Bu koordinasyonun sağlanması açısından, Başkanlığımızın Başbakanlık bünyesinde bulunması önemli bir imkan sunmaktadır. Nitekim Başkanlığımız ilgili kuruluşlarla gerçekleştirdiği temaslar ve oluşturduğu işbirliği zeminiyle bu anlamda önemli mesafe katetmiştir.
Ülkemizde sivil toplum örgütlenmesi açısından henüz yeterli düzeyde olmayan ve çeşitli algılama ve değerlendirme farklılıkları nedeniyle toplumun tam anlamıyla özümsemekte zorlandığı insan hakları konusunda kamuya düşen öncülük görevi açısından İnsan Hakları Başkanlığının varlığı ve faaliyetleri büyük önem arz etmektedir. İnsan hakları bilincinin geliştirilmesi konusunda Başkanlığımızın İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları ile işbirliği içinde yürüttüğü çalışmalar, bu alanda STK'ların yetersizliği nedeniyle oluşan ciddi bir boşluğu doldurmaktadır.
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının gelişim sürecini süratle tamamlayıp kurumsal yapılarını güçlendirebilmeleri için gerekli olan bilgi ve rehberlik desteği ile materyal ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ve bu Kurulların merkezi yönetim ile ilişkilerinin etkin biçimde sürdürülebilmesi açısından İnsan Hakları Başkanlığı bir başka önemli görevi üstlenmektedir.
İnsan haklarıyla ilgili STK'lar ve uluslar arası kuruluşların doğrudan iletişim kurabileceği, bilgi ve verilerinden faydalanabileceği bir kamu kuruluşunun varlığına duyulan ihtiyaç da yine İnsan Hakları Başkanlığı tarafından karşılanabilmektedir.
İnsan hakları konusunun ülkemizde ve başta AB olmak üzere uluslar arası kamuoyunda taşıdığı önem, Başkanlığın faaliyetlerinin ayrı bir ilgi görmesini sağlamakta ve sürdürülen çalışmalarla ilgili ek katkı ve destek bulmasını kolaylaştırmaktadır. Nitekim Başkanlığımız bazı projeleri için başta AB olmak üzere çeşitli kuruluşlardan mali destek sağlamış ve belli bir işbirliği anlayışını oluşturabilmiştir.

B- Zayıflıklar

Başkanlık, konumu ve mevzuatta yer alan yetki ve görevleri açısından insan hakları alanında ciddi bir boşluğu doldurabilme potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte bu avantajların realize edilme düzeyi kurumsal yeterlilikle doğru orantılıdır. Başkanlığımız sahip olduğu imkanları en iyi biçimde değerlendirerek ve özellikle AB tarafından ülkemize sağlanan proje desteklerinden de yararlanarak, kuruluşundan bu yana geçen kısa sürede ciddi bir etkinlik düzeyine ulaşmıştır.
Başkanlığımızın özellikle uzman personel imkanları ve bilgi ve teknolojik kaynaklarında sağlanacak gelişme oranında kurumsal başarı düzeyi de gelişecektir. Bununla birlikte Başkanlığımız, öncelikli olan hususun mevcut imkanların en olumlu biçimde değerlendirilmesi olduğunun bilinciyle çalışmalarını sürdürmektedir.
Başkanlığın kamu kurumu olması, avantajları yanında bazı handikaplara da neden olabilmektedir. Bunların başında, yapılan çalışmalar, hazırlanan raporlar ve geliştirilen önerilerin resmi sıfatla değerlendirilmesinden dolayı konuyla ilgili bazı ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından ihtiyatla karşılanması ve gereken güvenin gösterilmemesi gelmektedir. Bununla birlikte Başkanlığımız, yürüttüğü proje ve faaliyetlerin neticesinde, bu olumsuz algılamaların değişebileceği inancını taşımaktadır.

C- Değerlendirme

Başkanlığımızın kuruluşundan bu yana geçen kısa sürede gerçekleştirdiği çalışmalar ve ulaştığı konum, insan hakları alanında bilgi ve veri üreten, inceleme ve araştırmalar yapan uzman bir kamu kuruluşunun bulunmasının ne kadar gerekli olduğunu ortaya koymuştur. İnsan Hakları Başkanlığı, özellikle Başbakanlık içinde yer alan bir birim olmasının getirdiği imkanlardan yararlanarak faaliyet çıtasını sürekli yükseltmektedir. Özellikle uzman personel kaynağının arttırılması yoluyla kurumsal kapasitenin geliştirilmesi halinde Başkanlığın başarı seviyesi daha da yükselecektir. Nitekim 2005 ve 2006 yıllarında birim bünyesine katılan 5 uzman ve uzman yardımcısı ile Başkanlığın çalışmaları daha da zenginleşmiş ve yoğunlaşmıştır.

V- ÖNERİ VE TEDBİRLER

Başkanlığın daha verimli çalışmasında temel etken özellikle eğitim ve bilinçlendirme projeleri ve İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının kapasitelerinin arttırılması olacaktır. Bu faaliyetler için AB ile üyelik müzakereleri sürecindeki ülkemize özellikle “Adalet ve İçişleri” kapsamında sağlanan fonlardan yararlanabilmek kurumumuza önemli katkılar sağlayacaktır. Başkanlığın bu tür projelerin hazırlık ve yürütülmesiyle ilgili kapasitesini geliştirici eğitim programlarının uygulanması ve tecrübeli ve uzman personel desteği verilmesi, ülkemizin bu proje imkanlarından daha fazla yararlanmasını sağlayacaktır.

Uygulamaya geçen Alo-150 BİMER hattının özellikle vatandaşlarımızın insan haklarıyla ilgili ihlâl iddiası başvurularının sağlıklı biçimde alınıp kaydedilmesi ve incelenmesi açısından daha etkin kullanılabilmesi için Başkanlığın bu kapsamdaki çalışmalara aktif katılımı önem arz etmektedir. Başkanlığımızın daha önce geliştirmiş bulunduğu Bireysel Başvuru Formlarının değerlendirilerek ülkedeki tüm kamu kuruluşlarının insan haklarıyla ilgili şikayet ve başvuruları tek bir standart form üzerinden kaydetmesinin sağlanması çok yerinde olacaktır. Bu sayede halkımızın insan hakları alanında yaşadığı sorunları çok daha somut biçimde tespit edebilme ve bu konularda yapılan kimi kasıtlı yargıların da önüne geçebilme imkanı doğacaktır.

2005 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU

SUNUŞ

Acil Eylem Planı ve Hükümet Programı doğrultusunda yürütülen kamu yönetiminde yeniden yapılanma çalışmalarının desteklenmesi ve idarenin geliştirilmesi amacıyla Başkanlığımız tarafından kamu yönetiminde bürokrasi ve kırtasiyeciliğin azaltılması çalışmaları yürütülmektedir. 2005 yılı içinde vatandaşın yoğun olarak hizmet talep ettiği; poliklinik hizmetleri, tapu hizmetleri, işyerlerinin ruhsatlandırılması, özel öğretim kurumlarının açılması konularında bürokrasi ve kırtasiyeciliği azaltmak amacıyla çalışmalar yapılmıştır.
Diğer yandan kamu kesiminde tasarruf bilincinin yaygınlaştırılması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla 2004/8 sayılı Başbakanlık Genelgesi doğrultusunda proje çalışması başlatılmış ve kurumlar tarafından hayata geçirilen projeler değerlendirilerek başarılı bulunan projeyi yürüten kurum yöneticileri ödüllendirilmiştir. Ayrıca, Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hazırlanarak mevzuat kalitesinin artırılması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, düzenleyici etki analizi uygulanmak suretiyle hazırlanacak mevzuatın bütçeye, sosyal, ekonomik ve ticari hayata, çevreye ve ilgili kesimlere etkilerinin ne olacağının önceden tahmin edilmesi uygulamasının bir yıl içinde başlatılması öngörülmektedir.

İşletmeler üzerindeki idari yüklerin ölçümü ve azaltılması amacıyla OECD'ye üye 13 ülkenin katılımıyla ortaklaşa bir proje başlatılmıştır. Projeyle, idari yüklerin ölçülmesinde Standart Maliyet Modelinin kullanılması ve yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.
Sonuç olarak; 2005 yılı içinde bürokrasi ve kırtasiyeciliğin azaltılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi, mevzuat kalitesinin artırılması, idari yüklerin azaltılması konularında OECD ülkelerinde bulunan iyi uygulama örneklerinin ülkemize kazandırılması, kamu kesiminde maliyetlerin düşürülmesi ve tasarruf bilincinin oluşturulması hususunda önemli başarılar elde edilmiştir.

Mustafa TAŞKESEN
İnsan Hakları Başkanı

SUNUŞ
I- GENEL BİLGİLER
A- VİZYON VE MİSYON
B- KANUNİ YETKİ VE SORUMLULUKLAR
ii) Başkanlığın idari teşkilatlanması:
D- İNSAN KAYNAKLARI VE FİZİKİ KAYNAKLAR
B- PERFORMANS SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

I- GENEL BİLGİLER
A- VİZYON VE MİSYON
Vizyonumuz, Türkiye'nin insan hakları ile ilgili sorunlarının niteliği ve gerçek boyutu hakkındaki somut tespitleri ve bu sorunların çözümüne yönelik geliştirdiği proje ve önerileriyle güvenilir, saygın bir kaynak otorite konumuna gelmektir.

