PROF.
DR. HASAN TAHSİN FENDOĞLU-BAŞKAN
DİCLE ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ
DİYARBAKIR
FAKS:
E-POSTA fendoglu@dicle.edu.tr
ABDURRAHMAN
SAVAŞ- BAŞKAN VEKİLİ
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
DIŞ İLŞKİLER VE AB KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANI
ANKARA
FAKS: 430 88 96
E-POSTA: abdurrahman.savas@icisleri.gov.tr
EBUBEKİR EROĞLU
BAŞBAKANLIK MÜŞAVİRİ
ANKARA
FAKS: 430 43 97
E-POSTA: ebubekire@hotmail.com
FATMA
KARAKOÇ
KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KADININ SOSYAL STATÜSÜNÜ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANI
ANKARA
FAKS: 418 49 17
E-POSTA:
FARUK
ÇAVUŞDAĞ
SHÇEK 1. HUKUK MÜŞAVİRİ
I. Hukuk Müvavir Vekili
Anafartalar Cad. 68/2 ULUS/ANKARA
FAKS:
E-POSTA:
Prof.
Dr. Doğan SOYASLAN
ADALET BAKANLIĞI EĞİTİM DAİRESİ BAŞKANLIĞI YÜKSEK MÜŞAVİR
ANKARA
FAKS: 418 49 17
E-POSTA:
HASAN ULUSOY
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI AVRUPA KONSEYİ DAİRE BAŞKANI
ANKARA
FAKS: 284 04 96
E-POSTA:
ZÜBEYİR
YILMAZ
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI TALİM VE TERBİYE KURULU ÜYESİ BEŞEVLER
ANKARA
FAKS:2137836
E-POSTA:
DURMUŞ
AKALIN
SAĞLIK BAKANLIĞI SAĞLIK EĞİTİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANI
ANKARA
FAKS: 433 53 64
E-POSTA:
İBRAHİM
BEĞENDİ
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI EĞİTİM DAİRE BAŞKANI
ANKARA
FAKS: 221 33 20
E-POSTA:
PROF.DR. ŞABAN ÇALIŞ
YÖK
BAŞKANI DANIŞMANI
SELÇUK ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ÜYESİ
ANKARA CAD. ŞEHİTLİK KARŞISI
KONYA
FAKS:
E-POSTA: scalis@selcuk.edu.tr
PROF.DR. ZÜHTÜ ASLAN
POLİS AKADEMİSİ GÜVENLİK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ
FAKS:
E-POSTA zarslan@pa.edu.tr;zuhtuarslan@hotmail.com
DOÇ.DR. CUMHUR ŞAHİN
GAZİ ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAK.
EMEK-ANKARA
FAKS:215 20 04
E-POSTA: csahin@gazi.edu.tr
YDR. DOÇ. ADNAN KÜÇÜK
KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ
KIRIKKALE
FAKS:
E-POSTA :
PROF.DR.
HARUN TEPE
TÜRKİYE FELSEFE KURUMU
AHMET RASİM SOK. NO:8/2
ÇANKAYA ANKARA
FAKS: 441 02 97
E-POSTA: tfk@kilim.com.tr
İRFAN
ÇÖLLÜOĞLU
LİBERAL GENÇLİK DERNEĞİ
BÜKLÜM SOKAK NO:19/2 KAVAKLIDERE-ANKARA
FAKS: 425 4552-418 10 02
E-POSTA: liged@liged.org.tr
METİN
AKSOY
TÜRKİYE İNSAN HAKLARI VAKFI ÜYESİ
MENEKŞE 2 SOKAK NO:16/6 06640
KIZILAY-ANKARA
FAKS: 425 42 52-418 10 02
E-POSTA : tihv@tr.net
YAŞAR
TÜRKKORUR
ŞEMSETTİN TÜRKAN
KÜLTÜRLER ARASI ARAŞTIRMA VE DOSTLUK VAKFI
KONUR SOKAK NO:36/16 BAKANLIKLAR-ANKARA
FAKS:342 28 98,425 66 59
E-POSTA: lazerofset@mynet.com;semsturk@yahoo.com;icano@bir.net.tr
MUSTAFA TUNA
GENÇ LİDERLER DERNEĞİ
FAKS: 324 31 90
E-POSTA :
KOMİTE
FAALİYETLERİ
1) İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ
ON YILI ULUSAL KOMİTESİ’NİN KASIM 2002’DEN SONRA YAPTIĞI ÇALIŞMALAR
-
Avrupa Birliği (AB)ve Avrupa Konseyinin (AK) “Türkiye ile Ortak
İnisiyatif” programları arasında yer alan ve İnsan Hakları Eğitimi
On Yılı Ulusal Komitesi, Adalet Bakanlığı, Avrupa Birliği ile
Avrupa Konseyinin işbirliği ile yürütülen 225 hakim ve Cumhuriyet
savcısının Avrupa İnsan Hakları Konvansiyonu konusunda eğitici
olarak eğitilmesi projesiyle ilgili olarak, 2003 yılının Şubat-Aralık
ayları arasında, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde 5’er günlük
9 seminer düzenlenmiştir.
-
Daha önce Komite ile Adalet Bakanlığının işbirliğiyle hazırlanan
ve 9300 hakim ve savcının eğitilmesini öngören “Hakim ve Savcıların
İnsan Hakları Formasyonuna Katkı Projesi” için, eğitilecek hakim
ve savcıların 1/3’nin (2963 hakim ve savcının) eğitiminin yapılabilmesini
sağlayacak bir katkı (163.000 Sterlin) İngiliz Hükümetinden sağlanmıştır.
- Ulusal Komite, Yargıtay, Danıştay ve Türkiye Barolar Birliği
Başkanlıklarının işbirliği ile 26-27 Eylül 2003’te (Yargıtay’da)
ve 24-25 Ekim 2003’te (Danıştay’da) iki uluslararası sempozyum
düzenlenmiş; ayrıca Anayasa Mahkemesi Başkanlığının işbirliği
ile 21-22 Şubat 2004 tarihlerinde gerçekleşecek ve Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi Başkanı ile bazı hakimlerin katılacağı bir uluslararası
sempozyum planlanmıştır.
-
Ulusal Komitenin koordinatörlüğünde, AB ve AK ile İçişleri Bakanlığının
(Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’nün) işbirliğiyle
yürütülmekte olan “Polis, Profesyonellik ve Toplum Projesi” nin,
daha önce (Şubat-Mayıs 2002’de) yapılan pilot uygulaması değerlendirildikten
sonra, 2003 yılının Eylül-Aralık ayları arasında diğer 3 kursu
yapılmıştır. Bu proje ile toplam olarak 78 Polis ve Jandarma görevlisi
yurt içinde ve yurt dışında insan hakları konusunda eğitici eğiticisi
olarak eğitilmiştir.
-
Cezaevleri ve ıslahevlerinde daha önce düzenlenen “Barış” ve “Irkçılıkla
ve Ayırımcılıkla Mücadele Yolları” konulu şiir, deneme, karikatür
ve resim yarışmalarının ödülleri, kazananların bulundukları cezaevlerinde
düzenlenen törenlerle verilmiştir.
- Yarışmaya sunulan karikatürler bir kitap olarak bastırılıp dağıtılmıştır.
-
Komitece daha önce, gençler için düzenlenen “İnsan Hakları” konulu
fotoğraf, afiş ve belgesel yarışmasında ödül alanlara, 12 Haziran
2003 tarihinde yapılan bir törenle ödülleri verilmiştir.
-
Ulusal Komite ile İçişleri Bakanlığının işbirliğiyle daha önce
Türkiye düzeyinde 10 merkezde Mülki İdare Amirleri için düzenlenen
seminerlerde ders vermiş öğretim üyelerinin notlarından oluşan
bir kitap, 2004 yılında basılmak üzere hazırlanmıştır.
- 2001 yılında hazırlanan ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu Genel Müdürlüğüne sunulan, ancak uygulamaya konulamayan
“Sokakta Yaşayan ve Çalışan Çocukların Topluma Kazandırılması
Projesi”, SHÇEK’ten alınan 31.12.2003 tarih ve 3695 sayılı yazıyla
2004 yılında uygulanmasının yapılacağı bildirilmiştir. Bu uygulama
için gerekli hazırlıklar devam etmektedir.
-
Ulusal Komite ile Muğla Valiliğinin işbirliği ile 13-15 Aralık
2002 tarihlerinde Muğla’da “21. Yüzyılın Başında İnsan Hakları”
konulu seminer; Muğla Belediyeler Birliği ve Muğla Belediye Zabıtası
Derneğinin işbirliğiyle de 7-9 Mart 2003 tarihlerinde bir seminer
düzenlenmiştir.
-
Başbakanlığının 02.08.1999 tarih ve 1999/43 sayılı genelgesine
göre, kamu kuruluşlarının İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Programı
çerçevesi içinde yaptıkları çalışmalarla ilgili olarak 3 ayda
bir verdikleri raporlar, Ulusal Komite tarafından değerlendirilmiş
ve bu değerlendirmeler İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanına
bildirilmiştir.