Misyonumuz, öncelikle ülkemizde insan haklarının ve özgürlüklerinin önündeki her türlü engelleri kaldırmak ve evrensel insan hakları değerlerinin tüm insanlık lehine geliştirilmesi ve uygulanması için her türlü desteği vermektir.

B- KANUNİ YETKİ VE SORUMLULUKLAR
İnsan Hakları Başkanlığı'nın, 3056 sayılı kanunun 17 / a maddesinde düzenlenmiştir. Kanuna göre görevlerimiz;

1. İnsan hakları ile ilgili konularda görevli kuruluşlarla sürekli temas halinde bulunmak ve bu kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamak.

2. İnsan hakları konusundaki mevzuat hükümlerinin uygulanmasını izlemek, izleme sonuçlarını değerlendirmek, uygulamada ve mevzuatta görülen aksaklıkların giderilmesini ve Türkiye'nin ulusal mevzuatının insan hakları alanında taraf olduğu uluslararası belgelerle uyumlu hale getirilmesi doğrultusunda yapılacak çalışmaları koordine etmek ve bu konularla ilgili önerilerde bulunmak.

3. Kamu kurum ve kuruluşlarının hizmet öncesi staj ve hizmet içi insan hakları eğitim programlarının uygulanmasını izlemek, değerlendirmek ve koordine etmek.

4. İnsan hakları ihlâli iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek ve alınabilecek önlemlere ilişkin çalışmaları koordine etmek.

5. Başbakanlığın koordinatörlüğünde görevleriyle ilgili konularda teşkil edilen kurullara sekretarya hizmeti yapmak.

C- İDAREYE İLİŞKİN BİLGİLER YÖNETİM ŞEMASI VE İŞLEYİŞİ

a) Tarihi geçmişi

Ülkemizde insan hakları alanında teşkilatlanma çalışmaları, 1987 yılında gerçekleştirilen Avrupa Ekonomik Topluluğu'na tam üyelik başvurusu ile eş zamanlı olarak artan bir ivme kazanmıştır. Bu çerçevede TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu kurulmuş; hükümet içerisinde insan haklarından sorumlu bir Devlet Bakanı görevlendirilmiş; Başbakanlık bünyesinde ise İnsan Hakları Yüksek Danışma Kurulu, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu kurulmuştur. Ayrıca çeşitli kurum ve kuruluşlar bünyesinde de insan hakları birimleri oluşturulmuştur.

Bu alanda daha kapsamlı çalışmalara duyulan ihtiyaç sonucu; 400'ün üzerinde kadro ile bakanlık, müsteşarlık, genel sekreterlik gibi teşkilatların kurulması girişimlerinin çeşitli nedenlerle gerçekleştirilememesi üzerine, Başbakanlık merkez teşkilatı içerisinde 12.04.2001 tarih ve 4643 sayılı Kanunla ve 12 kadro ile “İnsan Hakları Başkanlığı” kurulmuştur. Aynı kanunun ek maddeleri gereğince çıkartılan Yönetmeliklerle İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu “İnsan Hakları Üst Kurulu”na dönüştürülmüş; sivil toplumun geniş katılımı ile “İnsan Hakları Danışma Kurulu” kurulmuş ve insan hakları ihlali iddialarını incelemek üzere de İnsan Hakları İhlal İddialarını İnceleme Heyetleri oluşturulabilmesine olanak tanınmıştır. Ayrıca, BM İnsan Hakları Eğitimi Onyılı çerçevesinde 04 Haziran 1998 tarihli Yönetmelikle kurulmuş bulunan “İnsan Hakları Eğitimi Onyılı Ulusal Komitesi” ve insan hakları alanında yapılacak çalışmaları mahallinde gerçekleştirmek amacıyla 2 Kasım 2000 tarihli Yönetmelikle kurulmuş bulunan “İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları” yapılan yönetmelik değişiklikleri ile aynı kapsama alınmış ve sekretarya görevleri Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına, yürütme görevi ise İnsan Haklarından Sorumlu Bakana verilmiştir. Mevcut 59 uncu Hükümette “İnsan Hakları ile İlgili Kurullar ve İnsan Hakları ile İlgili Konularda Eşgüdüm” görevi Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Abdullah GÜL'e verilmiştir.
İnsan Hakları Başkanlığı, 2004 yılından itibaren ülkemizde insan haklarının geliştirilmesi konusundaki çalışmalarda zaman zaman aktif rol üstlenerek çeşitli projeler yürütmeye başlamıştır. Bakanlar Kurulunun dışında TBMM tarafından çıkartılan reform paketlerinin hayata geçirilmesi ve uygulamayı izlemek üzere oluşturulan (RİG) Reform İzleme Grubuna da üye olarak toplantılara iştirak etmektedir.
b) Son gelişmeler
Dünyada insan hakları alanında soğuk savaş sonrası dönemde kurumsallaşma çalışmaları hız kazanmıştır. Fransa, Danimarka gibi ülkelerde daha önce kurulmuş olan Ulusal İnsan Hakları Kurumlarının tecrübelerinden de yararlanılarak tespit edilen ve BM İnsan Hakları Komisyonu tarafından 1992 de, BM Genel Kurulu tarafından da 20 Aralık 1993 tarihinde 48/134 sayılı karar olarak kabul edilmiş olan “Paris Prensipleri”, Ulusal İnsan Hakları Kurumları ile ilgili genel çerçeveyi belirlemiştir. Sözkonusu prensipler genel olarak; kurulların yetkilerinin, bağımsızlığının ve çoğulculuğunun garanti altına alınmasını öngörmektedir.
Paris Prensiplerinin BM Genel Kurulunda kabulünden sonra hızlanan kurumsallaşma çalışmaları sonucunda, günümüzde 50'nin üzerinde Ulusal İnsan Hakları Kurumları kurulmuş bulunmaktadır. Örneğin Almanya, Yunanistan, Norveç, İrlanda, Kuzey İrlanda, Litvanya, Kanada, Meksika, Güney Afrika, Gana, Mısır, Fas, Nijerya, Avustralya, Fiji, Filipinler gibi ülkelerde Paris Prensipleri doğrultusunda Ulusal İnsan Hakları Kurumları kurulmuştur. Kurumların etkinliği ve başarısı ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, mevcut etkileşim ve iletişimin de olumlu katkısıyla uluslar arası camiada yükselen bir değer olduğu görülmektedir. Bu kurumlar arasında işbirliği ve etkileşimin güçlendirilmesi amacıyla BM İnsan Hakları Komiserliği'ne bağlı bir birim kurulmuştur. Söz konusu kurumlar, dünyada 4 bölgeye (Avrupa, Asya-Pasifik, Afrika ve Amerika) ayrılmış olup düzenli bölgesel ve uluslararası toplantılarla bilgi ve birikim paylaşımı yapmaktadırlar. Ayrıca, sürekli iletişimin sağlanması amacıyla kurulmuş olan bir web sitesi de (www.nhri.net) aynı amaçla hizmet vermektedir. Benzer kurumların İngiltere, İsviçre, Bangladeş ve Suudi Arabistan gibi çeşitli ülkelerde kuruluş çalışmaları sürmektedir.
Kamu Yönetimi Reformu çalışmaları ve ülkemizin evrensel insan hakları standartlarını karşılaması hedefi çerçevesinde, Başbakanlık Teşkilat Kanunu'nda yapılması düşünülen değişikliklerle de paralel olarak, mevcut kapasitesi yetersiz kalan Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığının yeniden yapılandırılması yönünde çalışmalar başlatılmıştır.
Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı'nın 1'inci maddesinde, amaçlar arasında “...insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir kamu yönetiminin oluşturulması...” hedefi belirlenmiş; aynı çerçevede hazırlanmış olan Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Hakkında Kanun Tasarısı'nın tanımları düzenleyen 3/a maddesinde Kurum; “kanunla kurulan, kuruluş kanunlarıyla belirlenen çerçevede temel hak ve özgürlükler ile ekonomik ve sosyal sektörlerde düzenleme, denetleme, arabuluculuk ve yönlendirme faaliyetinde bulunan, idari ve mali özerkliği haiz, kamu tüzelkişiliğine sahip düzenleyici ve denetleyici kurum” olarak düzenlenmiştir.
Paris Prensiplerine de temel teşkil eden ve İnsan Hakları alanında temel bir ilke olarak kabul gören, insan hakları sorunlarının ve ihlallerinin soruna ve ihlale sebep olan kurumdan bağımsız olarak araştırılması ve raporlanması ilkesi gereğince; Bakanlık (özellikle Adalet ve İçişleri Bakanlıkları) merkez teşkilatları ile idari otoriteye tabi diğer kurum ve kuruluşlar dışında bir örgütlenme gereği ortaya çıkmaktadır.
Ülkemizin Avrupa Birliği tam üyeliği sürecinde müzakerelerin başlatılması için ön-şart olan Kopenhag Kriterleri aday ülkelerde “...insan haklarını... garanti altına alan kurumların istikrarını” gerekli kılmaktadır.
Nitekim Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından 2003 Türkiye İlerleme Raporuna ilişkin hazırladığı ve 07.11.2003 tarih ve 4104 sayı ile ilgili kurumlara gönderilmiş olan yazı ekinde yer alan “Eksiklik ve Beklentiler Listesi”nde 21 ana başlıktan 9 unda Başkanlığımız doğrudan sorumlu kuruluş olarak gösterilmiştir. Söz konusu liste ayrıntılı olarak incelendiğinde, aslında tamamına yakınının insan hakları konuları olduğu görülmektedir.
Herhangi bir ülkede bu tür bağımsız ulusal kurumların mevcut olmaması durumunda, resmi bilgilerden ziyade sivil toplum kuruluşlarının raporları veri olarak kabul edilmektedir.
Bunların yanı sıra Avrupa Birliği Konseyi kabul etmiş olduğu 43 ve 78 numaralı direktifler ile ayrımcılık konusunda bağımsız ve güvenilir başvuru, inceleme ve veri toplama kurumları kurulmasını kararlaştırmıştır. Avrupa Birliği üyesi ülkeler bir eğilim olarak bu iki kurumu (ayrımcılık ve insan hakları) birlikte tek çatı altında kurmaktadırlar.
Ülkemizde de söz konusu direktiflere ve Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Paris Prensiplerine paralel bir kurumsallaşmanın gerçekleştirilmesinin yararlı olacağı değerlendirilmektedir.

b) Sunulan Hizmetler:

• İnceleme ve araştırma: Bireysel başvuruların ve genel insan hakları sorunlarının dosya üzerinden ve yerinde inceleme işlemleri,
• Bilgilendirme: Basın bültenleri aracılığıyla İnsan Hakları Başkanlığı ve il ve ilçe insan hakları kurulları faaliyetleri hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi,
• Rehberlik ve danışmanlık hizmetleri
• Materyal desteği hizmetleri: İlgili kurum ve kuruluşlara broşür, afiş, kitapçık vs. yazılı ve görsel materyal sağlamak ve dağıtımını gerçekleştirmek koordinasyonunu sağlamak,
• Yayın hizmetleri: İnsan haklarıyla ilgili kitap, kitapçık, hazırlanması CD, DVD spot filmler hazırlanması ve dağıtılması,
• Eğitim hizmetleri verilmesi; Kamu kurumlarına ve hizmetiçi eğitim seminerleri kapsamında talep eden kurumlara konferans, panel, seminer programlarına uzman desteği sağlanması,


c) Yönetim ve İç Kontrol Sistemi

Başkanlık İnsan Haklarından sorumlu Devlet Bakanına görev açısından, Başbakanlık müsteşarına ise hiyerarşik açıdan bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Başkanlık bünyesinde herhangi bir Daire Başkanlığı bulunmamaktadır.

Başkanlıktaki işbölümü: İnsan hakları başkanına doğrudan bağlı olarak çalışan departmanlar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

d) Yönetim Şeması ve İşleyişi
i) Ülkemizde kamuda insan hakları teşkilatlanması:

ii) Başkanlığın idari teşkilatlanması:

D- İNSAN KAYNAKLARI VE FİZİKİ KAYNAKLAR
a) Personel Durumu
Başkanlığın performansına etki edecek kaynakların genel durum analizi aşağıdaki gibidir;
Başkan : 1
Adalet Müfettişi (Geçici görevli) : 2
Araştırma Görevlisi (Geçici görevli) : 1
Araştırmacı : 2
Basın Halkla İlişkiler Müşaviri : 3
Başbakanlık Müşaviri : 1
Başbakanlık Uzmanı : 4
Başbakanlık Uzman Yardımcısı : 4
Evrak Görevlisi : 1
Hukuk müşaviri : 1
Memur (2 asıl 2 geçici görevli) : 3
SSK Uzmanı, (Geçici görevli) : 1
Şube Müdürü : 3
Toplam : 28

b) Fiziki Kaynaklar

Başkanlığımız Yüksel Caddesi No:23 de bulunan binanın 10 odasında faaliyet göstermektedir. Tüm görevli personelin bilgi işlem imkanları karşılanmıştır. Taşıt ihtiyacı için araç havuzundan yararlanılmaktadır.

c) Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar
Başkanlığımızda 26 adet bilgisayar, 14 adet yazıcı 1 scanner, 1 projeksiyon makinesi ve 2 adet lap-top bilgisayar bulunmaktadır.

II- AMAÇ ve HEDEFLER

A- İdarenin Amaç ve Hedefleri
• Ülkemizde birey ve kamu görevlilerinde insan hakları bilincini geliştirmek,
• Sivil toplumla etkin ve kalıcı işbirliği sağlamak,
• İhlallerin önlenmesi için öneriler ve projeler geliştirmek.
• İhlal iddialarıyla ilgili sağlıklı istatistikler oluşturmak,
• İhlal iddialarının etkin bir biçimde incelenmesini sağlamak,
• “İşkenceye Sıfır Tolerans” politikası doğrultusunda bilinçlendirme, eğitim ve izleme faaliyetleri gerçekleştirerek elde edilen sonuçları iç ve dış kamuoyuna duyurmak,
• Ülkemizin insan hakları uygulamaları ve politikalarını uluslararası kuruluşlar nezdinde tanıtmak,

B- Temel Politikalar ve Öncelikler
58 ve 59 uncu Cumhuriyet Hükümetleri tarafından uygulamaya konulan 16 Kasım 2002 tarihli Acil Eylem Planında temel hak ve özgürlüklere ilişkin atılacak adımların öncelikli konular arasında yeraldığı görülmektedir. 59 uncu Hükümet Programına göre “Temel hak ve özgürlükler önündeki tüm engellerin kaldırılmasına kadar temel sorun alanlarında çözümler üretilmesi, öncelikli olarak da işkenceyi önleyecek tedbirler almak” hükümetin en önemli öncelikleri arasındadır. Çünkü evrensel düzeyde kabul edilmiş standart ve normlar ile AB kriterleri çerçevesinde atılacak adımlar için temel hak ve özgürlüklerle ilgili yasal düzenlemelerin takibinin yapılması önemli bir araç olarak görülmektedir.
Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı konulan bu hedefler doğrultusunda görevleri çerçevesinde temel politikaları ve öncelikleri olarak şu hususlar tespit edilmiştir.
• Özgür ve müreffeh insanların barış içinde yaşadığı, farklılıkların çatışma kaynağı değil zenginlik olarak algılandığı ve bu anlayışı ile yeni bir dünyanın inşasına katkıda bulunan ve böyle bir dünya içinde itibarlı, demokratik, doğu ve batının bir arada hayat bulduğu bir Türkiye vizyonu oluşturulması,
• Temel hak ve özgürlükler önündeki tüm engellerin kaldırılmasına kadar temel sorun alanlarında çözümler üretilmesi, öncelikli olarak da işkenceyi önleyecek tedbirler almak ve bunun için her türlü yasal düzenlemelerin gerçekleşmesini ve uygulanmasını takip edilmesi,
• İşkence ve kötü muamelenin yok edilmesine yönelik önlemlere ilişkin sağlıklı verilerin elde edilmesi yoluyla iç ve dış kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi,
• Evrensel düzeyde kabul edilmiş standart ve normlar ile AB kriterleri çerçevesinde temel hak ve özgürlüklerle ilgili yasal düzenlemelerin takibinin yapılması,
• Başkanlığımız ve sivil toplum kuruluşları arasında etkin bir diyalog ve işbirliği zeminini oluşturulması,
• Ülkemizde yaygın olarak kurulmuş olan il ve ilçe insan hakları kurullarının işlevsel hale getirilmesi ,
• Toplumda ve kamu kesimindeki insan hakları eğitiminin içeriğinin geliştirilmesi,
• İnsan hakları bilincini geliştirecek program ve faaliyetler hazırlanması ve uygulanması,
• Kamu görevlilerinde insan hakları bilincinin geliştirilmesi için politikalar geliştirmesi,
• Hukukun evrensel ilkelerine saygı, hak arama yollarının açık tutulması, kanun önünde eşitlik, bireysel veya örgütlü olarak hak ve özgürlüklerin kullanılması ve idarenin hukuka bağlılığının sağlanması,
• Hukuk ve adalet anlayışı gereği, hukukun üstünlüğü içerisinde, devletin, topluma ve bireylere dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep aidiyeti gibi sebeplerle ayırım gözetilmemesi için önlemler alınması,
• Ülkemiz hukukunu evrensel hukuk ilkelerine uygun hale getirmek, temel hak ve özgürlükler rejimini evrensel standartlara çıkarılması,
• Türkiye'de hukukun üstünlüğünü hakim kılmak ve uluslararası camiada saygın bir yer kazandırılması için politika geliştirmek,
• Artık ülkemize dar gelen yürürlükteki Anayasa yerine, katılımcı ve özgürlükçü, yeni bir anayasa hazırlayacağız. Bu anayasanın hazırlanmasında, kendi fikirlerimiz kadar, muhalefet partilerinin ve tüm toplumsal kesimlerin katılımını en etkin biçimde sağlama çabası içerisinde olmaya söz veriyoruz. Birtakım hükümleri sürekli değiştirilmek zorunda olan bir anayasa yerine, ülkemizi geleceğe taşıyacak bir anayasa yapmak, çocuklarımızın geleceği adına yerine getirmemiz gereken bir sorumluluktur. Yeni Anayasamız, güçlü bir toplumsal meşruiyete sahip, başta Avrupa Birliği olmak üzere, uluslararası normlara uygun, bireyin hak ve özgürlüklerini üstün tutan, çoğulcu ve katılımcı demokrasiyi esas alan, demokratik hukuk devleti anlayışını taşıyacaktır.
• Siyasî partileri katılıma açmak, halkın partiler üzerindeki denetim ve etkinliğini artırmak, parti içi demokrasiyi ve şeffaflığı sağlamak ve istikrarı bozmayacak şekilde temsilde adaleti sağlamak üzere, Siyasî Partiler Kanunu ve Seçim Kanunları, tüm kesimlerin üzerinde mutabakatı aranarak değiştirilecektir.
• Amacımız, şiddet, baskı ve suçtan arınmış, özgürlüklerin nimetlerinden yararlanan ve korkunun olmadığı bir barış toplumu haline gelmektir. İhtilafları çıkmadan önlemek amacıyla “koruyucu hukuk” uygulamaları başlatılacak, ayrıca ihtilafların dostane yollarla çözümlenmesi anlayışı yerleştirilecektir.