-
2001-2002 yılları çalışma raporu hazırlanmıştır.
2)
İNSAN HAKLARI EĞİTİMİ TÜRKİYE PROGRAMININ UYGULANMASINA İLİŞKİN
RAPOR
(Özet)
İnsan
Hakları Eğitimi Ulusal Komitesi, 1998 yılında kurulmuş ve ilk
toplantısını 3 Eylül 1998 tarihinde yapmıştır. Komite 9 Bakanlık
temsilcisi, 5 öğretim üyesi ve insan hakları alanında faaliyet
gösteren 6 sivil toplum kuruluşundan oluşmaktadır (Ek-1). Ulusal
Komite, ilk önce ülkemizde insan hakları eğitimi konusunda o güne
kadar yapılan çalışmaları tespit etmek amacıyla bir çalışma yapmış
ve bu bilgiler ile BM İnsan Hakları Eylem Plânı’nın (Ek-2) tavsiyeleri
ışığında, ayrıca da insan hakları eğitiminin amacına ulaşabilmesi
için nasıl yapılması gerektiğine ilişkin kendi görüşüne dayanarak,
İnsan Hakları Eğitimi Ulusal Programı (1998-2007)’nı hazırlamıştır
(Kitap-1). Bu program, İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu’nda
görüşülüp onaylandıktan sonra, İnsan Haklarından Sorumlu Devlet
Bakanı tarafından kamuoyuna duyurulmuş, Başbakanlık tarafından
da 02.08.1999 tarihli ve 1999/43 sayılı Genelgeyle (Ek-3) ilgili
kuruluşlara gereği için gönderilmiştir. Bu kuruluşlardan 1 Nisan
2000 tarihinden başlayarak her üç ayda bir, bu Program çerçevesi
içinde yaptıkları çalışmalar hakkında raporlar vermeleri istenmiştir.
Bu Programın İngilizce çevirisine, (Kitap-2) Birleşmiş Milletler
İnsan Hakları Komiserliği tarafından 2000 yılında yayımlanan Compendium
of National Plans Of Action for Human Rights Education’da tam
metin olarak yer verilmiştir.
Komite üyeleri ve 20 sivil toplum kuruluşunun katılımıyla oluşturulan
“Çalışma Grupları”nın desteğiyle çalışan Ulusal Komitenin, insan
hakları eğitiminin öncelikli hedef grupları şunlardır: a) İlk
ve orta öğretimde insan hakları derslerini veren/verecek olan
eğiticiler, b) yasa uygulayıcıları (hâkim, savcı, cezaevi personeli,
polis, jandarma ve diğer kamu görevlileri) c) kitle iletişim araçlarında
çalışanlar, d) insan haklarıyla ilgili etkinliklerde bulunan sivil
toplum kuruluşlarında çalışanlar ve e) sosyal hizmet uzmanları
ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na bağlı Toplum
Merkezleri personeli.
Kuruluşundan beri bir tek genel sekreter bir de Kasım 2002’de
tahsil edilen bir bilgisayar memuruyla çalışan ve kendi bütçesi
olmayan Ulusal Komite’nin Program hazırlandıktan sonra üç yılda
yaptığı belli başlı çalışmaların başlıkları şunlardır:
1. İlk, Orta ve Yüksek Öğretimde İnsan Hakları Eğitimi
(Bak. Ulusal Program, s. 16-20)
1.1. İlk ve Ortaöğretimde İnsan Hakları Eğitimi:
1.1.1. İnsan Haklarıyla İlgili Dersler:
1999 yılının Ağustos ayında yürürlüğe girmiş olan Ulusal Programda
öngörülen, ilköğretim 7. ve 8. sınıflarında haftada birer saat
okutulan “İlköğretim Okulu Vatandaşlık ve İnsan Hakları Dersi”
ile lisede seçmeli ders olarak okutulan “Demokrasi ve İnsan Hakları
Dersi” programının, Komitenin işbirliğiyle ivedilikle gözden geçirilmesi
ve bu dersin en az haftada iki saat okutulması konusunda herhangi
bir gelişme olmamıştır.
Aynı Programda, söz konusu insan hakları derslerinin amaçlarını
gerçekleştirebilecek şekilde okutulabilmesi için alınması gerekli
görülen iki önlem,–bir “İnsan Hakları Eğitimi Sertifikası” programının
başlatılması ve “İlköğretim Okulu Vatandaşlık ve İnsan Hakları
Dersi”nde öğretim programında yer alan bir ünitenin çıkarılması–
konusunda bugüne kadar herhangi bir gelişme kaydedilmemiştir.