III- FAALİYETLERE İLİŞKİN BİLGİ VE DEĞERLENDİRMELER

A- Mali Bilgiler
1- Bütçe Uygulama Sonuçları

2- Temel Mali Tablolara İlişkin Açıklamalar
Başkanlık genel bütçeye ek olarak hibe ve projeler yoluyla mali kaynak sağlamaktadır. 2005 yılında 200.000 Euro değerinde İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masası Görevlilerine Eğitimi Projesi gerçekleştirilmiştir.

B- Performans Bilgileri
1- Faaliyet ve Proje Bilgileri
a. Faaliyetler 2004/2005
• DİE'nin katkılarıyla Başkanlığın hazırladığı İnsan Hakları İhlal İddiası Bireysel Başvuru formları İl ve İlçelere gönderilmiş ve bireysel başvuru formu uygulamaya konulmuştur.
• İnsan Hakları Üst Kurulu, İnsan Hakları Danışma Kurulu, İnsan Hakları Eğitimi Onyılı Ulusal Komitesinin toplantılarına sekretarya hizmeti verilmektedir.
• İnsan hakları ihlal iddialarına ilişkin Başkanlığımıza yapılan bireysel başvurular aylık olarak incelenerek gerekli işlemler yapılmaktadır. 2004 yılında Başkanlığımıza 844 kişi 1643 hak konusunda başvuruda bulunmuştur. Türkiye genelinde yapılan başvuruların ilk başvurulan yere göre dağılımı şu şekildedir: Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığına 312, İl İnsan Hakları Kurullarına 442 ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına 25 olmak üzere toplam 844 kişidir.
• Günlük olarak medya taraması yapılarak, Başkanlığın faaliyet alanıyla ilgili yorum ve haberler değerlendirilmekte ve arşivlenmektedir.
• Başkanlığın faaliyetleriyle ilgili çeşitli basın duyuruları yapılmış ve basın toplantıları düzenlenmiştir.
• İnsan haklarıyla ilgili poster, broşür, kitap gibi çeşitli materyaller, Kurullar, STK'lar ve kamu kuruluşlarına dağıtılmıştır.
• İnsan Hakları Başkanlığı, 2004 yılında 310 kez ulusal basın, 80 kez yerel basın olmak üzere toplam 390 kez yazılı basında, 20 kez yabancı basında, yaklaşık 100 kez görsel basında yapmış olduğu faaliyetleri ile yer almıştır.
• Başkanlığımıza ihlal iddiası ile bizzat, telefon ve e-mail yoluyla yapılan 1200 başvuruya cevap verilmiş, başvuru formları alınmış, ön görüşme, bilgilendirme, yönlendirme yapılarak olası çözüm önerileri sunulmuştur.
• İnsan hakları alanında faaliyet gösteren yaklaşık 150 sivil toplum kuruluşu ile görüşme diyalog ve işbirliği geliştirme faaliyetinde bulunulmuştur.
• Avrupa'da insan hakları konularında çalışmalar yapan 29 adet ulusal koordinasyon kuruluşları, üniversiteler ve enstitüler ile sürekli temas ve işbirliğinde bulunulmuştur.
• Avrupa'daki 22 ulusal insan hakları kurumu ve Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği bünyesindeki uluslararası organizasyonlar ve Birleşmiş Milletler bünyesinde insan hakları alanında faaliyet gösteren birimler ile iletişim kurulmuştur.
• Danimarka Kraliyet Büyükelçiliği, Danimarka İnsan Hakları Enstitüsü, Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, TBMM üyeleri, insan hakları ile ilgili kamu kurumu temsilcileri, sivil toplum kuruluşları (STK) ile il ve ilçe insan hakları kurulları üyelerinin de bulunduğu 110 civarında kişinin katılımıyla Kapadokya'da 2-3 Aralık 2004 tarihlerinde “Türkiye'de İnsan Hakları Ulusal Kurumunun (TİHUK) oluşturulması” konusunda bir sempozyum yapılmıştır.
• 27-28 Aralık 2004 tarihleri arasında BM Mülteciler Yüksek Komiserliği ile sivil toplum örgütlerinin katılımıyla düzenlenen Yüksek İstişare toplantısına katkı sağlanmıştır.
• İnsan Hakları Başkanlığı'nın yapmış olduğu faaliyetler hakkında, yabancı STK temsilcileri, politikacılar, diplomatlar ve dünyadaki çeşitli insan hakları kuruluşları temsilcilerinden oluşan toplam 365 kişi ile temas kurulmuş, karşılıklı bilgilendirme yapılmıştır.
• “Dilekçe ve Bilgi Edinme Hakkının Kullanılması” konusunda Başkanlığımızca hazırlanan Başbakanlık Genelgesi Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
• İnsan hakları alanında Başkanlığımıza intikal eden mevzuat çalışmaları, uluslararası sözleşmelerin imza ve onayı ile buna benzer diğer konularda hukuki görüş bildirilmiştir.
• Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ile Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığının ortaklaşa düzenlediği “İnsan Hakları ve Demokratik İlkeler Konusunda Bilinç Oluşturma” isimli proje çerçevesinde;
? 400 kişiden oluşan medya ve sivil toplum örgütleri mensuplarının eğitimi ile ilgili 10 bölge semineri düzenlenmiştir.
? Kamu görevlilerinin eğitimi için 7 bölge semineri düzenlenmiş ve 300 Vali yardımcısı ve kaymakam katılmıştır.
? İnsan Hakları Kurulları mensupları ve STK temsilcilerinin katılımıyla Strasbourg ve Kopenhag'a 15 kişiden oluşan iki ayrı grupla inceleme gezisi düzenlenmiştir.
? 200.000 adet broşür ve 500.000 adet poster bastırılarak tüm il ve ilçe insan hakları kurulları ve STK'lara dağıtımı yapılmıştır.
• “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi” içerikli CD'ler İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına dağıtılmıştır.
• “Sessiz Devrim” isimli Belgesel Film DVD'ler İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına dağıtılmıştır.
• “İnsan Hakları konularında” beş ayrı spot filmden oluşan CD'ler İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına dağıtılmıştır.
• AB Türkiye Temsilciliği Siyasi İşler Müsteşarı Martin DAWSON ve beraberindeki heyetin Trabzon, Giresun, Gümüşhane, Tunceli, Bingöl ve Elazığ, Batman, Hakkari, Şırnak İl İnsan Hakları Kurullarına yaptığı ziyaretler organize edilmiştir.
• AB Müktesebatı, Türkiye Ulusal Programı, Bilgi Edinme Kanunu, mevzuat değişiklikleri ve gündemdeki diğer konulara ilişkin kurum içi eğitim seminerleri yapılmaktadır.
• Baku-Tiflis-Ceyhan Boru hattı Konsorsiyumu yetkilileri ile Başkanlığımızda bu hattın güzergahında olabilecek insan hakları ihlallerini en aza indirgemek için işbirliği toplantısı yapılmıştır.
• “Kamu Görevlilerinin Etik Davranış İlkeleri Hakkında Yönetmelik Taslağı”na ilişkin görüş yazısı hazırlanmış ve Kamu Görevlileri Etik Kuruluna bildirilmiştir..
• Özgürlüğünden Yoksun Gençlerle Dayanışma Derneği (ÖZGEDER)'in Ankara Barosu Kültür Merkezinde, Avrupa Komisyonu Türkiye Temsilciliği desteği ile Adalet Bakanlığı ve Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi ile ortaklaşa yaptığı “Sosyal ve yasal koşulların iyileştirilmesi” toplantısına katılım sağlanmıştır.
• 2004 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nce verilen kararlar tasnif edilerek bilgisayara aktarılmıştır. Öte yandan, insan haklarına ilişkin olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nce verilen müteakip kararlar Dışişleri Bakanlığı'nca Başkanlığımıza intikal ettirilmekte olup, gelişmeler izlenmektedir.
• Altındağ Kaymakamlığı İnsan Hakları Masası koordinesinde 12.01.2005 tarihinde Hasan Sağlam İlköğretim Okulu'nda düzenlenen konferansa katkı sağlanmıştır.
• Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girecek olan “Mevzuat Hazırlama Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik Taslağı” incelenmiş ve İdareyi Geliştirme Başkanlığı'na görüş bildirilmiştir.
• 26 Şubat 2005 tarihinde Avrupa Birliği ile MAZLUMDER'in birlikte düzenlediği ve mültecilerle ilgili sorunların tespiti, bu yoldaki çözüm önerilerini içeren proje çerçevesinde yapılan toplantıya katkı sağlanmış, bu konuda rapor sunulmuştur.
• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin sitesi ile AB.Genel Sekreterliği ve Adalet Bakanlığı'nın siteleri ile diğer sitelerden ve Diyanet İşleri Başkanlığı ile irtibata geçerek AİHM.'nin içtihatları ve bu yoldaki çalışmaları içeren kitaplardan yararlanılarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarında Misyonerlik konusunda bir araştırma yapılmıştır.
• Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından 4 Mart 2005 tarihinde düzenlenen “Türkiye Göç ve Yerinden Olmuş Nüfus Araştırması (T-GYONA)” konulu konferansa katılım sağlanmış ve rapor sunulmuştur.
• Adalet Bakanlığı tarafından 7, 8, 9, 10 ve 17 Mart 2005 tarihlerinde düzenlenen “Ceza Muhakemesinde Beden Muayenesi, Genetik İncelemeler ve Fizik Kimliğin Tesbiti Hakkında Yönetmelik Taslağı” hakkındaki toplantılara katkı sağlanmıştır.
• Başkanlığımızın Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesine ilişkin ülke raporumuza katkısı kapsamında Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesinin Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Hakların Korunmasında Ulusal İnsan Hakları Kuruluşlarının Rolüne ilişkin 10 numaralı Genel Yorumu doğrultusunda ulusal insan hakları kuruluşlarımız hakkında hazırlanan bilgiler Dışişleri Bakanlığına iletilmiştir.
• 03-15 Nisan 2005 tarihlerinde Friedrich Naumann vakfı tarafından Gummersbach (Almanya) da düzenlenen “Human and Civil Rights” (insan hakları ve kişisel haklar) konulu seminere katkı sağlanmıştır.
• 5 Mayıs 2005 tarihinde Dışişleri Bakanlığı'nda gerçekleştirilen “İnsan Ticareti ile Mücadele Ulusal Görev Gücü Sekizinci toplantısına” katılım sağlanmış, burada “157 “ acil yardım ve ihbar telefon hattının faaliyete geçirilmesi, dört yabancı dilde bilgi broşürlerinin sınır kapıları ve hava alanlarına dağıtımının yapılması, mağduriyeti önleme veya mağdur olanlarla bağlantı kurarak yardımcı olmak yoluyla suçla mücadele etme yolunda kararlar alınmıştır.
• 14.06.2005 tarihinde gerçekleştirilen Reform İzleme Grubunun 8. toplantısına katılım sağlanmıştır.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Avrupa Birliği Koordinasyon Daire Başkanlığının koordine ettiği 30 Haziran 2005-1 Temmuz 2005 tarihlerinde yapılan “Sosyal İçerme Belgesi 1 nci ve 2'nci Bölümler Taslak Metin” konulu Toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 6 Temmuz 2005 tarihinde AB Komisyonu ile yapılacak olan temel hak ve özgürlüklerin ele alınacağı siyasi istişare toplantısına ilişkin sualnamenin ilgili bölümü incelenerek Başkanlığımızca hazırlanan cevaplar ABGS'ye iletilmiştir.
• 05.07.2005 tarihinde Brüksel'de yapılan 7 No'lu Sosyal Politika, İstihdam ve Bölgesel Gelişme Alt Komite 5. tur Toplantısına hazırlık mahiyetinde 10.06.2005 tarihinde Avrupa Birliği Genel Sekreterliği'nde yapılan toplantıya iştirak edilmiş, 06.07.2004 tarihinde 4. tur Alt Komite toplantısında ele alınan hususlar ile Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne Katılım Sürecine İlişkin 2004 Yılı İlerleme Raporu ve Tavsiye Metni'nde “Sosyal Politika ve İstihdam” başlığı altında yer alan ve Başkanlığımızı ilgilendiren hususlarda kaydedilen gelişmeler ile yürütülen faaliyetler hakkında yazılı ve sözlü olarak bilgi sunulmuştur.
• Yunanistan İnsan Hakları Ulusal Komisyonu'nun daveti üzerine, Başkanlığımızca oluşturulan bir heyet tarafından, 5-7 Eylül 2005 tarihleri arasında Atina'ya ziyarette bulunulmuştur. Sözkonusu ziyarette, Yunanistan Büyükelçiliğimiz Başkatibi Sayın İlhan SAYGILI'nın da katılımıyla Yunanistan Ombudsmanı, Yunanistan İnsan Hakları Komisyonu ile Yunanistan İnsan Hakları Birliği ve Azınlık Grupları Araştırma Merkezi'yle görüşmelerde bulunulmuştur.Yunanistan'daki insan hakları kurumları hakkında bilgi edinilmesi, ülkemizde bu konudaki yapılanma ve İnsan Hakları Başkanlığı'nın tanıtımı ile ilişkilerin geliştirilmesi bağlamında oldukça yararlı geçen görüşmelerde, karşılıklı işbirliği için önemli adımlar atılmıştır.
• 12 Eylül 2005 tarihinde Sağlık Bakanlığı Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü toplantı salonunda “Aydınlatılmış Onam” konulu toplantıya katılım sağlanmış, bu konuda yasal bir düzenlemeye gidilmesinin gerekliliği konusunda bir ön araştırma yapılması , bundan sonrada toplantıların devam etmesi konusunda karara varılmıştır.
• Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin İnsan Hakları Savunucuları Özel Temsilcisi Hina Jilani'nin Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Savunucuları Bildirisinin uygulanmasına yönelik sualnamesine verilecek cevaba katkı sağlamak üzere hazırlanan bilgiler Dışişleri Bakanlığına gönderilmiştir.
• AB Komisyonu ile yerlerinden olmuş kişiler ve kültürel haklar konularının ele alınacağı 27 Eylül 2005 tarihinde yapılacak siyasi istişareye ilişkin sualnamenin İnsan Hakları Danışma Kurulu Azınlık Hakları ve Kültürel Haklar Çalışma Grubu Raporu ile ilgili bölümüne ilişkin açıklamalar ABGS'ye gönderilmiştir.
• Sivil toplum kuruluşları ile internet üzerinden ırkçı, yabancı düşmanı ve Yahudi karşıtı propagandanın yol açtığı nefret suçları konulu yuvarlak masa toplantısı düzenlenmiştir. Ayrıca, bu konuda Türkiye Diyanet Vakfında düzenlenen panel ve seminere konuşmacı gönderilmiştir.
• Kazan İlçe İnsan Hakları Kurulunun daveti üzerine, Kurul üyelerine “İnsan Hakları ve Demokratikleşme Bilincinin Artırılması” konulu konferans verilmiştir.
• Danimarka Ulusal İnsan Hakları Enstitüsü heyeti ile insan hakları konusunda yapılacak işbirliği ile ilgili toplantı yapılmıştır.
• Helsinki Yurttaşlar Derneği ve Avrupa Komisyonunun ortaklaşa düzenlediği “İnsan Haklarında Yeni Taktikler” konulu uluslararası sempozyuma katkı sağlanmış; ayrıca Başkanlığın faaliyetleri ile ilgili bilgilendirme amacıyla stand açılmıştır.
• Hollanda Proje Hazırlama Koordinatörü ile insan hakları konusunda uygulanacak projelerle ilgili işbirliği toplantısı yapılmıştır.
• Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesince Eskişehir'de düzenlenen 3. Anadolu Adli Bilimler Kongresine Başkanlıkça bilimsel destek verilmiştir.
• Başbakanlık Uzman Yardımcıları'na 2004 ve 2005 yılları Hizmet İçi Eğitim Programında İnsan Hakları konusunda Başkanlığımız uzmanlarınca seminer verilmiştir.
• Ankara'da TCK tasarısının Uluslararası sözleşmelere uyumu konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Avrupa Birliği Ayrımcılıkla Mücadele Programı çerçevesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Ankara'da düzenlenen uluslararası seminere iştirak edilmiş ve Başkanlığımız elemanları tarafından dört ayrı konuda (“Türk Hukuk Sisteminde Ayrımcılığa İlişkin Normlar”, “İnsan Hakkı İhlallerinin İncelenmesi”, “Türkiye'de İnsan Haklarının Kurumsallaşması”,“Ayrımcılıkla Mücadele Alanında Kamu Duyarlılığını Artırmaya Yönelik Projeler”) sunuş yapılmıştır.
• 22 Şubat 2005 ve 14 Eylül 2005 tarihlerinde İnsan Hakları alanında faaliyetleri olan tüm kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ile insan haklarını geliştirmek ve uygulamaları gözden geçirmek amacıyla iki ayrı toplantı gerçekleştirilmiştir.
• Türk Demokrasi Vakfı tarafından düzenlenen Örgütlenme Özgürlüğü konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Adalet Bakanlığının düzenlediği, 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurulları ve Tutuk Evleri İzleme Kurulları Kanununa ilişkin toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Katılım öncesi AB mali yardımları kapsamında düzenlenen Proje Yönetimi Eğitim Seminerine katkı sağlanmıştır.
• İçişleri Bakanlığınca düzenlenen Türkiye'de İnsan Haklarının Kurumsallaşması konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Dışişleri Bakanlığınca düzenlenen “Yasadışı Göçün Kontrolü” konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• British Council ile Helsinki Yurttaşlar Derneğinin ortaklaşa düzenlediği örgütlenme özgürlüğü konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Anayasa Mahkemesinde düzenlenen “AİHS ve Anayasa Mahkemesi” konulu sempozyuma katkı sağlanmıştır.
• ABGS'de MATRA ve PSO eğitim programları hakkında yapılan toplantılara katkı sağlanmıştır.
• Dünya Kadınlar Günü ile ilgili toplantı ve seminerlere katkı sağlanmıştır.
• RTÜK Başkanlığınca, Savaş ve Çatışma Zamanlarında İfade ve Haber Alma Özgürlüğü konusunda düzenlenen toplantılara katkı sağlandı.
• Ankara'da “TCK Tasarısının Uluslararası Sözleşmelere Uyumu” konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Emniyet Genel Müdürlüğünce düzenlenen, Fuhuşla Mücadele Tüzüğünün Yeniden Düzenlenmesi ve Genelevi Uygulaması Sorunu” konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• SHÇEK Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen “Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye Ek Çocuk Satışı, Çocuk Fahişeliği ve Çocuk Pornografisine Dair İhtiyari Protokol” ile ilgili toplantıya katkı sağlanmıştır.
• İnsan Hakları Derneğince Düzenlenen “İşkenceye Sessiz Kalma” konulu programa katkı sağlanmıştır.
• Strasbourg'da Uluslararası İnsan Hakları Enstitüsünün 35. toplantısına katkı sağlanmıştır.
• Ankara'da ABGS tarafından düzenlenen “Ayrımcılık” konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Ankara'da ABGS tarafından düzenlenen “Cinsiyet Eşitliği” konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından AB Ayrımcılıkla Mücadele Programı çerçevesinde düzenlenen programa katkı sağlanmıştır.
• Siirt İl İnsan Hakları Kurulunca düzenlenen konferansa Başkanlıktan bir konuşmacının katkısı sağlanmıştır.
• Kırıkkale İl İnsan Hakları Kurulunun aylık toplantısına Başkanlıktan katkı sağlanmıştır.
• Şırnak İl İnsan Hakları Kurulunca insan hakları konusunda düzenlenen sempozyuma destek verilmiştir.
• Avrupa Birliği tarafından ülkemiz hakkında hazırlanacak İlerleme Raporlarına katkı amacıyla çalışmalar yapılmıştır.
• TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonunun düzenlediği, 3686 sayılı kanuna ilişkin toplantıya katkı sağlanmıştır.
• ODTÜ'de düzenlenen İnsan Hakları konulu uluslararası sempozyuma katkı sağlanmıştır.
• AB Komisyonu Genişlemeden Sorumlu Komiseri'nin görevlendirdiği yetkililerle birlikte İçişleri Bakanlığında yapılan, sistematik işkence iddialarına ilişkin toplantılara katkı sağlanmıştır.
• Dışişleri Bakanlığında, AB Komisyonu ile yapılacak toplantıya hazırlık amacıyla gerçekleştirilen toplantıya katkı sağlanmıştır.
• ABGS de düzenlenen Siyasi Kriterler konulu toplantıya katkı sağlanmıştır.
• BM Gelişim Programı toplantısına katkı sağlanmıştır.
• Proje Yönetimi konusunda Eğiticilerin Eğitimi Seminerine katkı sağlanmıştır.
• Tarih Vakfı'nın 22 ilde düzenlediği “Hikayemi Dinler Misin? - Tanıklıklarla Türkiye'de İnsan Hakları ve Sivil Toplum” konulu sergi ve konferans etkinliklerine katkı sağlanmıştır.
• İktisadi Kalkınma Vakfı ve ABGS'nin ortaklaşa düzenlediği Sosyal Politika ve İstihdam konulu eğitim seminerine katkı sağlanmıştır.
• Boğaziçi Üniversitesi ve AB Komisyonu tarafından yürütülen “Yargıya Erişim Projesi” çerçevesinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Adli Tıp Kurumuna düzenlenen ziyaretlere ve Ankara Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi'nde düzenlenen proje tanıtımı ve deneyim paylaşımı toplantısına katkı sağlanmıştır.
• Başkanlık uzmanları tarafından, İçişleri Bakanlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü ve Bağ-Kur Genel Müdürlüğü personellerine insan hakları konularında eğitim seminerleri verilmiştir.
• Uluslararası İnsan Hakları Akademisi (IHRA) tarafından Güney Afrika'nın Capetown kentinde düzenlenen insan haklarıyla ilgili eğitim programına katkı sağlanmıştır.
b) Başkanlık tarafından yürütülen projeler