Üniversite öncesi öğretimde biri zorunlu, diğeri seçmeli ders
olan bu iki insan hakları dersi için hazırlanan kitapların, kabul
edilmeden önce, amaçlanan insan hakları eğitimini gerçekleştirebilirlikleri
açısından değerlendirilmeleri konusunda, Programda Ulusal Komite
ile yapılması öngörülen işbirliği bugüne kadar yapılmamıştır.
Buna karşılık, ilköğretim ile genel ve meslekî ortaöğretimde okutulan
ve Ulusal Programında insan hakları açısından değerlendirilmesi
öngörülen kitaplardan 252 kitap, Başbakanlıkça 2000 yılının Aralık
ayında satın alınmış ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek kuruluşlarına
–Türkiye Ekonomik ve Sosyal Tarih Vakfına, Sosyal Bilimler Derneğine,
Türk Psikologları Derneğine, Türkiye Felsefe Kurumu Derneğine,
Kadının İnsan Hakları Projesine ve Türkiye Bilimler Akademisine–
gönderilmiştir. 48 kitap ise bulunamamıştır. Bu kuruluşlardan
şuana kadar Kadının İnsan Hakları Projesi ile Sosyal Bilimler
Derneğinin ve TÜBA’nın raporu gelmiştir. Çalışmalar devam etmektedir.
Millî Eğitim Bakanlığı’ndan 2000 yılının Temmuz ayında bir rapor
alınmış; ancak bu raporda Ulusal Programda öngörülen çalışmalarla
bağlantı kurulmamıştır. Daha sonra 2002 ve 2003 yılında da birer
rapor alınmıştır, yine bağlantı kurulamamıştır.
1.1.2.
Hizmet içi Eğitim:
Ulusal Programda öngörülen, insan hakları derslerini veren öğretmenlerin
hizmetiçi eğitimine 2000 yılının Ağustos ayına kadar devam edilmiş
ve Komitenin de katkılarıyla başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiş,
200 öğretmen eğitilmiştir. Ancak 2000 yılından sonra Komite ile
öğretmenlerin hizmet içi eğitimi yapılmamıştır.Komite öğretmen
eğitimi olarak başarılı bir şekilde yürütülen bu eğitimin, bu
yıl da yapılması için çalışmalara başlamıştır.
1.2. Yüksek Öğretimde İnsan Hakları:
Bugüne kadar bu konuda 6 üniversiteden –Çankaya, Gaziosmanpaşa,
Hacettepe, Ondokuz Mayıs, Pamukkale ve Zonguldak Karaelmas Üniversitelerinden–
rapor alınmıştır. Bu üniversitelerde çeşitli bilim dallarının
programlarına insan hakları ve insan haklarıyla ilgili dersler
eklenmiş; bir üniversitede de –Hacettepe Üniversitesi, İnsan Hakları
ve Felsefesi Araştırma ve Uygulama Merkezinde– 2000 yılında “İnsan
Hakları Yüksek Lisans Programı” yürütülmeye başlamış, yaklaşık
50’ye yakın polis ve jandarma eğitim almıştır. Bu programa, ilgili
giriş sınavlarını kazanarak, halen polisler ve jandarmalar devam
etmektedir.Komite bu programın üçüncü sömestrini tamamlamış olan
yaklaşık 15 komiser yardımcısından, Polis Yüksek Okulları’nda
insan hakları ve diğer bazı dersler için eğitici olarak yararlanılmasının
uygun olacağı görüşündedir.
2. Adalet Bakanlığı’na Bağlı Yasa Uygulayıcıların İnsan
Hakları Eğitimi (Bak. Ulusal Programın 20-25 sayfalarına)
2.1. Hâkim ve Savcı Adaylarının Eğitimi
Komite, insan haklarının yer almadığı hakim ve savcı adaylarının
6 aylık staj eğitimi programlarına 6 saatlik insan hakları eğitimi
konulmasını, daha sonra bu eğitimin önce 10 saate, sonra da 20
saate çıkarılmasını sağlanmıştır.
2.2. Hâkim ve Savcıların Hizmetiçi Eğitimi
Adalet Bakanlığı’nca Avrupa Konseyi’ne sunulmak üzere hazırlanan
ve 19 Mart-9 Haziran 2001’de gerçekleştirilmesi öngörülen “7761
Hâkim ve Cumhuriyet Savcısının Acil ve Yoğunlaştırılmış İnsan
Hakları Konusunda Eğitimi Projesi”, 25 Nisan 2001 tarihinde Komiteye
gönderilmiş ve Komitenin “projeyi daha da verimli hâle getirmeyi
sağlayacak görüş ve önerileri” istenmiştir.