İnsan Hakları Başkanlığı tarafından yürütülmekte olan projeler özetle şunlardır :

1- İnsan Hakları Alanındaki Reformların Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi
Ülkemizde gerçekleştirilen hukuksal ve idari reformların yaşama geçirilmesini desteklemek amacıyla kolluk güçleri, hakimler, savcılar, kaymakamlar ve İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları üyelerinin eğitimi, İnsan Hakları Başkanlığı bünyesinde vatandaşların başvurabileceği bir Alo-199 İnsan Hakları hattı kurulması, Kurullar ile Başkanlık arasında online bilgisayar bağlantısı tesis edilerek vatandaşların ihlâl iddiası başvurularının daha sağlıklı kaydedilmesinin sağlanması ve geniş kapsamlı kampanyalar, reklamlar, yarışmalar gibi bir dizi eğitim ve bilinçlendirme faaliyetinin öngörüldüğü Proje, Avrupa Birliği bütçesinden sağlanacak kaynakla finanse edilecektir. İlk ayağında 5.000.000 avro tutarında bir kaynakla yürütülecek Proje faaliyetleri, bütçenin 20.000.000 avro düzeyine yükseltilmesiyle genişletilerek sürdürülecektir. İnsan Hakları Başkanlığı koordinatörlüğünde İçişleri ve Adalet Bakanlıklarının da ilgili kurum olarak yer aldığı Proje'nin uygulanmaya başlanmasından itibaren 18 ay içinde tamamlanması planlanmaktadır.

2- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Kapasitelerinin Güçlendirilmesi : Başvuru ve Danışma Masası Görevlilerinin Eğitimi Projesi:
15 Haziran 2005-15 Ocak 2006 tarihleri arasında gerçekleştirilmekte olan proje ile İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları'nda görev yapan başvuru ve danışma masası görevlilerinin eğitimi amaçlanmaktadır. Avrupa Komisyonu'nun mali desteğiyle sürdürülen projenin bütçesi 200.000 avro olarak belirlenmiştir.

3- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına Yönelik El Kitabı Geliştirilmesi, Basılması ve Dağıtılması Projesi
Kurul üyelerinin yararlanabilecekleri bir rehber niteliğinde el kitabı hazırlanmasını amaçlayan proje, British Council'in işbirliğiyle ve İngiltere Büyükelçiliği'nin 80.000 sterlin tutarındaki mali desteği ile sürdürülmektedir.

4- Sanık Hakları Projesi
Başta İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının üyeleri olmak üzere, kamu görevlileri, sivil toplum temsilcileri ve kamuoyunun şüpheli ve sanık hakları konusundaki bilincini yeni CMK ve evrensel standartlar ışığında arttırmayı amaçlayan proje kapsamında geniş katılımlı bir seminer düzenlenmiş, İl ve İlçe Kurulları aracılığıyla halka sunulmak üzere broşür bastırılmış ve Polis Akademisi üyelerinden Prof. Dr. Ali ŞAFAK ve Doç. Dr. Vahit BIÇAK tarafından yazılan “Ceza Muhakemesi Hukuku ve Polis” adlı kitap dağıtılmıştır. 31 Mart 2005 tarihinde başlayan ve 31 Aralık 2005'te sona ermesi planlanan Projenin finansmanı, ABD Büyükelçiliğinden sağlanan 50.000 ABD Doları tutarındaki hibe ile sağlanmaktadır.

5- Çalışma Ziyaretleri Projesi
AB fonlarından idari işbirliği çerçevesinde finanse edilen Proje, Avrupa'daki çeşitli insan hakları kurumlarıyla temasa geçip, bilgi alışverişinde bulunulmasını öngörmektedir. Bu kapsamda ilk ziyaret Avusturya Ludwig Boltzman İnsan Hakları Enstitüsüne gerçekleştirilmiş olup, önümüzdeki dönemde 2 ziyaret daha gerçekleştirilecektir.

6- İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına Yönelik Standart Eğitim Programı Geliştirilmesi Projesi
Kurul üyelerinin eğitiminde kullanılacak standart bir eğitim modeli oluşturulmasını amaçlayan Proje, Friedrich Naumann Vakfı tarafından finanse edilmektedir.

7- Avrupa Birliği Konseyi'nin kabul etmiş olduğu 43 ve 78 numaralı direktifler ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 20 Aralık 1993 tarihinde 48/134 sayılı karar olarak kabul edilen Paris Prensiplerine paralel bir kurumsallaşmanın gerçekleştirilebilmesi için, ayrımcılık konusunda da çalışacak, bağımsız ve çoğulcu bir “Türkiye İnsan Hakları Ulusal Kurumu” kurma projesi hazırlanmıştır.

8- Başkanlık ve TRT'nin Müştereken Yapacakları TV Programları
İnsan Hakları Başkanlığı ile TRT Genel Müdürlüğü arasında imzalanan bir protokol ile, Başkanlığın faaliyetlerinin tanıtımı amacıyla, finansmanı TRT'nin 2005 yılı bütçesinden karşılanmak üzere her biri 50-60 dakikalık 13 stüdyo-bant program yapılması ve GAP TV'de yayınlanması planlanmıştır.

2- Performans Sonuçları Tablosu

Proje ve faaliyetler Maliyeti Son durumu
1. İlde İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masası Görevlilerine yönelik Eğitimi Projesi kapsamında 20 bölgede toplantı yapılması ve 600 kişiye eğitim verilmesi. 200.000 Euro 17 Bölge toplantısında 640 kişiye eğitim semineri verilmiştir. Proje sona ermiştir.
4. Sanık Hakları Projesi
50.000 Dolar Proje tamamlanmıştır.
3. İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına Yönelik El Kitabı Geliştirilmesi, Basılması ve Dağıtılması Projesi 80.000 Sterlin Proje tamamlanmıştır.
5. TRT GAP TV de yayınlanan İnsan Hakları Eğitimiyle ilgili 13 Bölümlük “Terazinin Kefesi” Programı yapılması ve yayınlanması Proje tamamlanmıştır.
2. Reformların Uygulanmasının Desteklenmesi Projesi 5.500.000 Euro Proje devam etmektedir.
5. Standart Eğitim Programı Geliştirilmesi Projesi, (Friedrich Naumann Vakfının Finansıyla) Proje devam etmektedir.
6.ABGS'nin yürüttüğü “STK'ların Demokratik Katılımlarının geliştirilmesi Projesi” nin yürütme kurulunda yer alınmıştır.

3- Performans Sonuçlarının Değerlendirilmesi
2005 yılında başlatılan projelerin amacına ulaşması için konulan genel hedef oran %90 idi. Projeler 2005 yılı sonun itibariyle %85 oranında tamamlanmıştır. Yıllara yaygın projelere ilişkin hedeflerden 2005 yılına ait olan kısmını da tamamlanması için gerçekleşmesi gereken oranı %99 ‘a çıkarmayı hedeflemekteyiz.
20 İlde İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masası Görevlilerine yönelik Eğitimi Projesi kapsamında toplam 600 kişiye eğitim verilmesi hedeflenirken bu proje kapsamında 17 bölgede toplantı yapılmıştır ve 640 kişiye eğitim verdirilmiştir. Sonuç olarak eğitim verilmesi hedeflenen 600 kişilik rakam % 6 oranında aşılmıştır.
Sanık Hakları Projesi ise %100 oranında hedefine ulaşmıştır. Bu proje kapsamında bir panel düzenlenmesi, 280.000 broşür hazırlanması ve 2000 adet kitap dağıtımı yapılmıştır.

IV- KURUMSAL KABİLİYET ve KAPASİTENİN DEĞERLENDİRİLMESİ
A- Üstünlükler
Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı Başbakanlığın tüm Bakanlıklar üzerinde genel koordinasyon yetkisi bulunması nedeniyle kamu kurumlarının insan hakları koordinasyonunda avantajlı durumdadır.

B- Zayıflıklar
Kamu kurumu olması nedeniyle hazırlanan raporlar ve öneriler resmi düzeyde algılanmasından dolayı uluslararası kamuoyunca raporlarının yeterince dikkate alınmaması ve Paris Prensipleri gibi genel-geçer uluslararası kriterlere uymaması Kurumun zayıf olduğu bir durumdur.
C- Değerlendirme
Kamu Yönetimi Reformu çalışmaları ve ülkemizin evrensel insan hakları standartlarını karşılaması hedefi çerçevesinde, Başbakanlık Teşkilat Kanunu'nda yapılması düşünülen değişikliklerle de paralel olarak, mevcut kapasitesi yetersiz kalan Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığının yeniden yapılandırılması yönünde çalışmalar başlatılmıştır.
Kamu Yönetimi Reformu Tasarısı'nın 1'inci maddesinde, amaçlar arasında “...insan hak ve özgürlüklerini esas alan bir kamu yönetiminin oluşturulması...” hedefi belirlenmiş; aynı çerçevede hazırlanmış olan Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Hakkında Kanun Tasarısı'nın tanımları düzenleyen 3/a maddesinde Kurum; “kanunla kurulan, kuruluş kanunlarıyla belirlenen çerçevede temel hak ve özgürlükler ile ekonomik ve sosyal sektörlerde düzenleme, denetleme, arabuluculuk ve yönlendirme faaliyetinde bulunan, idari ve mali özerkliği haiz, kamu tüzelkişiliğine sahip düzenleyici ve denetleyici kurum” olarak düzenlenmiştir.
Paris Prensiplerine de temel teşkil eden ve İnsan Hakları alanında temel bir ilke olarak kabul gören, insan hakları sorunlarının ve ihlallerinin soruna ve ihlale sebep olan kurumdan bağımsız olarak araştırılması ve raporlanması ilkesi gereğince; Bakanlık (özellikle Adalet ve İçişleri Bakanlıkları) merkez teşkilatları ile idari otoriteye tabi diğer kurum ve kuruluşlar dışında bir örgütlenme gereği ortaya çıkmaktadır.
Ülkemizin Avrupa Birliği tam üyeliği sürecinde müzakerelerin başlatılması için ön-şart olan Kopenhag Kriterleri aday ülkelerde “...insan haklarını... garanti altına alan kurumların istikrarını” gerekli kılmaktadır.
Nitekim Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından 2003 Türkiye İlerleme Raporuna ilişkin hazırladığı ve 07.11.2003 tarih ve 4104 sayı ile ilgili kurumlara gönderilmiş olan yazı ekinde yer alan “Eksiklik ve Beklentiler Listesi”nde 21 ana başlıktan 9 unda Başkanlığımız doğrudan sorumlu kuruluş olarak gösterilmiştir. Söz konusu liste ayrıntılı olarak incelendiğinde, aslında tamamına yakınının insan hakları konuları olduğu görülmektedir.
Herhangi bir ülkede bu tür bağımsız ulusal kurumların mevcut olmaması durumunda, resmi bilgilerden ziyade sivil toplum kuruluşlarının raporları veri olarak kabul edilmektedir.
Bunların yanı sıra Avrupa Birliği Konseyi kabul etmiş olduğu 43 ve 78 numaralı direktifler ile ayrımcılık konusunda bağımsız ve güvenilir başvuru, inceleme ve veri toplama kurumları kurulmasını kararlaştırmıştır. Avrupa Birliği üyesi ülkeler bir eğilim olarak bu iki kurumu (ayrımcılık ve insan hakları) birlikte tek çatı altında kurmaktadırlar.
Ülkemizde de söz konusu direktiflere ve Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Paris Prensiplerine paralel bir kurumsallaşmanın gerçekleştirilmesinin yararlı olacağı değerlendirilmektedir.

2004 YILI İNSAN HAKLARI BAŞKANLIĞI FAALİYET RAPORU

• İnsan Hakları İhlal İddialarına ilişkin Başkanlığımıza yapılan bireysel başvurular aylık olarak incelenerek gerekli işlemler yapılmaktadır.
• İnsan Hakları İhlal İddialarına ilişkin İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları ile Başkanlığa yapılan başvurular aylık istatistik haline getirilerek kamu oyuna açıklanmaktadır.
• Reformları İzleme Gurubunu olağan toplantılarına Başkanlıkça katılım sağlanmakta ve reformların uygulamaya geçirilmesi konusundaki çalışmalara katkı sağlanmaktadır.
• İnsan Hakları Danışma Kurulunun ve İnsan Hakları Üst Kurulunun. toplantılarına, İnsan Hakları Eğitimi Onyılı Ulusal Komitesi çalışmalarına sekretarya hizmeti verilmektedir.
• AB Müktesebatı, Türkiye Ulusal Programı, Bilgi Edinme Kanunu, Mevzuat değişiklikleri ve gündemdeki diğer konulara ilişkin kurum içi eğitim seminerleri yapılmıştır.
• İnsan Hakları ve Demokratik İlkeler Konusunda Bilinç oluşturma projesi çerçevesinde 2004 yılı içerisinde 200.000 adet broşür ve 500.000 adet poster bastırılarak tüm il ve ilçe insan hakları kurullarına ve STK lara dağıtımı yapılmıştır.
• 17-18 Ocak 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında Bursa'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• 24.01.2004 tarihinde Dilekçe ve Bilgi Edinme Hakkının kullanılması konusunda Başkanlıkça genelge yayımlanmasına katkı sağlanmıştır.
• 27 Ocak 2004 tarihinde Türk Demokrasi Vakfı tarafından düzenlenen Örgütlenme Özgürlüğü konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• Adalet Bakanlığının düzenlediği 4681 sayılı Ceza İnfaz Kurulları ve Tutuk Evleri İzleme Kurulları kanuna ilişkin toplantıya katılım sağlanmıştır.
• İnsan Hakları Ulusal Kurumunun Kurulmasına ilişkin Kanun taslağı hazırlanmıştır.
• Pendik Belediyesi ile Başkanlık arasında Belediye çalışanlarına yönelik İnsan Hakları Bilincinin Artırılması Projesine ilişkin protokol hazırlanmıştır.
• DİE'nin katkılarıyla Başkanlığın hazırladığı İnsan Hakları İhlal İddiası Bireysel Başvuru formları İl ve İlçelere gönderilmiş ve bireysel başvuru formu uygulamaya konulmuştur.