Ulusal Komite’ye gönderilen bu projede, 200 hâkim ve Cumhuriyet
savcısının toplam 5 günlük eğitim görmesi, bunların da eğitici
olarak diğer 7561 hâkim ve savcıya, eğitici olarak 2 günlük bir
insan hakları eğitimi vermesi öngörülmektedir.
Komite 2 günlük eğitimi yetersiz bulmuş, Adalet Bakanlığı Temsilcileri
Yargıtay Temsilcisi ve Komite Üyelerinden oluşan Alt Çalışma Grubu
ile 9300 hâkim ve savcı için 3,5 günlük yeni bir “Hâkim ve Savcıların
İnsan Hakları Formasyonuna Katkı için Program” projesi hazırlamıştır.
Proje, 122’si adlî yargıda, 14’ü de idarî yargıda olmak üzere
toplam 136 hafta sürecek, iki yıla dağıtılacaktır. Bu programı
insan hakları konusunda uzmanlaşmış yerli ve yabancı uzmanlar
verecektir. Proje uygulama aşamasında Adalet Bakanlığı’nın ödenek
bulamaması nedeniyle ertelenmiştir. Ancak bu günlerde projenin
Avrupa Konseyi’nden yardım almasa da Adalet Bakanlığı bütçesinden
uygulanması Adalet Bakanlığı temsilcileri tarafından komite başkanına
sözle iletilmiştir, çalışmalar devam etmektedir.
Bu arada Komite, Türkiye ile Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nin
işbirliğiyle oluşturulan hâkim ve savcıların insan hakları eğitimiyle
ilgili projelere ulusal koordinatörlük yapmaktadır. 220 hâkim
ve savcının eğitici olarak eğitilmesini öngören 18 aylık proje,
Şubat 2003’te uygulanmaya başlamış ve hâlen devam etmektedir.
7 ilde 25’lik gruplar hâlinde 9 eğitim semineri verilmektedir.
Eğitimde, insan hakları konusunda uzmanlaşmış yerli ve yabancı
uzmanlar tarafından, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesi’nin içtihatları, ülkemizi ilgilendiren
yönleriyle aktarılmaktadır.
Bu proje devam ederken, Komitenin Alt Çalışma Gurubunun hazırlanmış
olduğu “Hakim ve Savcıların İnsan Hakları Formasyonuna Katkı için
Program” projesine Komitenin önerisi üzerine İngiltere Hükümeti’nin
2963 hâkim ve savcının eğitimine 163.000 Sterlin katkısı sağlanmıştır.
Bu eğitime büyük ihtimalle 2003 yılının önümüzdeki aylarında başlanacaktır.
Ayrıca Ulusal Komitenin Koordinatörlüğünde, yüksek yargı organları,
Türkiye Barolar Birliği ile Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nin
işbirliğiyle “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Adli Yargı” konulu
3 sempozyum Yargıtay üyeleri 26-27 Eylül 2003’te 24-25 Ekim 2003’te
Danıştay üyeleri, 20-21 Şubat-2004’te de Anayasa Mahkemesi üyeleri
için düzenlenmiştir.
2.3. Aday Memurların Eğitimi:
2.3.1. Cezaevi Müdürlerinin Yetiştirilmesi,
2.3.2. Cezaevi Eğitim ve Sağlık Personelinin Adaylık Eğitimi,
2.3.3. İç Güvenlik Personelinin Adaylık Eğitimi,
2.3.4. Bakanlık Merkez Teşkilâtı ve Adliye Personelinin Eğitimi
Ulusal Programda bu konularda Adalet Bakanlığı’nın Komiteyle yapması
öngörülen işbirliği yapılamamıştır.
2.4. 657 Sayılı Yasaya Bağlı Personelin Hizmetiçi Eğitimi:
Ceza infaz koruma memurlarının hizmetiçi eğitimi için Adalet Bakanlığınca
hazırlanan program, Komitemizde görüşülerek bazı tavsiyelerde
bulunulmuştur. Ancak bu program ve uygulanması hakkında herhangi
bir bilgi alınamamıştır.
İnsan Hakları Eğitimi On Yılı Ulusal Komitesi Başkanı, bir grup
cezaevi müdürüne 2 saatlik insan hakları dersi vermiştir.
Adalet Bakanlığından, Mart 2000’e kadar hiçbir rapor alınmamıştır.