• 14-15 Şubat 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında Adana'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• Siirt İl İnsan Hakları Kurulunca düzenlenen konferansa Başkanlıktan bir konuşmacının katılımı sağlanmıştır.
• Milas İlçe İnsan Hakları Kurulunca düzenlenen konferansa Başkanlıktan bir konuşmacının katılımı sağlanmıştır.
• 23 Şubat 2004 tarihinde Katılım öncesi AB Mali yardımları kapsamında düzenlenen Proje Yönetimi Eğitim Seminerine Başkanlıktan 3 uzmanın katılımı sağlanmıştır.
• İçişleri Bakanlığınca düzenlenen Türkiye'de İnsan Haklarının Kurumsallaşması konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• Dışişleri Bakanlığınca Yasadışı Göç Kontrolü konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 24.02.2004 tarihinde British Council ile Helsinki Yurttaşlar Derneğinin ortaklaşa düzenlediği örgütlenme özgürlüğü konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 20.02.2004 tarihinde Anayasa Mahkemesinde düzenlenen AİHS ve Anayasa Mahkemesi konulu sempozyuma katılım sağlanmıştır.
• 25.02.2004 tarihinde Baku Tiflis Ceyhan Boru hattı Konsorsiyumu yetkilileri ile Başkanlığımızda toplantı yapılmıştır.
• 26.02.2004 tarihinde ABGS'de MATRA ve PSO programları hakkında yapılan toplantılara katılım sağlanmıştır.

• Dünya kadınlar günü ile ilgili toplantı ve seminerlere katılımlar sağlanmıştır.
• 6-7 Mart 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında Konya'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• 09.03.2004 tarihinde Başkanlık ve DİE uzmanlarının katılımı ile Başvuru formunun değerlendirilmesi konulu toplantı gerçekleştirilmiştir.
• 20-21 Mart 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında Antalya'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• 23-25 Mart 2004 tarihlerinde AB Türkiye Temsilciliği Siyasi İşler Müsteşarı Martin DAWSON ve beraberindeki heyetin Trabzon, Giresun, Gümüşhane,Tunceli, Bingöl ve Elazığ İl İnsan Hakları Kurulları ile toplantı yapmaları sağlanmıştır.
• RTÜK Başkanlığınca , Savaş ve Çatışma Zamanlarında İfade ve Haber Alma Özgürlüğü konusunda yapılan toplantılara katılım sağlandı.

• 10-11 Nisan 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında Bolu'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• 20 Nisan 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında medya kuruluşlarının temsilcilerine yönelik Ankara'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• 29 Nisan 2004 tarihinde STK ile Internet üzerinden ırkçı ve yabancı düşmanı ve Yahudi karşıtı propagandanın yol açtığı nefret suçları konulu yuvarlak masa toplantısı düzenlenmiştir.

• 13.05.2004 tarihinde Ankara'da TCK tasarısının Uluslar arası sözleşmelere uyumu konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 22-23 Mayıs 2004 tarihinde, Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığınca ortaklaşa düzenlenen İnsan Hakları Ortak Projesi kapsamında Diyarbakır'da yuvarlak masa toplantısı yapılmıştır.
• 04.05.2004 ve 31.05.2004 tarihlerinde EGM'de yapılan, Fuhuşla Mücadele tüzüğünün yeniden düzenlenmesi ve Genelevi Uygulaması Sorunu ile ilgili toplantıya katılım sağlanmıştır.

• 14.06.2004 tarihinde SHÇEK Genel Müdürlüğü tarafından Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye Ek Çocuk Satışı, Çocuk Fahişeliği ve Çocuk Pornografisine dahil ihtiyari protokolle ilgili toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 25.06.2004 tarihinde İnsan Hakları Derneğince Düzenlenen İşkenceye sessiz kalma adlı programa katılım sağlanmıştır.
• 03.06.2004 tarihinde Kazan İlçe İnsan Hakları Başkanlığınca, İnsan Hakları ve Demokratikleşme Bilincinin Artırılması konulu konferansa katılım sağlanmıştır.

• 03.07.2004-25.07.2004 tarihleri arasında Strasbourg'da Uluslar arası İnsan Hakları Enstitüsünün 35. toplantısına Başkanlıktan bir personelin katılımı sağlanmıştır
• 06.07.2004 tarihinde Ankara'da ABGS tarafından düzenlenen Ayrımcılık konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 07.07.2004 tarihinde Ankara'da ABGS tarafından düzenlenen Cinsiyet Eşitliği konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.

• 05.08.2004 tarihinde Kırıkkale İl İnsan Hakları Kurulunun aylık toplantısına Başkanlıktan katılım sağlanmıştır.
• 13.08.2004 tarihinde Avrupa Birliği Tarafından ülkemiz hakkında hazırlanacak raporlara katkı sağlamak amacıyla düzenlenen ilk toplantıya Diğer Kurumlarla birlikte katılım sağlanmıştır.
• 27 Haziran- 4 Temmuz tarihleri arasında Mülki İdare Amirleri ve Sivil Toplum Kuruluşları temsilcilerinden oluşan iki ayrı gurupla Danimarka ve Fransa'ya çalışma ziyareti yapılmıştır.

• TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun düzenlediği 3686 sayılı kanuna ilişkin toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 23-24 Eylül 2004 tarihinde ODTÜ'de düzenlenen İnsan Hakları konulu Uluslar arası konulu sempozyuma katılım sağlanmıştır.
• 15.09.2004 ve 29.09.2004 tarihlerinde İçişleri Bakanlığında yapılan Sistematik İşkence İddialarına ilişkin toplantılara katılım sağlanmıştır.
• 09.09.2004 tarihinde Dışişleri Bakanlığında AB Komisyonu ile yapılacak toplantıya hazırlık amacıyla gerçekleştirilen toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 20.09.2004 tarihinde Danimarka İnsan Hakları Enstitüsü heyeti ile toplantı yapılmıştır.
• 20.09.2004 tarihinde ABGS de düzenlenen Siyasi Kriterler konulu toplantıya katılım sağlanmıştır.
• 21.09.2004 tarihinde BM Gelişim Programı heyeti toplantısına katılım sağlanmıştır.
• 27-30.09.2004 tarihleri arasında Proje Yönetimi konusunda Eğiticilerin Eğitimi Seminerine katılım sağlanmıştır.
• Tarih Vakfının düzenlediği Hikayemi Dinlermisin sivil toplum ve insan hakları sergisi ve konferansına katılım sağlanmıştır.
• 29.09.2004 ile 02.10.2004 tarihleri arasında TODAİ de yapılan İnsan Haklarında yeni taktikler isimli uluslar arası sempozyuma katılım sağlanmış ve Başkanlığın standı açılmıştır.
• Hollanda Proje Hazırlama Koordinatörü ile Başkanlıkta toplantı yapılmıştır.

• 07-10 Ekim 2004 tarihinde Eskişehir İlinde Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesince düzenlenen 3. Anadolu Adli Bilimler Kongresine Başkanlıkça bilimsel destek verilmiştir.
• 18-21 Ekim 2004 tarihlerinde Ankara'da Friedrich Naumann Vakfının desteğiyle Başkanlığın düzenlediği İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları Üyelerine Yönelik Eğitim Programı Geliştirme Toplantısı gerçekleştirilmiştir.
• Başbakanlık Uzman Yardımcıları Hizmet İçi Eğitim Programında İnsan Hakları konusunda Başkanlığımız uzmanlarınca seminer verilmiştir.
• Şırnak İl İnsan Hakları Kurulunca insan hakları konusunda düzenlenecek sempozyuma destek verilmiştir.
• 11-12 Ekim 2004 tarihlerinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından AB Ayrımcılıkla Mücadele Programı çerçevesinde düzenlenen programa katılım sağlanmıştır.
• İktisadi Kalkınma Vakfı ve ABGS'nin ortaklaşa düzenlediği Sosyal Politika ve İstihdam konulu eğitim seminerine katılım sağlanmıştır.

• 13.10.2004 tarihinde İnsan Hakları Danışma Kuruluna üye Kamu Kurumu temsilcileri ile Başkanlıkta bir toplantı yapılmıştır.
• BM Genel Sekreteri İnsan Hakları Savunucuları Özel Temsilcisi Hina Jilani ile toplantı yapılmıştır.

• 27-30.11.2004 tarihlerinde Bolu İlinde Biritis Council'ın desteğiyle İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına yönelik el kitabı hazırlanması projesi çerçevesinde ihtiyaç analiz toplantısı yapılmıştır.

• 2-3 Aralık 2004 tarihinde Nevşehir ilinde yaklaşık 120 kişinin katılımıyla Türkiye'de İnsan Hakları Ulusal Kurumu Kurulması Uluslar arası Sempozyumu gerçekleştirilmiştir.

---

:: PROTOKOLLER:

::   DOKÜMANLAR:

---

 

::  İLETİŞİM BİLGİLERİ:

T.C.
Başbakanlık
İnsan Hakları Başkanlığı

Adres:
Yüksel Caddesi No. 23, Kat 3, Yenişehir 06650 Ankara

Telefonlar:
+90312 430 2378
+90312 430 6193
+90312 430 7284

Faks:
+090312 430 4397

E-Posta:
ihb@basbakanlik.gov.tr

İnternet adresleri:

www.ihb.gov.tr
www.ihk.gov.tr
www.insanhaklari.gov.tr
www.insanhakları.gov.tr
www.humanrights.gov.tr
www.basbakanlik.gov.tr