Ulusal Komite Başkanı’nın sayın Adalet Bakanıyla görüşmesi sonucu
bir rapor gönderilmiştir. Orada yapıldığı belirtilen hizmetiçi
eğitim çerçevesi içinde insan hakları eğitimi için, Komitemizle
bağlantı kurulmamış ve uygulanan program hakkında bilgi verilmemiştir.
Bundan 2003 yılında 3 rapor daha gelmiştir.
3. İçişleri Bakanlığına Bağlı Yasa Uygulayıcılarının İnsan Hakları
Eğitimi (Bak. Ulusal Program, s. 25-34).
3.1 İçişleri Bakanlığı mensupları Mülki İdare Amirlerinin Eğitimi
Ulusal Programda 2001 yılının Haziran ayı sonuna kadar plânlanması
ve 2001 yılının ikinci yarısında uygulamaya başlaması öngörülen
mülkî idare amirleri eğitim programı, İçişleri Bakanlığı Eğitim
Dairesinin de işbirliğiyle 10 ilde uygulanmıştır. Bu seminerler
5’er günlük yoğun bir programla devam etmiş, yaklaşık 500 vali
yardımcısı ve kaymakam meslekleri ile ilgili olarak insan hakları
konusunda eğitim görmüşlerdir. Bu seminerlerin açılışlarına ilgili
Devlet Bakanları ve TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu Başkanı
da birer konuşma yaparak katılmıştır. Önümüzdeki yıl eğitim alamayan
mülkî idare amirlerinin eğitimine devam edilebilmesi için hazırlıklar
yapılmaktadır.
3.2.Polislerin
İnsan Hakları Eğitimi:
3.2.1 Polis Okulları Eğitimi
Polis Okullarıyla ilgili yeni düzenlemeyi kapsayan yasa, Büyük
Millet Meclisi tarafından kabul edilmiş ve Polis Okullarında verilecek
eğitim iki yıla çıkarılmıştır. Bu eğitim süresinin uzatılması
konusunda Komitenin önerisinin temelinde, Polis Okullarında verilen
meslek derslerinin dışındaki derslerin–kişilere insan olarak kendilerini
geliştirmeye, dolayısıyla mesleklerini insan haklarına uygun bir
şekilde icra etmeye yardımcı olacak, derslerin– artırılması (%50)
gerektiğine ilişkin düşünce vardı.
Bu okullara Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından, merkezî
sınav sistemiyle öğrenci alınması ve adayların psikolojik teste
tabi tutulması emniyet teşkîlatı tarafından benimsenmiştir.
Bu okulların Emniyet Genel Müdürlüğü Eğitim Dairesi Başkanlığı’nca
hazırlanan eğitim programı taslağı, Komitede görüşülmüş ve özellikle
insan hakları ve meslek dışı dersler konusunda, Komitenin bazı
değişiklik önerileri olmuştur. Bu program taslağı, tekrar tekrar
istendiği halde, Komiteye son şekliyle bir daha gönderilmemiştir.
Eğitim Dairesinin son üç aylık raporunda bu konuda verilen bilgiler,
söz konusu değerlendirmenin yapılmasını sağlayabilecek şekilde
verilmemiştir. Komite, değerlendirilmek üzere sunulan insan hakları
müfredat programından, insan hakları dersleriyle ilgili değişiklik
tavsiyesinin hesaba katılmadığı sonucunu çıkarmaktadır.
Bu çalışmalar devam ederken, Avrupa Konseyi’nin “ Polis ve İnsan
Hakları 2000’den Sonra” program çerçevesi içinde “Polis Profesyonellik
ve Toplum” projesi başlamıştır. Avrupa Konseyi, Dışişleri Bakanlığı,
Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığının işbirliğiyle
uygulanacak bu projenin koordinatörlüğü Ulusal Komite Başkanlığına
verilmiştir. Bu projenin bir bölümü de polis okullarının eğitim
programını kapsamaktadır.Polis akademisi tarafından Komitenin
onayından geçmeden hazırlanan ve Avrupa Konseyine gönderilen bu
program “Polis Okulları Eğitim Programı” hakkında Avrupa Konseyi’nden
gelen rapor, Komite’nin önerileriyle büyük ölçüde örtüşmektedir.
Ancak Avrupa Konseyi’nin bu raporundan sonra henüz bir gelişme
olmamıştır.
“Polis Profesyonellik ve Toplum” projesinin bir bölümü de polis
okullarının eğiticilerini eğitecek eğiticilerin eğitimidir. Yapılan
çalışmalar sonucunda bu proje ile 78 jandarma ve emniyet görevlisi
eğitilmiştir. Bu program bir kısmı yurt içinde olmak üzere 11
hafta sürmüştür. Eğitimin yurt içinde yapılan bölümüne Avrupa
Konseyi ve Ülkemizden uzmanlar katılmıştır. Bu projenin 9 jandarma
ve 9 emniyet görevlisinden oluşan 18 kişilik pilot eğitimi 12
Şubat 2002-05 Haziran 2002 tarihleri arasında uygulanmıştır.Sonuçlar
değerlendirildikten sonra diğer 3 grup da 29-30 Eylül, 1 Ekim
2003 tarihlerinde sırasıyla başlamış şu anda devam etmektedir.
Avrupa Konseyi, Ulusal Komite Başkanının Koordinatörlüğüyle projenin
masraflarının büyük bir bölümünü (650.000 Euro) karşılamakta,
ülkemiz (50.000 Euro) tercüme derslik, araba vb. katkılarda bulunmaktadır.
Bu projeye katılan Türk öğretim üyeleri ve görevliler para almamaktadır.
“Polis Profesyonellik ve Toplum” projesinin üçüncü bölümü de istenen
Avrupa Konseyi’nin bazı kitaplarının tercümesi yapılmıştır. Bu
kitapların tercümesinde çok başarılı olunamamıştır.
Polis okullarına alınacak öğrencilere uygulanan psikolojik testlerin
sonuçları ve alınan önlemler hakkında yeterli bilgi verilmemiştir.
Emniyet Teşkilâtımız düzenli 3 aylık rapor veren tek kurumdur.
Ancak bu raporda verilen bilgiler, daha çok kantitatif niteliktedir.
Oysa Komite,Ulusal Programın amacına ulaşabilmesinin, verilen
eğitimin kalitesine bağlı olduğu görüşündedir.
3.2.2.
Hizmetiçi Eğitim
Hizmetiçi eğitimde, insan hakları konusunun bütün programlara
eklendiği, Komitece memnuniyetle saptanmıştır. Öğretim elemanı
konusunda, Emniyet Teşkilâtınca istenen her destek bugüne kadar
karşılanmıştır. Ancak Komite, Emniyet Teşkilâtı içinde yeterli
sayıda eğitilmiş eleman olmadığı için bu eğitimin, şimdilik tam
amacına ulaşmadığı, hizmet içi eğitimin insan hakları alanında
eğitim görmüş Teşkilât içinden elemanlarla yapılması, özellikle
de halen insan hakları alanında Yüksek Lisans yapan Emniyet Teşkilâtı
elemanlarından yararlanılmasının uygun olacağı görüşündedir.
4.
Kitle İletişim Araçları ve İnsan Hakları Eğitimi (Bak. Ulusal
Programın 35-37 sayfalarına)
4.2.1.Basın
Komite, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ile işbirliği yaparak 29.05.1999-20.06.1999
tarihleri arasında İstanbul’da gazeteciler için bir seminer düzenlemiştir.
Ayrıca basın temsilcileriyle yapılan görüşmeler sonunda, bu kuruluşlarca
düzenlenen eğitim seminerlerinde bir oturum insan hakları konusuna
ayrılmış; bir Komite üyemiz de, bu eğitimde –Antakya ve Ayfon’da–
ders vermiştir.
4.2.1. TRT
Komite, insan haklarının yaygın eğitiminde en önemli yolun, televizyonda
yayınlanacak - yapılma amacını gerçekleştirecek nitelikte olan–
paket programların yapılması olduğu görüşündedir.
Bu nedenle GAP Televizyonu, bir Komite üyesinin danışmanlığında
insan haklarına ilişkin 7 bölümlük bir program hazırlamıştır.
Komitenin iki üyesinin danışmanlığında TRT İzmir Televizyonu “Ortak
Payda İnsan” isimli 4 bölümlük bir program hazırlanmıştır.
Ayrıca,
Türkiye ile Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği işbirliği programı
için “İnsan: Her Hakkı Saklıdır” ve “Senin de Hakların var” adli
iki spot projesi ile insan haklarıyla ilgili bir dokümanter film
projesini hazırlamıştır.
Komite üyelerince TRT’de ve özel televizyon kanallarında kamuyu
aydınlatıcı programlar yapılmıştır.
5. Sivil Toplum Kuruluşları ve İnsan Hakları Eğitimi (Bak. S.
37-39)
5.1. Sivil Toplum Kuruluşlarının İnsan Hakları Eğiticilerinin
Eğitimi
Komite, sivil toplum kuruluşlarının kendi hedef kitlelerine yönelik
insan hakları eğitimi yapabilmeleri için bir anket hazırlayarak
140 sivil toplum kuruluşuna göndermiş, ankete cevap verenleri
bir toplantıya davet etmiştir. Bu toplantıda yapılan görüş alışverişi
sonunda, saptanan ihtiyaca göre bir proje hazırlanmasına karar
verilmiştir. Ankara’da Uçan süpürge Vakfı İstanbul’da da Çocuklara
Yeniden Özgürlük Vakfı koordineli olarak pilot projeyi gerçekleştirmeyi
kabul etmiş, proje hazırlanmıştır. 2001 yılının ikinci yarısında
başlaması planlanan proje mali kaynak sağlanamadığı için beklemektedir.
5.2
Sokakta Çalışan ve Yaşayan Çocuklar
Komitenin Alt Çalışma gruplarından biri, sokakta yaşayan ve çalışan
çocuklar için, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumunun da
işbirliğiyle konuyu bütün olarak ele alan ve Ankara’da pilot proje
olarak gerçekleştirilmesi öngörülen “Sokakta Yaşayan ve Çalışan
Çocukların Topluma Kazandırılması” projesini hazırlamıştır. Proje
ilgili Devlet Bakanları tarafından uygun bulunmuş ancak henüz
uygulamaya geçilmemiştir. SHÇEK Genel Müdürlüğünün 30.12.2003
tarih ve 3695 sayılı yazılarında, 2004 yılında uygulanmaya başlanacağı
bildirilmiştir.
Diğer Çalışmalar
-Komite, ilk Yıllık Çalışma Raporunu hazırlamıştır.Bu rapor yapılan
çalışmaları özetleyen bir girişten ve ekler olarak sunulan çeşitli
kuruluşların raporlarından vb. belgelerden oluşmaktadır. (Kitap-3)
-Birlemiş Milletlerce ilan edilen özel yılları göz önüne alarak,
cezaevleri personeli ile bütün tutuklu ve hükümlülere açık olan
“İnsan Hakları”, “ Barış” ve “Irkçılık ve Ayrımcılığa Karşı Savaşma
Yolları” konularında resim,karikatür, deneme ve şiir alanlarında
3 yarışma düzenlenmiş ve bu yarışmalara gönderilen eserleri sergilenmiştir.
Bu yarışmalara sunulan karikatürlerden de bir seçki yayımlanmıştır.(Kitap-4)
- 30 yaşına kadar gençler için bir afiş, fotoğraf ve dokümanter
film yarışması düzenlenmiştir.Ödülleri törenle verilmiştir.
- 1999/43 sayılı Başbakanlık Genelgesi’ne göre çeşitli Bakanlık
ve diğer kuruluşlardan gelen raporlar değerlendirme sonuçları
insan haklarından sorumlu Devlet Bakanına bildirilmiştir.
- 2001-2002 yılları çalışma raporunun hazırlıkları tamamlanmış
önümüzdeki günlerde son şekli verilerek yayımlanacaktır.
-Mülki İdare Amirleri seminerlerinde ders veren hocaların hazırlamış
oldukları ders notları basıma uygun olarak düzenlenmiştir. İki
öğretim üyesinin de tamamlamasından sonra basılarak vali yardımcıları
ve kaymakamlara gönderilecektir.
-Ulusal Komite Başkanı, 2000 yılının Nisan ayında Cenevre’de yapılan
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu toplantısına katılmakla
görevlendirilmiş ve bu toplantı sırasında İnsan Hakları Eğitim
On Yılı Türkiye Programını ve Türkiye’de İnsan Hakları ile ilgili
çalışmalar yapan belli başlı kuruluşlara tanıtan iki kısa konuşma
yapmıştır.
- Ulusal Komite Başkanı ve Başkan Vekili, Türkiye’de insan hakları
eğitimiyle ilgili çalışmaları kapsayan ve Birleşmiş Milletlere
sunulan Hükümet Raporunu hazırlanmıştır.
- Ulusal Komite Başkanı Ankara’daki çeşitli Büyükelçilik görevlerini,
Avrupa Birliği ve çeşitli Avrupa ülkelerinin Parlamento heyetlerini
ve insan haklarıyla ilgili sivil toplum temsilcilerini kabul etmiş
ve onları Komitenin çalışmaları hakkında bilgilendirmiştir.
6.
Kullandığı Kaynaklar
-
Komitenin, çalışmalarında kullanmak üzere bir bütçesi yoktur.
Mali giderleri Başbakanlık tarafından sağlanmaktadır.
-
Komitenin düzenlediği seminer, sempozyum ve kurslarda öğretim
üyeleri para almamaktadır.
İNSAN
HAKLARI EĞİTİMİ FAALİYETLER
